6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından yaşanan büyük yıkımın sadece fiziksel değil, psikolojik ve toplumsal boyutlarını da göz önüne seren yeni bir akademik çalışma yayımlandı. Avrupa Birliği destekli PASS Projesi kapsamında yürütülen ve Clinical Social Work Journal’da yayımlanan araştırma, sosyal medya platformu X (eski Twitter) üzerinden yapılan paylaşımlar aracılığıyla bireysel ve kolektif travmanın izlerini analiz etti.
İbn Haldun Üniversitesi ile İPAM iş birliğinde yürütülen çalışma, 06 Şubat–13 Nisan 2023 tarihleri arasında “deprem”, “psikoloji”, “psikolojik destek”, “travma” ve “travma sonrası stres” gibi anahtar kelimelerle yapılan tweet’leri nitel yöntemle ele aldı.
BULGULAR: EN GÜÇLÜ TEMA “YARDIM ÇAĞRISI”
Araştırma sonuçları, analiz edilen tweet’leri üç ana tema altında topladı:
-
Yardım Çağrısı: Yakınlara ulaşma isteği, temel ihtiyaçlar için destek talebi ve psikolojik yardım arayışları öne çıktı.
-
Travma Sonrası Stres: Flashbackler, uykusuzluk, kabuslar, korku, çaresizlik ve öfke gibi bireysel düzeyde yaşanan yoğun tepkiler.
-
Kolektif Travma: Toplumsal hafızada derin izler bırakan ortak yas, öfke ve korku temaları.
Araştırmaya göre, sosyal medya yalnızca fiziksel yardıma ulaşmak için değil, aynı zamanda duygusal destek ve dayanışma ihtiyacını ifade etmek için de aktif olarak kullanıldı.
DEPREM SONRASI PSİKOSOSYAL DESTEK YAŞAMSAL ÖNEMDE
Çalışmanın öne çıkan noktalarından biri, afet sonrasında yalnızca barınma ve gıda gibi maddi desteklerin değil; psikososyal desteğin de ne kadar yaşamsal olduğuna dikkat çekmesi. Özellikle “yardım çağrısı” teması, insanların sadece fiziki değil, duygusal olarak da desteklenme ihtiyacına vurgu yapıyor.
Araştırma, kriz anlarında dijital platformların destek arayışına alan açtığını, görünürlük ve erişilebilirlik sağladığını ortaya koyuyor. Toplumsal bağları güçlendiren stratejilerin, afet sonrası iyileşme süreçlerinde hayati rol oynadığı da çalışmada özellikle belirtiliyor.
PASS PROJESİ NEYİ AMAÇLIYOR?
PASS Projesi, toplumsal destek, anlam üretimi ve psikososyal dayanışma gibi alanlara odaklanıyor. “Birlikte öğreniyor, birlikte güçleniyor ve birlikte iyileşiyoruz” mottosuyla yürütülen proje, deprem gibi büyük afetlerin ardından oluşan sosyal yaraları sarmaya katkı sağlamayı hedefliyor.
Araştırmada imzası bulunan Ayten Kaya Kılıç, Kerime Bademli ve Mehmet Kayakuş’un çalışması, deprem sonrası dijital izleri bilimsel olarak ele almasıyla literatüre önemli bir katkı sunuyor.
Muhabir: Sefa Başer
