Kahramanmaraş'ın coğrafi işaret tescilli tarım ürünlerinden Abbas incirinin, yerel konuşma dilinde farklı bir isimle de anıldığı akademik araştırmayla belgelendi. Türkoğlu ilçesinin Akçalı Mahallesi'nden derlenen özer kelimesi, Abbas incirinin yöresel karşılığı olarak söz varlığı çalışmalarına girdi.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan araştırmasında özer kelimesi, Abbas inciriyle ilişkilendiriliyor.
Çalışmada Abbas inciri ise iri yapılı, olgunlaştığında iç kısmı kırmızıya yaklaşan ve dış rengi sarıya çalan bir incir türü olarak tanımlanıyor.
ÖZER KELİMESİ ABBAS İNCİRİNİ İFADE EDİYOR
Türkoğlu ağzından derlenen özer sözcüğü, yöresel incir adlandırmaları arasında bulunuyor.
Akademik araştırmada özer kelimesinin açıklaması yapılırken Abbas inciri maddesine gönderme yapılıyor.
Sözcüğün kullanım örneği, Türkoğlu ilçesinin Akçalı Mahallesi'nden kaydedilen bir konuşmaya dayanıyor.
Anlatımda bir kişinin incir ağacından düşmesinden söz ediliyor. Meyvenin adı ise özer olarak kullanılıyor.
Bu örnek, kelimenin yalnızca bir sözlük maddesi olmadığını, günlük konuşma içerisinde de kullanıldığını gösteriyor.
Ancak mevcut kayıt, özer adlandırmasının Kahramanmaraş'ın bütün ilçelerinde kullanıldığını kanıtlamıyor.
ABBAS İNCİRİ KAHRAMANMARAŞ'IN TESCİLLİ ÜRÜNLERİ ARASINDA
Abbas inciri, Kahramanmaraş'ın tarımsal üretimde öne çıkan ürünlerinden biri.
Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsünün girişimleri sonucunda ürün, 2019 yılında coğrafi işaretle tescillendi.
Anadolu Ajansının 30 Temmuz 2020 tarihli haberine göre Abbas inciri, özellikle Onikişubat ilçesinin Fatmalı, Kurtlar ve Cüceli mahallelerinde yetiştiriliyor.
Sofralık olarak tüketilen incir, iriliği ve aromasıyla tanınıyor.
Türkoğlu ağız araştırmasında geçen özer ise bu ürünün yöresel adlandırmalarından biri olarak dikkat çekiyor.
Burada iki farklı kayıt bulunuyor. Abbas incirinin coğrafi işaret tescili ürünün kimliğini belgelendirirken özer kelimesi yerel konuşma biçimini ortaya koyuyor.
İNCİRİN RENGİ VE İRİLİĞİ SÖZLÜKTE ANLATILIYOR
Esra Kirik'in araştırmasında Abbas incirinin görünümüne ilişkin ayrıntılar da yer alıyor.
Meyvenin iri olduğu, dış renginin sarıya yaklaştığı ve olgunlaşan incirin iç kısmında kırmızı tonların görüldüğü belirtiliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığının incir yetiştiriciliği yayınlarında da incirlerin olgunluk durumunun anlaşılmasında kabuk renginin önemli göstergelerden biri olduğu ifade ediliyor.
Ancak incirin türüne göre renk ve olgunlaşma özellikleri değişebiliyor.
Bu nedenle Türkoğlu'ndan derlenen sözlük tanımını bütün incir çeşitlerine ait genel bir özellik olarak değerlendirmek doğru değil.
AKÇALI MAHALLESİNDEKİ KELİME KAYIT ALTINA ALINDI
Esra Kirik'in 2025 tarihli araştırmasında Türkoğlu ilçesine bağlı 36 mahalleden elde edilen 53 konuşma kaydı incelendi.
Araştırmada Derleme Sözlüğü'nde bulunmayan, farklı anlamda kullanılan veya yörede farklı biçimlerde söylenen kelimeler değerlendirildi.
Özer sözcüğü de bu kapsamda kaydedilen yerel adlandırmalar arasında yer aldı.
Kelimenin Akçalı Mahallesi'nden derlenmesi, yöresel ürün isimlerinin yerleşimler arasında farklılık gösterebildiğini ortaya koyuyor.
Kahramanmaraş'ın önemli tarım ürünlerinden Abbas incirinin özer adıyla da bilinmesi, yerel tarım kültürü ile konuşma dili arasındaki bağlantının belgelenmiş örneklerinden birini oluşturuyor.
Muhabir: Sefa Başer
