Tunceli’de küçükbaş hayvancılıkla uğraşan üreticiler, artan çoban ücretlerine rağmen iş gücü bulmakta zorlanıyor. Geçen yıl 130 bin liraya kadar yükselen çoban maaşları bu yıl 150 bin lirayı bulurken, yüksek ücret ve tüm temel ihtiyaçların karşılanmasına rağmen çoban açığı giderilemedi.
Tunceli’de yaylalarda küçükbaş hayvancılıkla geçimini sağlayan üreticilerin çoban arayışı sonuçsuz kalıyor. Özellikle hayvanların otlatılması, bakımı ve sağımı gibi işlerin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan çobanların bulunamaması, sektördeki en önemli sorunlardan biri haline geldi.
Geçtiğimiz yıl dönemsel olarak 130 bin liraya kadar yükselen çoban ücretleri, bu yıl daha da arttı. Üreticiler, aylık 100 bin ila 150 bin lira arasında ücret teklif etmelerine rağmen çalıştıracak çoban bulamadıklarını belirtiyor.
Çoban ihtiyacını karşılamak isteyen bazı üreticiler yabancı uyruklu işçilere yönelirken, bu yöntemin de kalıcı bir çözüm olmadığı ifade ediliyor. Üreticiler, yüksek ücretin yanı sıra çalışanların yemek, sigara ve konaklama gibi ihtiyaçlarını da karşılamalarına rağmen işçilerin kısa süre sonra işi bıraktığını ve bölgeden ayrıldığını söylüyor.
Yaylalarda çoban bulmak her geçen yıl zorlaşıyor
Tunceli’nin yaylalarında hayvancılık faaliyetlerini sürdüren üreticiler, sürülerin bakımını büyük ölçüde kendi imkanlarıyla yapmak zorunda kalıyor.
Çoban bulunamadığında hayvanların otlatılması, sağımı ve günlük bakımı doğrudan üreticilerin üzerine kalıyor. Bu durum özellikle çok sayıda küçükbaş hayvana sahip işletmelerde iş yükünü ciddi şekilde artırıyor.
Üreticiler, çoban ücretlerinin yanı sıra yem, ilaç ve diğer bakım giderlerindeki artışın da hayvancılığı ekonomik açıdan giderek daha zor hale getirdiğini dile getiriyor.
“150 bin lirayı bile beğenmiyorlar”
Pülümür’deki Ferhat Çayırı Yaylası’na Pertek’ten gelen üretici Mehmet Demir, yıllardır hayvancılıkla uğraştığını ve en büyük problemlerinden birinin çoban bulmak olduğunu söyledi.
Demir, yıl boyunca iki çoban çalıştırdıklarını belirterek, Türkiye’de çoban bulmanın her geçen yıl daha da güçleştiğini ifade etti.
Yabancı uyruklu çobanlarla çalışmak zorunda kaldıklarını anlatan Demir, yüksek ücretlere rağmen çalışanların işi bıraktığını söyledi.
Demir, çobanların ücretinin aylık 100 bin ila 150 bin lira arasında değiştiğini belirterek, maaşın yanı sıra yemek, sigara ve yatacak yer gibi ihtiyaçların da üretici tarafından karşılandığını aktardı.
Çobanların tüm bu imkanlara rağmen işi bıraktığını belirten Demir, yaşadıkları sorunun çözümü için devletten destek beklediklerini ifade etti.
Üreticinin kazancı artan maliyetler karşısında eriyor
Küçükbaş hayvancılığın nesilden nesile aktarılan bir meslek olduğunu belirten üretici Önder Erdoğan da çoban sorununun sektörü doğrudan etkilediğini söyledi.
Erdoğan, çocukluğundan bu yana ailesiyle birlikte hayvancılıkla uğraştığını belirterek, mesleğin devam ettirilmesinde ciddi güçlüklerle karşılaştıklarını dile getirdi.
Çobanların yalnızca maaşlarının değil, günlük ihtiyaçlarının da üreticiler tarafından karşılandığını belirten Erdoğan, özellikle sağım işinde çalışacak çobanların ücretlerinin 100 bin ila 150 bin lira arasında değiştiğini söyledi.
Yüksek ücret teklif edilmesine rağmen personel bulamadıklarını ifade eden Erdoğan, artan giderler nedeniyle elde edilen gelirin işletme masraflarını karşılamadığını belirtti.
Çoban, yem ve ilaç maliyeti üreticiyi zorluyor
Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan ise çoban sorununun yanı sıra yem ve ilaç maliyetlerindeki yükselişin de küçükbaş hayvancılığın geleceği açısından önemli bir tehdit oluşturduğunu söyledi.
Erdoğan, bölgede çoban maaşlarının en düşük 120 bin, en yüksek ise 145 bin lira seviyesine ulaştığını belirtti.
Bazı üreticilerin aynı anda dört çoban çalıştırmak zorunda kaldığına dikkat çeken Erdoğan, bunun işletmeler üzerindeki maliyet baskısını daha da artırdığını ifade etti.
“Hayvan sayımızda ciddi düşüş yaşanabilir”
Çoban sorununun kalıcı şekilde çözülmemesi halinde küçükbaş hayvan varlığında ciddi gerileme yaşanabileceği uyarısında bulunan Zeynel Erdoğan, mevcut şartların devam etmesi durumunda önümüzdeki yıllarda üreticilerin sektörden çekilebileceğini söyledi.
Çoban, yem ve ilaç giderlerinin üretim maliyetleri içerisindeki payının giderek yükseldiğini belirten Erdoğan, sorunun yalnızca üreticinin bireysel çabalarıyla çözülemeyeceğini vurguladı.
Sektördeki mevcut tablonun devam etmesi halinde hayvan sayısında ciddi düşüş yaşanabileceğini ifade eden Erdoğan, çoban meselesinin resmi ve kalıcı bir politika kapsamında ele alınması gerektiğini belirtti.
Küçükbaş hayvancılığın geleceği çoban sorununa bağlı
Tunceli’de yaylacılık kültürüyle birlikte uzun yıllardır sürdürülen küçükbaş hayvancılık, artan üretim maliyetleri ve iş gücü sorunu nedeniyle zor bir dönemden geçiyor.
Üreticiler bir yandan sürülerinin bakımını sürdürebilmek için çoban ararken diğer yandan yüksek maaşları ve ek giderleri karşılamaya çalışıyor. Çoban bulunamadığında ise hayvanların bakımını doğrudan kendileri üstleniyor.
Üreticiler, mevcut sorunların çözülmemesi halinde işletme sayısının ve hayvan varlığının azalmasından endişe ediyor. Özellikle yaylalarda üretimin devam edebilmesi için iş gücü sorununa yönelik kalıcı çözüm geliştirilmesini istiyorlar.
