Kahramanmaraş depremi Londra’da teknolojiye dönüştü

2023’te yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler, iki Türk öğrencinin hayatında bir dönüm noktası oldu. Londra’daki Imperial College London’da öğrenim gören fizik öğrencisi İdil İğde ile tasarım mühendisliği öğrencisi Arda Kancal, arama-kurtarma çalışmalarına destek olmak amacıyla yapay zeka destekli bir sensör geliştirdi. “ResCube” adı verilen sistem, enkaz altındaki titreşim ve ses verilerini analiz ederek yaşam belirtisi tespiti yapabiliyor.

İstanbul’da büyüyen İdil İğde, çocukluğundan bu yana “büyük deprem” korkusuyla yaşadığını ifade etti. The Times’a konuşan İğde, her sarsıntıda ailesiyle birlikte sokağa çıktıklarını belirterek, bu kaygının projeye yön vermesinde etkili olduğunu söyledi.

Şubat 2023’te Türkiye’nin güneyi ile Suriye’nin kuzeyini vuran Kahramanmaraş merkezli 7,8 büyüklüğündeki deprem ise projeyi hayata geçirme konusunda kırılma noktası oldu. Arda Kancal da İstanbul’da önümüzdeki yıllarda büyük bir deprem yaşanma ihtimalinin yüksek olduğuna dikkat çekerek, riskli yapı stokuna vurgu yaptı.

ResCube sistemi, enkaz içine yerleştirilen dört “jeofon” sensör aracılığıyla titreşim ve ses sinyallerini topluyor. Toplanan veriler, yapay zeka algoritmasıyla analiz edilerek olası yaşam belirtilerinin konumu üçgenleme yöntemiyle belirleniyor.

Mevcut uygulamalarda arama-kurtarma ekipleri enkazdan gelen sesleri manuel olarak dinliyor. Öğrenciler, geliştirdikleri sistemin bu yönteme göre daha hızlı, düşük maliyetli ve daha yüksek doğruluk oranına sahip olduğunu belirtti. İlk testlerde cihazın yüzde 90 doğruluk oranına ulaştığı, mevcut tekniklerde bu oranın yaklaşık yüzde 80 seviyesinde olduğu aktarıldı.

Arama-kurtarma literatüründe “altın 72 saat” olarak bilinen ilk üç gün, hayatta kalma açısından kritik önem taşıyor. Araştırmalar, deprem ölümlerinin yaklaşık yüzde 22’sinin erken müdahaleyle önlenebileceğini gösteriyor.

ResCube’un daha hızlı ve doğru tespit yapabilmesi, özellikle bu kritik sürede daha fazla kişinin kurtarılmasına katkı sağlayabilir.

Öğrenciler, sistemi eğitmek için İngiltere’deki arama-kurtarma eğitim sahalarında çalıştı. Gloucestershire’daki Fire Service College ve Buckinghamshire’daki Westcott Venture Park’ta enkaz simülasyon alanlarında veri toplandı.

Testler sırasında sensörlerin titreşime duyarlı olması nedeniyle kontrollü ortam sağlandı. Beton yüzeylere ritmik vuruşlar yapılarak veri seti oluşturuldu.

Imperial College, toplumsal fayda sağlayan düşük maliyetli projelerin desteklendiği yarışmada birincilik kazanan öğrencilere 7 bin sterlin ödül verdi. Üniversite yetkilileri, kısa sürede hayat kurtarma potansiyeli taşıyan bir yenilik geliştirilmesinin dikkat çekici olduğunu belirtti.