Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde Ramazan Bayramı için kullanılan çörek bayramı ifadesi, akademik bir ağız araştırmasında kayıt altına alındı. Yerel konuşma dilinde bayramın yiyeceklerle ilişkilendirilerek adlandırılması, kentin gastronomi kültürü ile geleneksel bayram hazırlıkları arasındaki bağlantıyı ortaya koyuyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 yılında yayımlanan Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmasında çörek bayramı, doğrudan Ramazan Bayramı karşılığıyla açıklanıyor.
Araştırmada yer alan konuşma örneğinde, bazı kişilerin çörek, bazılarının ise baklava hazırlamasından söz ediliyor.
ÇÖREK BAYRAMI RAMAZAN BAYRAMINI İFADE EDİYOR
Türkoğlu ağzındaki çörek bayramı ifadesi, ayrı bir dinî bayramın adı değil. Akademik sözlükte Ramazan Bayramı için kullanılan yöresel bir adlandırma olarak bulunuyor.
Kelimenin geçtiği konuşmada, bayram hazırlığında farklı yiyeceklerin tercih edildiği anlatılıyor. Çörek ve baklavanın birlikte anılması, sözün bayram sofralarıyla bağlantısını gösteriyor.
Bununla birlikte çörek bayramı ifadesinin Kahramanmaraş'ın bütün ilçelerinde aynı şekilde kullanıldığına ilişkin bir veri bulunmuyor. Araştırmanın doğruladığı bilgi, kelimenin Türkoğlu ağız derlemelerinde yer alması.
MARAŞ ÇÖREĞİ BAYRAM HAZIRLIKLARINDA YER ALIYOR
Çörek bayramı ifadesinin kültürel karşılığı, yerel fırıncılık haberlerinde de görülüyor.
16 Mart 2025 tarihinde yayımlanan bir haberde fırıncı Yılmaz Akçöp, Kahramanmaraş'ta Ramazan ve bayram döneminde çörek hazırlanmasının geleneksel bir uygulama olduğunu anlattı.
Akçöp, bayramda misafirlere çöreğin hoşafla birlikte sunulabildiğini belirtti. Aynı haberde şekerli, tuzlu, susamlı ve farklı özelliklerde çörek çeşitlerinin hazırlandığı bilgisi yer aldı.
Bu açıklama, akademik çalışmada kayıtlı çörek bayramı ifadesinin yerel mutfak anlatımlarında da karşılığının bulunduğunu gösteriyor.
Ancak 2025 tarihli bu açıklamadan hareketle bütün ailelerin aynı bayram ikramlarını hazırladığı söylenemez.
COĞRAFİ İŞARETLİ MARAŞ ÇÖREĞİ KÜLTÜREL DEĞER TAŞIYOR
Maraş Çöreği, coğrafi işaretle tescillenmiş yöresel ürünler arasında bulunuyor.
Anadolu Ajansının 27 Mart 2025 tarihli haberinde, Kahramanmaraş'ta çörek ustalarının Ramazan Bayramı öncesindeki üretim çalışmalarına yer verildi.
Haberde çöreğin özel merdanelerle şekillendirildiği ve taş fırınlarda odun ateşiyle pişirildiği anlatıldı.
Farklı çeşitlerde hazırlanabilen Maraş çöreği, böylece yalnızca bir yiyecek olarak değil, belirli üretim araçları ve ustalık bilgisiyle bağlantılı geleneksel ürün olarak da öne çıkıyor.
Ancak coğrafi işaret tescili ile çörek bayramı ifadesi aynı kayıt değil. Birincisi ürünün özelliklerini, ikincisi bayramın yöresel dildeki adlandırılmasını belgeliyor.
BAYRAM KELİMELERİ YEREL SÖZ VARLIĞINDA KORUNUYOR
Esra Kirik'in araştırmasında Türkoğlu ilçesinin 36 mahallesinden derlenen konuşma kayıtları değerlendirildi.
Çalışmada yerel konuşma dilinde kullanılan yiyecek adları, meslek isimleri, günlük yaşam ifadeleri ve geleneksel adlandırmalar incelendi.
Çörek bayramı da bu söz varlığı içerisinde yer aldı.
Kelimenin akademik kaynakta bulunması, Kahramanmaraş'taki bayram kültürünün dil üzerindeki etkisini araştırmak açısından önemli bir kayıt oluşturuyor.
Muhabir: Sefa Başer
