Kahramanmaraş'ta da yapılan şekerli peynirli böreğin coğrafi işaret tescili, Gaziantep adına kayıtlı bulunuyor.
Kahramanmaraş'ta geleneksel hamur işleri arasında tüketilen şekerli peynirli börek, tuzsuz peynir ve şekerin bir arada kullanılmasıyla hazırlanıyor. Kentin yerel yayınlarında özellikle bayram, misafir ağırlama ve özel gün sofralarıyla ilişkilendirilen ürün, benzer biçimiyle Gaziantep mutfağında da bulunuyor.
Türk Patent ve Marka Kurumunun kayıtlarına göre Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği, 6 Ağustos 2021 tarihinde 822 tescil numarasıyla mahreç işareti aldı.
Bu tescil, böreğin bütün Anadolu'da yalnızca Gaziantep'te tüketildiğini değil, tescilli adın ve üretim yönteminin Gaziantep coğrafi sınırıyla bağlantısını belgeliyor. Kahramanmaraş'taki tüketim geleneği ise yerel haberler ve yayımlanmış tariflerle ayrıca kayıt altında bulunuyor.
ŞEKER VE TUZSUZ PEYNİR AYNI İÇ HARÇTA
Şekerli peynirli böreğin dikkat çeken özelliği tatlı ve tuzlu karakterdeki malzemelerin birlikte kullanılması.
Kahramanmaraş'ta yayımlanan yerel tariflerde tuzsuz taze beyaz peynir ve toz şeker iç harcın temel malzemeleri arasında bulunuyor.
Ürünün farklı fırınlarda aynı malzemelerle veya aynı oranlarla hazırlandığına ilişkin doğrulanmış bir standart bulunmuyor.
GAZİANTEP ADINA 822 NUMARAYLA TESCİLLENDİ
Türk Patent ve Marka Kurumunun sicilinde ürünün adı Gaziantep Şekerli Peynir Böreği / Antep Şekerli Peynir Böreği olarak geçiyor.
Başvuru 8 Temmuz 2020 tarihinde yapıldı. Tescil 6 Ağustos 2021'de tamamlandı.
Tescil ettiren kurum Gaziantep Büyükşehir Belediyesi.
Mahreç işareti belgesinde coğrafi sınır Gaziantep ili olarak tanımlanıyor.
Tescilli ürün için belirtilen üretim yönteminde bütün üretim aşamalarının bu coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla Kahramanmaraş'ta hazırlanan benzer bir böreğin, üretim yeri ve şartname koşullarına bakılmadan Gaziantep'in tescilli ürünü olarak etiketlenmesi doğru olmaz.
RESMÎ TARİFTE YUMURTA VE SADEYAĞ BULUNUYOR
Gaziantep adına düzenlenen 822 numaralı sicil belgesinde peynir, şeker, yumurta ve sadeyağ veya tereyağı kullanılıyor.
Tescilli tarifte 1.000-1.200 gram peynir, 350-500 gram toz şeker, üç veya dört yumurta ve 50-60 gram yağ belirtiliyor.
İsteğe bağlı olarak Antep fıstığı eklenebiliyor.
Bu miktarlar, Gaziantep adına tescilli üretim yöntemine ait. Kahramanmaraş'taki bütün uygulamaların zorunlu tarifi olarak değerlendirilmemeli.
KAYIK BİÇİMİ GELENEKSEL SUNUMDA ÖNE ÇIKIYOR
Şekerli peynirli böreğin hazırlanışında hamurun biçimi de dikkat çekiyor.
Yerel tariflerde hamur açıldıktan sonra orta bölümüne peynirli harç yerleştiriliyor.
Kenarlar içeri doğru kıvrılarak kayık görünümü oluşturuluyor.
Tescilli Gaziantep tarifinde de uzun ve elips biçiminde açılan hamurun uçlarının birleştirilmesi anlatılıyor.
Börekler fırında pişirildikten sonra sıcak veya oda sıcaklığında servis edilebiliyor.
ORTAK MUTFAK GELENEĞİ AYRI TESCİL ANLAMINA GELMİYOR
Kahramanmaraş Manşet Gazetesi'nin 25 Nisan 2025 tarihli haberinde şekerli peynirli böreğin Kahramanmaraş ve Gaziantep mutfaklarındaki yeri ele alındı.
Haberde ürünün Kahramanmaraş'ta özellikle özel günlerde tüketildiği belirtilirken Gaziantep adına yapılan coğrafi işaret tesciline de dikkat çekildi.
Bununla birlikte hangi şehirde ilk kez ortaya çıktığını belirleyen birincil tarihsel belge bu araştırmada doğrulanmadı.
Coğrafi işaret, geleneksel ürünlerin belirli bir bölgeyle bağlantılı üretim özelliklerini koruyan hukuki bir sistem. Benzer bir tarifin başka bir kentte bilinmesi, tek başına tescilin geçersiz olduğunu veya ürünün tarihsel kökenini kesinleştirdiğini göstermiyor.
Şekerli peynirli börek, Kahramanmaraş'ın yerel fırıncılık kültüründe tüketilmesi ve Gaziantep adına tescilli ayrı bir üretim yönteminin bulunması bakımından iki komşu kentin paylaştığı mutfak geleneklerinin dikkat çekici örneklerinden birini oluşturuyor.
Doğrulanmış kaynaklar: Türk Patent 822 numaralı coğrafi işaret sicil belgesi · Kahramanmaraş Manşet — 25 Nisan 2025 · Ajans344 — 12 Ağustos 2025 tarihli yerel tarif.
Muhabir: Mücahit KIR
