Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı Şekeroba Mahallesi'nde katmer tatlısının farklı bir isimle anıldığı akademik araştırmada belgelendi. Yöresel konuşma dilinde yalıballı olarak ifade edilen tatlı, sac üzerinde pişirilen katmerle ilişkilendiriliyor.
Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 tarihli Türkoğlu ağız araştırmasında kelime, katmer tatlısı karşılığıyla açıklanıyor.
Araştırmada sözcüğün yerel telaffuzu uzun ünlü işaretiyle gösteriliyor. Yalıballı, bu telaffuzun sadeleştirilmiş yazılışı olarak kullanılabiliyor.
Şekeroba Mahallesi'nden kaydedilen konuşmada, tatlının sac üzerine konularak kızartıldığı anlatılıyor.
YALIBALLI KATMER TATLISINI İFADE EDİYOR
Akademik kaynakta yalıballı kelimesinin karşılığı doğrudan katmer tatlısı olarak veriliyor.
Kelimenin kullanım örneğinde hamur işinin sacda kızartıldığı belirtiliyor.
Kaynak kişi, hazırlanan yiyeceği kendi yörelerinde yalıballı olarak adlandırdıklarını, başka kişilerin ise katmer dediğini anlatıyor.
Bu ifade, aynı yiyeceğin farklı isimlerle anılabildiğini gösteriyor.
Ancak kelimenin söylenişinden hareketle tatlının mutlaka bal içerdiğini ileri sürmek mümkün değil.
Araştırmadaki kısa tanımda tatlının bütün malzemeleri veya ölçüleri açıklanmıyor.
ŞEKEROBA MAHALLESİNDE SACDA PİŞİRİLİYOR
Yalıballı kelimesinin geçtiği konuşma, Türkoğlu ilçesinin Şekeroba Mahallesi'nden derlendi.
Kaydedilen anlatımda katmerin sac üzerine konularak kızartıldığı ifade ediliyor.
Sacda hazırlanan hamur işleri, Anadolu'nun farklı bölgelerinde geleneksel mutfak kültürünün önemli unsurları arasında bulunuyor.
Ancak katmer adıyla bilinen yiyeceklerin hazırlanışında bölgeden bölgeye farklılıklar görülebiliyor.
Şekeroba'dan derlenen yalıballı kelimesi de belirli bir yerel adlandırmayı ortaya koyuyor.
Araştırma, bu ürünün diğer katmer türlerinden hangi malzeme veya teknik özelliklerle ayrıldığını ayrıntılı olarak açıklamıyor.
MARAŞ MUTFAĞINDA HAMUR İŞLERİNİN YERİ
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yöresel mutfak yayınlarında kentte hazırlanan çeşitli hamur işleri ve tatlılar yer alıyor.
Maraş çöreği, farklı köfte çeşitleri, samsa, pestil ve yöresel tatlılar, kentin mutfak kültürünün önemli ürünleri arasında bulunuyor.
Şekeroba'da kullanılan yalıballı adı da yerel mutfak terimlerinin çeşitliliğine örnek oluşturuyor.
Bununla birlikte yöresel mutfak listelerinde yer alan her ürünün Şekeroba'da aynı yöntemle hazırlandığı söylenemez.
Yalıballının hazırlanmasına ilişkin doğrulanmış bilgi, akademik kaynakta yer alan katmer karşılığı ve sacda kızartılmasıyla sınırlı.
YÖRESEL YEMEK ADLARI ARAŞTIRMAYA KONU OLUYOR
Kahramanmaraş'ın ağız araştırmalarında yiyeceklerin adları kadar hazırlanma yöntemlerine ilişkin kelimeler de inceleniyor.
Bazen standart Türkçede bilinen bir yiyecek, belirli bir mahallede farklı bir isimle anılabiliyor.
Yalıballı kelimesi bunun Şekeroba'dan belgelenmiş örneklerinden biri.
Esra Kirik'in çalışmasında kelimenin hem anlamı hem de kullanıldığı konuşma cümlesi bulunuyor.
Bu kayıt, Şekeroba Mahallesi'nin geleneksel mutfak adlandırmalarına ilişkin bir belge oluşturuyor.
Kahramanmaraş'ın yerel gastronomi kültürüne yönelik araştırmalarda yalıballı gibi sözcükler, yiyeceklerin hazırlanış biçimleriyle birlikte incelenebilecek konular arasında yer alıyor.
Muhabir: Sefa Başer
