Rusya’nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk’ta, Veba Araştırma Enstitüsü’nde çalışan 28 yaşındaki laborant Darya Şipilova’nın hayatını kaybetmesi, bölgede veba salgını endişesine neden oldu.
Şipilova, 2 Ekim gecesi Şelehov İlçe Hastanesi’nin yoğun bakım servisinde yaşamını yitirdi. Genç kadının ölümü sonrasında özellikle sosyal medya ve yerel basında akciğer vebası şüphesiyle ilgili iddialar gündeme geldi.
Ancak Rusya Federal Tüketici Haklarının Korunması ve İnsan Refahının Gözetimi Servisi (Rospotrebnadzor), Şipilova’nın ölümünün veba kaynaklı olduğunu doğrulamadı. Kurum, genç kadına “etiyolojisi belirlenemeyen pnömoni” teşhisi konulduğunu ve yapılan incelemelerde mesleki faaliyetleriyle bağlantılı herhangi bir mikroorganizmaya rastlanmadığını açıkladı.
Deney tüpünü kırdığı iddiası gündeme geldi
Veba paniğinin büyümesine neden olan en önemli iddia, Şipilova’nın çalıştığı laboratuvarda yaşandığı öne sürülen olay oldu.
Yerel medya kaynaklarına göre genç laborant, 25 Eylül’de canlı biyolojik materyalle çalışma sırasında veba hastalığına neden olan Yersinia pestis bakterisini içeren bir deney tüpünü kazara kırdı.
İddiaya göre Şipilova, olaydan yaklaşık iki gün sonra rahatsızlanmaya başladı. Sağlık durumunun hızla kötüleşmesinin ardından hastaneye kaldırıldığı ve solunum yetmezliği nedeniyle yoğun bakıma alındığı öne sürüldü.
Ancak bu anlatım Rus sağlık makamları tarafından doğrulanmış değil. Rospotrebnadzor, enstitüde patojen mikroorganizmalarla çalışıldığı sırada herhangi bir kaza yaşanmadığını bildirdi.
Yaklaşık 200 kişi sağlık gözetimine alındı
Şipilova’nın ölümünün ardından genç kadınla temas etmiş olabilecek kişilerin belirlenmesi için çalışma başlatıldı.
Yaklaşık 200 kişinin sağlık gözetimi altına alındığı bildirildi. Temaslıların takip edildiği, yapılan kontrollerde şu ana kadar hastalık belirtisi görülmediği ve testlerin negatif çıktığı yönündeki bilgiler uluslararası basına yansıdı.
Rus makamları ise İrkutsk bölgesindeki epidemiyolojik durumun istikrarlı olduğunu açıkladı.
Rospotrebnadzor, Şipilova’dan alınan numuneler üzerinde yapılan incelemelerde, kadının mesleki faaliyetleriyle bağlantılı mikroorganizma tespit edilmediğini belirtti. Kurum ayrıca son 10 gün içerisinde enstitü çalışanları arasında bulaşıcı hastalık şikayetiyle sağlık kuruluşlarına başvuru olmadığını açıkladı.
İrkutsk’ta bazı hastanelerde karantina tedbiri
Şipilova’nın ölümünün ardından İrkutsk kentindeki bazı sağlık kuruluşlarında da karantina tedbirleri uygulandığı bildirildi.
Rus yerel basınına dayandırılan haberlerde, 1, 3 ve 10 numaralı şehir hastaneleri ile İvano-Matreninskaya Çocuk Hastanesi ve bir doğum hastanesinde üç haftaya kadar sürebilecek karantina uygulandığı aktarıldı. Ancak bu tedbirlerin kapsamı ve gerekçesi konusunda resmi açıklamalarla yerel basın haberleri arasında farklılık bulunuyor.
Şelehov’daki hastanede de özel önlemler alındığı bildirildi.
Şelehov’da maske tedbiri uygulandı
Veba paniğinin etkilediği yerlerden biri de Şipilova’nın yaşadığı ve tedavi gördüğü Şelehov oldu.
Kentte bazı çalışanların maske ve koruyucu ekipman kullandığı görülürken, Şelehov’daki İrkutsk Alüminyum Fabrikası’nda da önleyici amaçla maske uygulamasına geçildiği bildirildi.
Yerel kaynaklarda ayrıca bazı anaokullarında maske dağıtıldığı ve kentte koruyucu kıyafet kullanan görevlilerin görüldüğü aktarıldı.
Rus makamları: “Durum istikrarlı”
Veba iddialarının sosyal medyada hızla yayılmasının ardından Rospotrebnadzor kamuoyuna açıklama yaptı.
Kurum, İrkutsk bölgesi ile İrkutsk ve Şelehov kentlerindeki sağlık ve epidemiyolojik durumun istikrarlı olduğunu bildirdi.
Açıklamada, Şipilova’nın “etiyolojisi belirlenemeyen pnömoni” nedeniyle hayatını kaybettiği belirtilirken, yapılan laboratuvar incelemelerinde mesleki faaliyetleriyle bağlantılı bir mikroorganizma bulunmadığı ifade edildi.
Dolayısıyla şu aşamada Rusya’da doğrulanmış bir veba salgını bulunduğu söylenemiyor. Veba iddiaları, genç laborantın ölümü ve sonrasında alınan önlemler üzerinden gündeme gelirken, resmi makamlar ölüm nedenini veba olarak açıklamış değil.
Veba nedir?
Veba, Yersinia pestis bakterisinin neden olduğu ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık tarih boyunca büyük salgınlara yol açması nedeniyle “Kara Ölüm” olarak da anılmıştır.
Vebanın en bilinen şekli hıyarcıklı vebadır. Bu türde lenf bezlerinde şişlik ve ağrı görülür. Akciğerleri etkileyen pnömonik veba ise daha ciddi bir tabloya yol açabilir ve uygun tedavi uygulanmadığında ölümcül olabilir.
Veba günümüzde geçmişteki gibi küresel salgınlar şeklinde görülmese de bazı bölgelerde sporadik vakalar ortaya çıkabiliyor. Erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisi hastalığın kontrol altına alınmasında önem taşıyor.
İddialar ile resmi açıklamalar arasında fark var
İrkutsk’taki olayda dikkat çeken en önemli nokta, yerel basında yer alan veba iddiaları ile Rus sağlık makamlarının açıklamalarının birbirinden farklı olması.
Yerel kaynaklar Şipilova’nın laboratuvarda veba bakterisi içeren bir tüpü kırdığı ve bunun ardından hastalandığı iddiasını gündeme getirirken, Rospotrebnadzor bu olayı doğrulamıyor.
Bu nedenle Şipilova’nın veba nedeniyle hayatını kaybettiği veya bölgede bir veba salgını başladığı yönündeki ifadelerin şu aşamada kesinleşmiş bilgi olarak aktarılmaması gerekiyor. Uluslararası haber kaynakları da resmi makamların ölüm nedenini veba olarak doğrulamadığını belirtiyor.
