Kahramanmaraş mutfağının yöresel yemeği aşgatmacı
Kahramanmaraş mutfağının yöresel yemeği aşgatmacı
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş'ın yöresel konuşma dilinde bulunan don yunağı, çamaşır yıkanan yer anlamına geliyor. Günlük yaşamda belirli bir işi yapmak için kullanılan alanı ifade eden bu söz, Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 tarihli akademik araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2 başlıklı çalışmanın 79. sayfasında don yunağı, yer ve yön bildiren söz varlığı kapsamında değerlendiriliyor.
Araştırmada kelimenin karşılığı doğrudan çamaşır yıkanan yer olarak açıklanıyor. Ancak bu yerin mimari biçimi, hangi mahallede bulunduğu veya suyun nereden sağlandığına ilişkin ayrıntı verilmiyor.
DON YUNAĞI BİR EŞYA DEĞİL MEKÂN ADI
Akademik araştırmadaki tanım, don yunağının bir çamaşır kabı veya temizlik aracı olmadığını gösteriyor.
Sözcük, çamaşır yıkama işinin gerçekleştirildiği alanın yöresel karşılığı olarak kullanılıyor.
Bununla birlikte derlemede alanın dere kenarında, çeşme başında, ev avlusunda veya özel bir yapıda bulunduğu belirtilmiyor. Belirli bir mekân biçimi bütün örneklere uygulanamaz.
GÜNLÜK YAŞAMDAKİ İŞLER YEREL İSİMLER TAŞIYOR
Kahramanmaraş ağız araştırmalarında yalnızca meslek, yemek ve bitki adları değil, günlük işlerin yapıldığı yerleri ifade eden sözcükler de bulunuyor.
Don yunağı, bu grupta yer alan bir adlandırma.
Kelimenin kullanımının belirli bir dönemde başladığına ilişkin tarih bulunmuyor. Araştırma, sözcüğün anlamını belgeliyor; bir tarihî çamaşırhanenin kuruluş veya kullanım geçmişini anlatmıyor.
ÇAMAŞIR YIKAMA HİZMETLERİNİN GÜNÜMÜZDEKİ ÖRNEĞİ
Anadolu Ajansının 13 Mart 2023 tarihli haberinde, Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesinde depremden etkilenen vatandaşlar için iki konteyner çamaşırhane kurulduğu bildirildi.
Haberde çamaşır makineleri ve kurutma makineleriyle hizmet verildiği belirtildi.
Bu kayıt, çamaşır yıkama ihtiyacının günümüz koşullarında nasıl karşılanabildiğine ilişkin bir örnektir.
Ancak modern Afşin çamaşırhanesi, tarihî bir don yunağı olarak tanımlanamaz.
DON YUNAĞI SÖZÜNÜN KÜLTÜREL DEĞERİ
Yerel dildeki mekân adları, geçmişteki günlük işlerin nasıl tanımlandığını anlamaya yardımcı oluyor.
Don yunağı sözü de çamaşır yıkama faaliyetinin Kahramanmaraş yöresinde ayrı bir isimle karşılandığını gösteriyor.
Günümüzde bu adla bilinen korunmuş bir yapı veya kelimeyi kullanan mahallelerin güncel listesi hakkında doğrulanmış veri bulunmuyor.
Don yunağı, Kahramanmaraş'ın günlük yaşam kültürünü belgeleyen yöresel mekân adları arasında yer alıyor.
KAYNAKLAR:
Telli ve Aslan (2023), Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2, s. 79:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3582673
Anadolu Ajansı, Vestel Afşin'deki depremzedeler için çamaşırhane kurdu, 13 Mart 2023:
https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/teknoloji/vestel-afsindeki-depremzedeler-icin-camasirhane-kurdu/678999

Muhabir: Sefa Başer