Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde tarımsal çalışma hayatıyla bağlantılı kullanılan bahcıl kelimesi, akademik bir araştırmada kayıt altına alındı. Yöresel konuşma dilinde bahcıl veya batcıl olarak söylenen kelime, amele çavuşu anlamına geliyor.
Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar adlı çalışmasında kelimenin anlamı ve kullanım örneği bulunuyor.
Araştırmada bahcıl, işçilerin çalışmalarını kontrol eden kişi olarak açıklanıyor.
Kelimenin geçtiği tanık anlatımda, konuşan kişi babasının bahcıl olduğunu ve işçileri çalıştırdığını belirtiyor.
BAHCIL AMELE ÇAVUŞU ANLAMINA GELİYOR
Türkoğlu ağzında bahcıl sözcüğü, bir çalışma grubunun başında bulunan ve işçilerin faaliyetlerini kontrol eden kişi için kullanılıyor.
Akademik araştırmada aynı kelimenin batcıl biçimi de kaydedilmiş durumda.
Her iki söyleyiş de amele çavuşu anlamıyla açıklanıyor.
Kelimenin kullanım örneğinde bir kişinin babasının geçmişte bu işi yaptığı anlatılıyor.
Bu tanıklık, bahcıl sözcüğünün bir mesleki görevi ifade ettiğini gösteriyor.
Ancak kelimenin yalnızca belirli bir tarım ürününün hasadında veya belirli büyüklükteki işçi grupları için kullanıldığına ilişkin ayrıntı bulunmuyor.
TARIMDA İŞÇİ GRUPLARININ YÖNETİLMESİ
Türkiye'de tarımsal üretimde çalışan işçilerin organizasyonuyla bağlantılı farklı mesleki adlandırmalar bulunuyor.
Tarım ve Orman Bakanlığının Türkiye'de tarımsal yapıyı değerlendiren yayınlarında, işçilerle işverenler arasındaki çalışma ilişkilerinde elçi, dayıbaşı, işçibaşı ve çavuş gibi isimlerin kullanıldığı belirtiliyor.
Bu adlandırmaların bölgelere göre değişebildiği ifade ediliyor.
Türkoğlu'ndaki bahcıl sözcüğü de işçilerin çalışmalarının kontrol edilmesiyle bağlantılı bir görev adını oluşturuyor.
Bununla birlikte bahcıl kelimesini bütün yönleriyle bugünkü tarım iş aracısı kavramıyla eşitlemek doğru değil.
Akademik araştırmanın verdiği anlam, özellikle amele çavuşluğu ve işçilerin kontrol edilmesiyle sınırlı.
TÜRKOĞLU'NUN MESLEK KELİMELERİ BELGELENİYOR
Kahramanmaraş'ın yerel konuşma dilinde tarım faaliyetleriyle bağlantılı çok sayıda kelime bulunuyor.
Üretim araçlarının adları, işlerin yapılma biçimleri ve çalışanların görevleri bu kelimelerin ortaya çıktığı alanlar arasında yer alıyor.
Bahcıl sözcüğü, doğrudan bir mesleki görevi ifade etmesi bakımından dikkat çekiyor.
Kelimenin farklı söyleyişlerle kaydedilmiş olması da Türkoğlu ağzının ses özelliklerine ilişkin bilgi sunuyor.
Araştırmada kullanılan bahcıl ve batcıl biçimleri, aynı mesleki anlamla birlikte veriliyor.
GELENEKSEL MESLEK ADLARI YEREL DİLDE KORUNUYOR
Esra Kirik'in çalışması kapsamında 2008-2010 ve 2021-2024 yıllarında gerçekleştirilen saha araştırmalarından elde edilen veriler incelendi.
36 mahallede yapılan derlemelerden toplam 53 ses kaydı değerlendirildi.
Araştırmacı, yöresel konuşmalarda geçen sözcükleri anlamları ve kullanım örnekleriyle birlikte sınıflandırdı.
Bahcıl kelimesi de Derleme Sözlüğü'nde bulunmayan Türkoğlu ağzı sözcükleri arasında gösterildi.
Bu tespit, sözcüğün yalnızca Türkoğlu'nda kullanıldığı anlamına gelmiyor. Kelimenin araştırma yapılan bölgede belgelendiğini ortaya koyuyor.
Kahramanmaraş'ın geleneksel çalışma hayatını konu alan araştırmalarda bahcıl gibi mesleki adlandırmalar, geçmişte kullanılan iş bölümü ve görev isimlerinin anlaşılmasına katkı sağlıyor.
Muhabir: SERPİL KARA
