Kahramanmaraş'ın Dulkadiroğlu ilçesine bağlı Kayabaşı Mahallesi'ndeki tarihî Çiftaslan Konağı, 32 milyon TL'lik restorasyon yatırımıyla yeniden ayağa kaldırılıyor. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde, 20. yüzyılın başlarında inşa edildiği değerlendirilen yapıda, Eylül 2026 itibarıyla kapsamlı onarım çalışmaları başladı.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin 2 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre kamulaştırma ve ihale süreçleri tamamlanan konakta ilk aşamada taşıyıcı sistemin güvenliğini sağlamaya yönelik uygulamalar gerçekleştirildi. Bu kapsamda yapıya geçici çelik destekler yerleştirildi, zarar gören bölümlerde kontrollü söküm ve temizlik çalışmalarına geçildi.
Çiftaslan Konağı'nın restorasyonunda tarihî taş ve ahşap unsurların mümkün olduğunca korunması hedefleniyor. Büyükşehir Belediyesinin açıkladığı proje takviminde çalışmanın Ocak 2027'ye kadar tamamlanmasının planlandığı belirtildi.
Ancak hedeflenen tarih, 8 Kasım 2026 itibarıyla onarımın tamamlandığı anlamına gelmiyor. Tarihî yapı henüz devam eden restorasyon çalışmasıyla değerlendirilmeli.
Kayabaşı Mahallesi'nin geleneksel konut mimarisinin örneklerinden biri olan Çiftaslan Konağı, Kahramanmaraş'ta deprem sonrasında tarihî dokunun korunmasına yönelik çalışmalar açısından önem taşıyor.
ÇİFTASLAN KONAĞI KAYABAŞI MAHALLESİNDE BULUNUYOR
Çiftaslan Konağı, Dulkadiroğlu ilçesindeki Kayabaşı Mahallesi'nde yer alıyor.
Mahalle, Kahramanmaraş'ın geleneksel yerleşim dokusunun izlerini taşıyan eski kent çevresinin parçalarından biri olarak bulunuyor.
Çiftaslan Konağı da bu yerleşim içinde günümüze ulaşan tarihî sivil mimari örneklerinden biri olarak tanıtılıyor.
Sivil mimari yapıları, kentlerin yalnızca yönetim ve savunma geçmişini değil, günlük yaşamın mekânsal düzenini de anlamayı sağlıyor.
Tarihî konaklar, inşa edildikleri dönemlerin yapı malzemelerini, işçilik tekniklerini ve konut kullanım biçimlerini yansıtabiliyor.
Çiftaslan Konağı'nın özgün mimari unsurlarının korunması da bu açıdan önem taşıyor.
Büyükşehir Belediyesinin açıklamasında yapı, Osmanlı'nın son döneminde, 20. yüzyılın başlarında inşa edilmiş olabileceği belirtilen bir kültür varlığı olarak ele alınıyor.
Ancak kesin inşa yılına ilişkin kitabe veya ayrıntılı tarihî belge bilgisi doğrulanmadı.
Bu nedenle yapının kesin bir yılda inşa edildiği yönünde açıklama yapılmamalı.
32 MİLYON TL'LİK RESTORASYON PROJESİ BAŞLATILDI
Çiftaslan Konağı'nın yeniden değerlendirilmesi için Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan proje, 32 milyon TL'lik yatırım büyüklüğüyle açıklandı.
Belediyenin 2 Eylül tarihli duyurusuna göre kamulaştırma ve ihale süreçlerinin ardından restorasyon uygulamasına geçildi.
İlk aşamada yapının mevcut durumunun güvence altına alınmasına odaklanıldı.
Bu kapsamda taşıyıcı sistemin korunması amacıyla geçici çelik destekler oluşturuldu.
Zarar gören ve özgün niteliğini kaybetmiş bölümlerde söküm ve temizlik çalışmaları yürütüldü.
Ayrıca yapı çevresinde restorasyon faaliyetlerinin güvenli biçimde sürdürülmesini sağlayacak şantiye düzenlemeleri yapıldı.
Tarihî yapılarda onarım çalışmalarının başlamasından önce mevcut yapının belgelenmesi ve koruma kararlarına uygun uygulama planlarının hazırlanması önem taşıyor.
Özellikle ahşap, taş ve harç gibi farklı malzemelerin birlikte kullanıldığı yapılarda her unsurun kendine özgü koruma koşulları bulunuyor.
Çiftaslan Konağı için duyurulan 32 milyon TL'nin kesinleşmiş toplam gerçekleşme harcaması değil, belediye tarafından açıklanan proje yatırım tutarı olduğu dikkate alınmalı.
TAŞ VE AHŞAP MİMARİ UNSURLAR KORUNACAK
Çiftaslan Konağı'nın restorasyonunda öne çıkan başlıklardan biri özgün malzeme kullanımının korunması.
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin açıklamalarına göre yapının taşıyıcı sistemi, cephe düzeni, taş işçiliği ve ahşap bölümleri uzman ekiplerin gözetiminde ele alınacak.
Geleneksel Kahramanmaraş konut mimarisinde taş ve ahşap malzemelerin birlikte kullanıldığı örnekler bulunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Mahmut Arif Paşa Konağı tanıtımında da geleneksel Maraş konutlarında taş duvar ve bağdadi yapım tekniklerine ilişkin bilgiler yer alıyor.
Ancak başka bir konağın mimari özellikleri, Çiftaslan Konağı'nın bütün bölümlerinin aynı teknikle inşa edildiğini göstermez.
Bu nedenle Çiftaslan'ın özgün malzeme ve yapım sistemine ilişkin ayrıntılar, doğrudan yapının restorasyon belgeleriyle belirlenmeli.
Taş yüzeylerin korunması, ahşap bölümlerin uygun yöntemlerle onarılması ve sonradan yapılan müdahalelerin değerlendirilmesi, tarihî kimliğin sürdürülebilmesi bakımından önem taşıyor.
Restorasyon çalışmalarında yalnızca yeni ve temiz bir görünüm elde edilmesi değil, yapının tarihî karakterinin korunması esas alınmalı.
DEPREM SONRASI GÜVENLİK UYGULAMALARI ÖNEM TAŞIYOR
Kahramanmaraş'taki tarihî yapıların korunması, 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra daha fazla önem kazandı.
Depremler, kent merkezindeki birçok tarihî yapının fiziksel durumunun yeniden değerlendirilmesini gerekli hale getirdi.
Çiftaslan Konağı'nın restorasyonunda da mevcut taşıyıcı sistemin korunması amacıyla geçici çelik destekler kullanılması, güvenlik uygulamalarının öncelikli aşamalardan biri olduğunu gösteriyor.
Ancak bu uygulamanın yapılmış olması, yapının bütün teknik sorunlarının giderildiği anlamına gelmiyor.
Geçici destekleme sistemleri, restorasyon sürecinde mevcut yapı elemanlarının güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılabiliyor.
Tarihî yapıların kalıcı onarımında malzemelerin özellikleri, taşıyıcı sistemin davranışı ve ilgili koruma kararları dikkate alınıyor.
Çiftaslan Konağı'nın restorasyon sürecinde güncel güvenlik koşullarının değerlendirilmesi, hem çalışanların hem de çevredeki kişilerin korunması bakımından önem taşıyor.
Bu nedenle yapının ziyaretçilere açık bir gezi mekânı olduğu varsayılmamalı.
Şantiye alanına izinsiz giriş yapılmaması ve çalışma bölgesindeki güvenlik işaretlerine uyulması gerekiyor.
RESTORASYONUN OCAK 2027'DE TAMAMLANMASI HEDEFLENİYOR
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, Çiftaslan Konağı'nın restorasyonu için Ocak 2027 tarihini hedef olarak açıkladı.
Bu takvim, çalışmaların planlanan sürede tamamlanmasına ilişkin bir proje hedefi niteliği taşıyor.
Ancak tarihî yapılardaki restorasyon uygulamalarında mevcut malzeme durumu ve ortaya çıkan teknik ihtiyaçlar nedeniyle süreçler değişebiliyor.
Bu nedenle açıklanan tamamlanma tarihi, kesin açılış veya hizmete başlama tarihi olarak değerlendirilmemeli.
Restorasyon tamamlandığında yapının özgün taş ve ahşap mimarisinin daha görünür hale getirilmesi ve kentin kültürel yaşamına kazandırılması amaçlanıyor.
Ancak yapının gelecekte hangi kesin işlevle kullanılacağına ilişkin ayrıntılı ve onaylanmış bir işletme programı bu araştırmada doğrulanmadı.
Tarihî konakların kültürel kullanım amacıyla yeniden işlevlendirilmesi, kent merkezindeki eski yerleşim alanlarının tanıtımına katkı sağlayabiliyor.
Bununla birlikte ziyaretçilere açılma, işletme ve kullanım koşullarının çalışmalar tamamlandıktan sonra yetkili kurumlarca duyurulması gerekiyor.
KAYABAŞI MAHALLESİNİN TARİHÎ KİMLİĞİNE KATKI SAĞLAYACAK
Çiftaslan Konağı'nın restorasyonu, Kayabaşı Mahallesi'ndeki tarihî yapıların korunması açısından önem taşıyor.
Eski kent dokusunun sürdürülebilmesi, yalnızca tek tek binaların yenilenmesine bağlı değil.
Tarihî yapıların çevresindeki sokakların, avluların, komşu binaların ve geleneksel yerleşim özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Bu yaklaşım, mahallelerin özgün kimliğinin korunmasına yardımcı olabiliyor.
Çiftaslan Konağı'nın yeniden kullanılabilir hale getirilmesi, Kayabaşı'nın kültür ve turizm araştırmalarında öne çıkan yapılarından biri olmasını sağlayabilir.
Ancak aynı mahallede bulunan farklı konakların birbirinden ayrı tarihî yapılar olduğu unutulmamalı.
Özellikle Kocabaş Konağı ve Çiftaslan Konağı, aynı ilçede ve mahallede bulunmalarına rağmen farklı restorasyon projelerine sahip.
Bu nedenle iki yapının yatırım tutarları, mimari özellikleri veya tamamlanma takvimleri birbirine karıştırılmamalı.
Çiftaslan Konağı, devam eden 32 milyon TL'lik restorasyonuyla Kahramanmaraş'ın koruma altındaki tarihî mimari mirasının önemli örneklerinden biri olarak geleceğe hazırlanıyor.
ARAŞTIRMA KAYNAKLARI
Muhabir: SERPİL KARA
