Kürt dili, edebiyatı ve kültürü üzerine yaptığı öncü çalışmalarla tanınan, modern Kürtçenin yazılı sisteminin kurucularından biri kabul edilen Mehmet Emin Bozarslan’dan acı haber geldi. 1934 doğumlu yazar, çevirmen ve dilbilimci Bozarslan, 45 yıldır sürgünde yaşadığı İsveç’in Uppsala kentinde 90 yaşında yaşamını yitirdi.
Peki, Mehmet Emin Bozarslan kimdir? Ölüm nedeni neydi? Hangi çalışmalarıyla tanındı? Hayatı, eserleri ve etkisiyle işte detaylar…
MEHMET EMİN BOZARSLAN KİMDİR?
Mehmet Emin Bozarslan, 1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde dünyaya geldi. Geleneksel medrese eğitimiyle yetişen Bozarslan, resmi eğitim olanaklarına sahip olmasa da Türkçe ve okuma-yazmayı kendi çabasıyla öğrendi. Bu öz-disiplinli eğitim süreci, onun entelektüel birikiminin temelini oluşturdu.
Bozarslan, dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında müftülük görevine atandı. Ancak Kürt kimliği, dili ve toplumsal meselelerle ilgili eleştirel yazıları nedeniyle iki kez görevinden uzaklaştırıldı.
1968’de Türkiye’de Latin harfleriyle yayımlanan ilk Kürtçe alfabe olan “Alfabê”yi hazırladı. Aynı yıl eseri “bölücülük” iddiasıyla toplatıldı, kendisi gözaltına alındı. 1971’deki askeri muhtıra sonrası yeniden tutuklanan Bozarslan, 1974 yılına kadar cezaevinde kaldı. 1979’da ise İsveç’e iltica etti ve yaşamının geri kalanını sürgünde geçirdi.
MEHMET EMİN BOZARSLAN NEDEN ÖLDÜ?
Bozarslan, uzun süredir yaşadığı İsveç’in Uppsala kentinde doğal nedenlerle hayatını kaybetti. 90 yaşında hayata veda eden yazarın ölüm haberini ailesi ve yakın çevresi doğruladı.
Bozarslan, son yıllarını da üretmeye, yeni nesil Kürt yazar ve araştırmacılarla iletişim kurmaya adadı. Vefatı, Kürt kültür ve edebiyat dünyasında büyük üzüntüyle karşılandı.
KÜRTÇE DİLİNE VE KÜLTÜRÜNE KATKILARI
Mehmet Emin Bozarslan’ın hayatı boyunca verdiği eserler, Kürt dili, tarihi ve folklorunun yazılı hale gelmesinde temel kaynaklar arasında yer aldı. Özellikle Kürtçe-Türkçe sözlük ve Alfabê gibi çalışmaları, modern Kürtçenin akademik ve yazılı standartlarını oluşturdu.
Yalnızca dilbilim değil; sosyoloji, tarih, siyaset ve çocuk edebiyatı gibi birçok alanda da üretken bir figürdü. Folklorik anlatıları, fıkraları ve halk hikâyelerini yazıya dökerek bir kültürel belleğin oluşmasına katkı sundu.
BİR SÜRGÜN HAYATI: İSVEÇ YILLARI VE ÜRETİMİ
1979’da İsveç’e sığınan Bozarslan, burada hem politik hem de kültürel üretimine devam etti. Mem û Zîn, Şerefname, Jîn Dergisi ve Kürdistan Gazetesi gibi klasik eserleri Latinize etti ve yeni baskılarla okurla buluşturdu.
İsveç’te bulunduğu süre boyunca özellikle diaspora Kürt gençliğiyle iletişim kurarak dilin ve kültürün aktarımını önceledi. Onun bu çabası, hem sürgünde hem de anavatanda yankı buldu.
MEHMET EMİN BOZARSLAN’IN BAZI ÖNEMLİ ESERLERİ
|
Yıl |
Eser Adı |
Tür |
|
1964 |
İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık |
Sosyoloji |
|
1966 |
Doğu’nun Sorunları |
Sosyal İnceleme |
|
1967 |
Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu |
Siyasi Analiz |
|
1968 |
Alfabê |
Dilbilim / Alfabe |
|
1978 |
Kürtçe-Türkçe Sözlük |
Sözlük |
|
1970’ler-2000’ler |
Mem û Zîn, Şerefname, Jîn, Pepûk, Meyro |
Çeviri / Folklor |
KÜLTÜREL MİRASI YAŞAMAYA DEVAM EDECEK
Mehmet Emin Bozarslan’ın vefatı, yalnızca bir entelektüelin kaybı değil; aynı zamanda Kürtçe'nin yazılı kültür tarihindeki bir dönemin kapanışı anlamına geliyor. Ancak geride bıraktığı eserler, düşünceler ve mücadele, halen yeni kuşaklara ilham vermeye devam ediyor.
Edebiyat çevreleri ve akademik dünyadan çok sayıda isim, Bozarslan’ın mirasını yaşatmak için anma etkinlikleri ve yayın projeleri planladıklarını duyurdu. Kürt dili ve edebiyatına gönül veren herkes için onun hayatı bir örnek, eserleri ise kalıcı bir kaynak olarak varlığını sürdürecek.




