Türkoğlu'nun Aydınkavak Mahallesi'nde haylan gabak, uzun biçimiyle tarif edilen yöresel bir kabak çeşidinin adı olarak biliniyor.
Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı Aydınkavak Mahallesi'nde kullanılan haylan gabak sözü, yörede uzun biçimiyle tanımlanan bir kabak çeşidini ifade ediyor. Yerel tarım ve mutfak söz varlığında bulunan sözcük, 2025 yılında yayımlanan akademik ağız araştırmasında kayıt altına alındı.
Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in hazırladığı Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmanın 27. sayfasında kelimenin anlamı ve doğrudan Aydınkavak Mahallesi'ne ait kullanım örneği bulunuyor.
Araştırmadaki konuşma örneğinde, haylan gabak adı verilen sebzenin uzun bir biçime sahip olduğu anlatılıyor.
HAYLAN GABAK UZUN BİÇİMLİ BİR KABAK ÇEŞİDİ
Akademik sözlükte haylan gabak, bir çeşit kabak olarak açıklanıyor.
Tanık cümlede sebzenin uzunluğundan söz edilmesi, yörede kullanılan adın belirli bir görünüşle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Ancak araştırmada bitkinin bilimsel tür adı, ortalama uzunluğu, rengi veya yetiştirme koşulları hakkında ayrıntılı bilgi bulunmuyor.
Bu nedenle haylan gabak kelimesinin doğrudan belirli bir ticari kabak çeşidine veya tescilli tohum türüne karşılık geldiğini söylemek mümkün değil.
AYDINKAVAK MAHALLESİ'NDE KULLANIMI BELGELENDİ
Kelimenin en önemli özelliklerinden biri, kullanım yerinin akademik çalışmada açıkça belirtilmesi.
Esra Kirik'in derlemesinde haylan gabak, Türkoğlu'na bağlı Aydınkavak Mahallesi'nden alınan tanık cümleyle aktarılıyor.
Bu kayıt, sözcüğün belirli bir mahallede kullanıldığına ilişkin somut dilbilimsel veri sağlıyor.
Ancak kullanım örneği, aynı ismin bütün Türkoğlu mahallelerinde veya Kahramanmaraş'ın tüm ilçelerinde bilindiğini göstermiyor.
Kelimenin başka bölgelerde farklı anlamlarla kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi için karşılaştırmalı ağız araştırmalarına ihtiyaç bulunuyor.
TÜRKOĞLU'NUN SEBZE ÜRETİMİ RESMÎ HABERLERDE YER ALIYOR
Anadolu Ajansının 25 Mayıs 2024 tarihli haberinde Türkoğlu ilçesinin sebze yetiştiriciliğindeki faaliyetleri anlatıldı.
Habere göre Aydınkavak, Kılılı, Yenipınar, Avşarlı, Yeşilyöre ve Kadıoğluçiftliği mahalleleri salatalık üretimi yapılan yerler arasında bulunuyor.
İlçedeki üretim faaliyetleri, tarımla bağlantılı kelimelerin yöresel konuşma dilindeki yerini incelemek açısından bir arka plan oluşturuyor.
Ancak söz konusu ajans haberi salatalık yetiştiriciliğiyle ilgili. Bu nedenle aynı haberde haylan gabak üretiminin belgelendiği ileri sürülemez.
YEREL SEBZE ADLARI TARIM KÜLTÜRÜNÜ YANSITIYOR
Yöresel konuşma dilinde bitkilerin şekline, büyüklüğüne veya kullanım alanına göre farklı adlandırmalar bulunabiliyor.
Haylan gabak da Türkoğlu'nda kabak çeşitlerini anlatan yerel kelimeler arasında yer alıyor.
Kelimenin akademik çalışmada belgelenmesi, bölgenin bitki adlarına ilişkin söz varlığının araştırılmasına katkı sağlıyor.
Bununla birlikte günümüzde bu adla üretim yapan çiftçilerin sayısı, ürünün pazarlardaki satış durumu veya tarımsal üretim miktarı hakkında doğrulanmış veri bulunmuyor.
Haylan gabak, Aydınkavak Mahallesi'nin tarımsal söz varlığında kayıt altına alınmış yöresel sebze isimlerinden biri olarak önem taşıyor.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 27:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Anadolu Ajansı, Kahramanmaraş'ta yetiştirilen salatalıklar ihracata hazırlanıyor, 25 Mayıs 2024:
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kahramanmarasta-yetistirilen-salataliklar-ihracata-hazirlaniyor/3230143
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kahramanmarasta-yetistirilen-salataliklar-ihracata-hazirlaniyor/3230143
Muhabir: SERPİL KARA
