Türkiye’de arama kurtarma köpekleri için kritik uyarı sayı artırılmalı

Türkiye gibi deprem riski yüksek ülkelerde arama kurtarma köpekleri, afet müdahalesinin en kritik unsurlarından biri olarak kabul ediliyor. Enkaz altında kalan kişilerin yerinin tespit edilmesinde büyük rol oynayan bu köpekler, güçlü koku alma yetenekleri sayesinde teknolojinin yetersiz kaldığı alanlarda hayat kurtarıcı görev üstleniyor. 2021 yılından bu yana faaliyetlerini sürdüren Arama Kurtarma Köpekleri Derneği (AKKD), Türkiye’de sertifikalı arama kurtarma köpeklerinin sayısını artırmak için çalışmalarına devam ediyor. Dernek bünyesinde hem ulusal hem de uluslararası sertifikalara sahip köpekler bulunurken yeni ekipler de eğitim sürecinden geçiyor. Uzmanlar, özellikle deprem gibi büyük afetlerde arama kurtarma köpeklerinin vazgeçilmez bir rol üstlendiğini vurguluyor.

Arama Kurtarma Köpekleri Derneği (AKKD) Başkanı Serkan Mamak, Türkiye’de yaklaşık 100 AFAD sertifikalı arama kurtarma köpeği bulunduğunu belirterek bu sayının artırılması gerektiğini söyledi. Mamak, dernek bünyesinde görev yapan köpeklerin hem ulusal hem de uluslararası sertifikalar için eğitim aldığını ifade etti.

AKKD bünyesinde şu anda 5 AFAD sertifikalı arama kurtarma köpeği bulunurken, ayrıca 15 köpeğin Uluslararası Arama Kurtarma Köpekleri Organizasyonu (IRO) sertifikasına sahip olduğu belirtiliyor. Mart ayı sonunda gerçekleştirilecek IRO sınavları için ise 12 ekibin hazırlıklarını sürdürdüğü ifade edildi.

Arama kurtarma ekipleri için düzenlenen eğitim ve sınav süreçleri oldukça zorlu aşamalardan oluşuyor. Bu süreçte köpeklerin hem fiziksel dayanıklılığı hem de koku alma yetenekleri test ediliyor. Yetkililer, bu sertifikaların arama kurtarma operasyonlarında görev alabilmek için büyük önem taşıdığını belirtiyor.

Uzmanlara göre arama kurtarma köpekleri özellikle deprem sonrası yürütülen çalışmalarda büyük bir avantaj sağlıyor. Eğitimli köpekler, metrelerce enkazın altında kalan bir kişiyi kısa sürede tespit edebiliyor.

AKKD Başkanı Serkan Mamak, arama kurtarma köpeklerinin bazı durumlarda teknolojik ekipmanlardan çok daha etkili olduğunu söyledi. Mamak, özellikle dronların ya da termal kameraların ulaşamadığı alanlarda köpeklerin koku alma yeteneği sayesinde kayıp kişileri bulabildiğini ifade etti.

Köpeklerin burnunun son derece hassas olduğunu belirten Mamak, bu sayede insanların algılayamayacağı kokuları bile tespit edebildiklerini dile getirdi. Eğitimli bir arama kurtarma köpeğinin bazen 20 kişinin saatlerce aradığı bir alanı yalnızca 20 dakika içinde tarayabildiğini belirten Mamak, bu nedenle köpeklerin arama kurtarma çalışmalarında vazgeçilmez olduğunu vurguladı.

Arama kurtarma köpeklerinin eğitimi oldukça erken yaşta başlıyor. Uzmanlar, köpeklerin yaklaşık 3 aylık olduklarında eğitim sürecine dahil edildiğini belirtiyor.

Serkan Mamak, arama kurtarma çalışmalarında en çok tercih edilen köpek ırkları arasında Border Collie, Malinois, Alman Çoban Köpeği, Labrador, Retriever ve Golden Retriever gibi türlerin yer aldığını söyledi. Bu ırkların hem yüksek enerjileri hem de öğrenme yetenekleri sayesinde arama kurtarma çalışmalarına uygun olduğu ifade ediliyor.

Bununla birlikte farklı ırkların da başarılı olabildiğini belirten Mamak, eğittikleri bir Doberman köpeğin Türkiye’de AFAD sertifikasına sahip tek Doberman olduğunu söyledi. Uzmanlara göre köpeğin ırkından çok çalışma isteği, motivasyonu ve eğitmeniyle kurduğu bağ büyük önem taşıyor.

Uzmanlar, Türkiye’nin deprem riski yüksek bir ülke olması nedeniyle arama kurtarma köpeklerinin sayısının artırılması gerektiğini vurguluyor. Özellikle büyük şehirlerde meydana gelebilecek olası depremlerde yüzlerce hatta binlerce arama kurtarma köpeğine ihtiyaç duyulabileceği ifade ediliyor.

Serkan Mamak, Kahramanmaraş depremleri sırasında yüzlerce arama kurtarma köpeğinin bölgeye sevk edildiğini ancak yine de yeterli olmadığını söyledi. Mamak, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde yaşanabilecek bir depremde çok daha fazla köpeğe ihtiyaç duyulabileceğini dile getirdi.

Dünya genelinde ise arama kurtarma köpeklerinin sayısının oldukça fazla olduğu belirtiliyor. Uluslararası Arama Kurtarma Köpekleri Organizasyonu (IRO) bünyesinde yaklaşık 3 bin sertifikalı köpek bulunurken dünya genelinde bu sayının on binleri bulduğu ifade ediliyor.

Uzmanlar, arama kurtarma köpeklerinin afet müdahalesinde hayati bir rol oynadığını belirtiyor. Enkaz altında kalan kazazedelerin yerini tespit etmede en hızlı ve güvenilir yöntemlerden biri olan bu köpekler, birçok kişinin hayatının kurtarılmasına katkı sağlıyor.

Serkan Mamak, arama kurtarma köpeklerinin teknolojinin yetersiz kaldığı durumlarda bile görevini başarıyla yerine getirebildiğini belirterek, “Arama kurtarma köpeğinin yapabileceği işi hiçbir ekipman yapamaz. Metrelerce enkazın altında kalmış bir kazazedeyi sadece köpek bulabilir” dedi.

Uzmanlar, afetlere hazırlık kapsamında arama kurtarma köpeklerinin sayısının ve eğitim kalitesinin artırılmasının büyük önem taşıdığını ifade ediyor. Bu doğrultuda çeşitli kurum ve kuruluşlar yeni arama kurtarma köpekleri yetiştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.