Türkiye’de milyonlarca sürücüyü yakından ilgilendiren radar cezalarıyla ilgili dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), hız ihlali gerekçesiyle kesilen idari para cezalarında kullanılan radar cihazlarının kalibrasyon bilgilerinin, talep edilmesi halinde vatandaşla paylaşılması gerektiği yönünde önemli bir tavsiye kararı verdi.
Karar, hız limitini aştığı gerekçesiyle kendisine ceza kesilen bir sürücünün başvurusu üzerine alındı. Başvuruda bulunan vatandaş, ceza tutanağının ekinde hız ihlalini doğrulayan herhangi bir teknik belge bulunmadığını belirterek yargı yoluna başvurdu.
VATANDAŞ RADAR BELGELERİNİ TALEP ETTİ
Hız ihlali nedeniyle kesilen idari para cezasının iptali için sulh ceza hakimliğine başvuran sürücü, radar cihazının teknik durumuna ilişkin belgeleri incelemek istedi. Bu kapsamda cihazın türü, modeli, seri numarası ve kalibrasyon raporları gibi bilgileri talep etti.
Ancak ilgili il emniyet müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirmede, radar cihazının kalibrasyonunun güncel olduğu belirtilerek söz konusu belgelerin paylaşılmasına gerek olmadığı ifade edildi. Vatandaşın yaptığı bilgi edinme başvurusu da olumsuz yanıt aldı.
Bu gelişme üzerine sürücü, bilgi edinme hakkının ihlal edildiğini savunarak Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulundu.
EMNİYET: “BELGELER İÇ DÜZEN VE TEKNİK ALTYAPIYA AİT”
Başvuruyu incelemeye alan KDK, konuyla ilgili olarak ilgili il emniyet müdürlüğünden açıklama istedi.
Emniyet tarafından gönderilen yazılı cevapta, radar cihazlarına ait kalibrasyon belgelerinin kurumun iç düzeni, teknik altyapısı ve denetim süreçleriyle ilgili olduğu ifade edildi. Bu nedenle bireysel başvurular kapsamında paylaşılmasının mümkün olmadığı belirtildi.
Ayrıca gerekli görülmesi durumunda bu belgelerin yalnızca yargı mercileri tarafından resen talep edilebileceği vurgulandı.
KDK: BİLGİ EDİNME HAKKI İHLAL EDİLDİ
İnceleme sonucunda başvurucuyu haklı bulan Kamu Denetçiliği Kurumu, vatandaşın bilgi edinme hakkının ihlal edildiği değerlendirmesinde bulundu.
Kurum tarafından alınan tavsiye kararında, radar cihazının kalibrasyonuna ilişkin bilgilerin tamamen gizli tutulmasının hukuki açıdan ölçülü bir yaklaşım olmadığı ifade edildi. Bu nedenle söz konusu bilgilerin kamu güvenliğini zedeleyebilecek unsurlar hariç tutulmak şartıyla başvurana verilmesi gerektiği belirtildi.
KDK, bu kapsamda T.C. İçişleri Bakanlığı’na tavsiyede bulunarak radar cihazına ilişkin asgari teknik bilgilerin vatandaşla paylaşılmasını önerdi.
HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜ İÇİN KRİTİK BİR KARAR
Kararda, bilgi edinme hakkının demokratik hukuk devletlerinde temel haklardan biri olduğuna dikkat çekildi. Vatandaşların kendilerine uygulanan idari işlemleri denetleyebilmesi ve hukuki yolları etkili şekilde kullanabilmesi için bu hakkın önemli olduğu vurgulandı.
Ayrıca bir kişiye doğrudan uygulanan idari para cezasının hukuka uygun olup olmadığını değerlendirebilmesi için kullanılan radar cihazına ilişkin temel teknik bilgileri bilmesinin gerekli olduğu ifade edildi.
KDK kararında, radar kalibrasyon belgelerinde yer alan bazı hassas bilgilerin gerektiğinde maskelenebileceği veya ayıklanabileceği de belirtildi. Örneğin cihaz seri numarası, teknik ölçüm değerleri ya da görevli personel bilgileri gibi güvenlik açısından kritik verilerin gizlenmesi mümkün görülüyor.
Buna rağmen bilgi talebinin tamamen reddedilmesinin, Anayasa ile güvence altına alınan bilgi edinme hakkının özüne müdahale anlamına geldiği kaydedildi.
RADAR CEZALARI İÇİN YENİ BİR HUKUKİ TARTIŞMA BAŞLAYABİLİR
Uzmanlara göre bu tavsiye kararı, radar cezalarına yönelik itiraz süreçlerinde yeni bir hukuki tartışmanın kapısını aralayabilir. Özellikle sürücüler, kendilerine kesilen cezaların dayanağını oluşturan teknik verileri talep ederek daha güçlü savunma yapma imkanına kavuşabilir.
KDK’nın tavsiye niteliğindeki bu kararının ardından uygulamanın nasıl şekilleneceği ve emniyet birimlerinin nasıl bir yol izleyeceği ise merak konusu olmaya devam ediyor.
Kaynak: AA
