Banka hesabını bir başkasının kullanımına açmak, ilk bakışta basit bir iyilik veya kısa süreli bir para transferi gibi görülebiliyor. Ancak bu tür işlemler, hesabın dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve diğer suçlarla bağlantılı para hareketlerinde kullanılmasına neden olabiliyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), finansal sistemin suç amacıyla kullanılmasını önlemek için “Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi” hazırladı.
Rehberde, banka hesaplarının üçüncü kişilere kullandırılmasıyla ortaya çıkabilecek riskler ve finansal kuruluşların şüpheli işlemleri belirlemek için uygulayabileceği tedbirler ele alındı.
Özellikle hesabına gelen parayı başka bir kişiye göndermesi istenenler, banka kartını başkasına verenler ve mobil bankacılık bilgilerini paylaşanlar açısından önemli uyarılar yer aldı.
“Hesabına Para Gelsin, Bana Gönder” Diyenlere Dikkat!
Arkadaşlardan, akrabalardan veya iş çevresinden gelen para transferi talepleri her zaman masum olmayabilir. Bir kişinin banka hesabını kullanarak para göndermek istemesi, hesap sahibinin farkında olmadan şüpheli finansal işlemlerin parçası haline gelmesine yol açabilir.
“Hesabına para göndereceğim, sen de başka hesaba aktar”, “Kartını kısa süreliğine kullanabilir miyim?” veya “IBAN’ını ver, hesabından işlem yapacağım” gibi talepler dikkatle değerlendirilmesi gereken durumlar arasında bulunuyor.
Hesabın para veya komisyon karşılığında kullandırılması kadar herhangi bir ücret alınmadan başkasına teslim edilmesi de risk oluşturabiliyor. Burada önemli olan, hesabın kimin tarafından ve hangi amaçla kullanıldığı.
Hesap sahibinin bilgisi dışında gerçekleşen işlemler ile hesabın bilerek başka kişilerin kullanımına açılması aynı şekilde değerlendirilmiyor. Bununla birlikte, hesabın üçüncü kişilerce kullanıldığının belirlenmesi bankaların inceleme başlatmasına ve gerekli tedbirleri değerlendirmesine neden olabiliyor.
Risk Yalnızca IBAN Paylaşımıyla Sınırlı Değil
Kiralık hesap kullanımı yalnızca IBAN bilgisinin paylaşılmasından ibaret değil. Bir kişinin banka hesabı üzerinde kontrol sahibi olmasını sağlayan farklı bilgilerin üçüncü kişilere verilmesi de ciddi güvenlik sorunları doğurabiliyor.
Bu kapsamda dikkat edilmesi gereken bilgiler ve araçlar şöyle sıralanıyor:
-
Mobil ve internet bankacılığı şifreleri
-
Banka kartları ve kart şifreleri
-
Tek kullanımlık doğrulama kodları
-
Başkalarının kullanımına açılan banka hesapları
-
Ödeme ve elektronik para kuruluşlarındaki hesaplar
-
Ticari hesaplar ile POS ve sanal POS hizmetleri
-
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesaplar
Bu bilgilerin başkalarına verilmesi, finansal hesapların kontrolünün hesap sahibinden çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle banka şifrelerinin ve doğrulama kodlarının hiç kimseyle paylaşılmaması, kartların başkalarının kullanımına bırakılmaması gerekiyor.
Mobil ve İnternet Bankacılığı Kapatılabilir
MASAK rehberinde, bir hesabın üçüncü kişiler tarafından kullanıldığına ilişkin tespit veya güçlü şüphe bulunması halinde finansal kuruluşların uygulayabileceği tedbirlere de yer verildi.
Hesabın şüpheli biçimde kullanıldığının belirlenmesi durumunda mobil ve internet bankacılığı erişimi kapatılabilecek ya da sınırlandırılabilecek. Böylece hesabın uzaktan kullanılarak yeni işlemler gerçekleştirilmesinin önüne geçilmesi amaçlanabilecek.
Olayın niteliğine göre banka kartları, POS ve sanal POS hizmetleri de durdurulabilecek. Ayrıca müşterinin işlem limitleri düşürülebilecek ve yeni finansal ürünlere erişimi sınırlandırılabilecek.
Şüpheli işlemlerin devam etmesi, hesap sahibinin yaptığı açıklamaların yeterli bulunmaması veya hesabın gerçekte başka kişiler tarafından yönetildiğinin anlaşılması halinde daha ileri tedbirler gündeme gelebilecek.
Ancak bu uygulamalar her hesap sahibi için otomatik olarak devreye giren yaptırımlar değil. Alınacak önlemler, tespit edilen durumun niteliğine ve finansal kuruluşun değerlendirmesine bağlı olarak değişebiliyor.
Bankalar Para Transferlerini Daha Yakından İnceleyecek
MASAK rehberinde finansal kuruluşların şüpheli işlemleri değerlendirirken müşterilerin ekonomik durumlarını ve olağan hesap hareketlerini dikkate alması gerektiği belirtiliyor.
Bu kapsamda müşterinin mesleği, gelir düzeyi, ekonomik faaliyetleri ve geçmiş işlem hacmiyle mevcut para hareketlerinin uyumlu olup olmadığı incelenebilecek.
Örneğin, normalde düşük tutarlı işlemler gerçekleştiren bir hesaba kısa sürede çok sayıda ve yüksek tutarlı para transferi gelmesi, incelenmesi gereken göstergelerden biri olabilir. Benzer şekilde, hesaba gelen paranın kısa süre içinde farklı kişilere aktarılması da işlemin niteliğine göre değerlendirmeye alınabilir.
Finansal kuruluşlar, gerektiğinde hesap sahibinden işlem yapılan kişileri, paranın kaynağını ve transferlerin amacını açıklamasını isteyebilir. Hesabın gerçekte kim tarafından kullanıldığının belirlenmesi de incelemelerde önem taşıyor.
Şüpheli işlem göstergeleri tek başına bir suçun işlendiğini kanıtlamasa da gerekli kontrollerin yapılmasına ve mevzuat kapsamında bildirimde bulunulmasına neden olabilir.
Bankayla İlişki Sona Erdirilebilir
Hesabın üçüncü kişiler tarafından kullanıldığına ilişkin bulguların güçlenmesi veya şüpheli işlemlerin devam etmesi halinde finansal kuruluşlar, ilgili mevzuat çerçevesinde müşteriye yönelik ek tedbirleri değerlendirebilir.
Bu tedbirler arasında işlemlerin gerçekleştirilmemesi, bankacılık hizmetlerinin sınırlandırılması ve gerekli şartların oluşması halinde müşteriyle iş ilişkisinin sona erdirilmesi de bulunuyor.
Özellikle suç gelirlerinin aktarılması amacıyla kullanıldığı değerlendirilen hesaplar, finansal kuruluşların incelemelerine konu olabilir. Hesabın suç amacıyla kullanıldığının tespit edilmesi durumunda olayın özelliklerine göre adli makamların sürece dahil olması da gündeme gelebilir.
Bununla birlikte, bir hesabın şüpheli işlem göstergesi taşıması veya idari yükümlülüklere ilişkin bir sorun bulunması, tek başına hesap sahibinin suç işlediği anlamına gelmiyor.
Cezai sorumluluk değerlendirilirken eylemin niteliği, kişinin bilgi ve iradesi ile olayın diğer koşullarının birlikte ele alınması gerekiyor.
Banka Hesabı Sahipleri Nelere Dikkat Etmeli?
Banka hesabının güvenliğini korumak ve üçüncü kişilerin gerçekleştirebileceği işlemlerden kaynaklanabilecek riskleri azaltmak için bazı temel kurallara dikkat edilmesi önem taşıyor.
-
Banka hesabınızı başka kişilerin kullanımına açmayın.
-
IBAN'ınızı paylaşırken hangi işlem için kullanılacağını bilin.
-
Mobil bankacılık şifrenizi, kart şifrenizi ve doğrulama kodlarınızı kimseye vermeyin.
-
Tanımadığınız kişiler adına para kabul edip başka hesaplara aktarmayın.
-
Hesabınızda bilginiz dışında işlem görürseniz bankanızla vakit kaybetmeden iletişime geçin.
-
Hesabınızın dolandırıcılık amacıyla kullanıldığından şüpheleniyorsanız durumu bankanıza bildirin ve gerekli hallerde yetkili makamlara başvurun.
