Kahramanmaraş'ta kışlık kiracının eski adı gışlagcı
Kahramanmaraş'ta kışlık kiracının eski adı gışlagcı
İçeriği Görüntüle
Kahramanmaraş mutfağının geçmişten gelen yemeklerinden aş katmacı, geleneksel yemek bilgisinin korunmasına yönelik akademik çalışmalarda yer almaya devam ediyor. Bulgur veya yarma pilavı üzerinden hazırlanan bu yöresel yemek, 2022 ve 2025 yıllarında yayımlanan iki farklı gastronomi araştırmasında kayıt altına alındı.
Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesinden Adem Ademoğlu'nun 2025 yılında yayımladığı Geleneksel Kahramanmaraş Mutfağı Üzerine Nitel Bir Araştırma başlıklı çalışmada aş katmacı, unutulmaya yüz tutan yemekler arasında gösterildi.
Araştırma, Kahramanmaraş'ın altı ilçesindeki 50 yaş üzeri 13 kişiyle gerçekleştirilen görüşmelere dayanıyor. Çalışmanın temel amacı, geleneksel yemeklerin unutulma nedenlerini ve mutfak bilgisinin yeni kuşaklara aktarılmasında yaşanan güçlükleri belirlemekti.
AŞ KATMACI İKİ AKADEMİK ÇALIŞMADA BELGELENDİ
Aş katmacının ismi yalnızca 2025 yılındaki çalışmada bulunmuyor.
Duygu Kırmızıkuşak tarafından 2022 yılında yayımlanan Kahramanmaraş gastronomi turizmine ilişkin SWOT analizi araştırmasında da yemek ayrı bir başlık altında sıralandı.
Bu çalışmada aş katmacının bulgur pilavıyla ve yarma pilavıyla hazırlanan iki biçimine yer verildi.
Böylece yemeğin tek bir tahıl hazırlığıyla sınırlı olmadığı, en azından akademik yemek listelerinde iki farklı uygulama adıyla kaydedildiği görülüyor.
Ancak araştırmalar, her iki biçimin bütün malzeme ölçülerini içeren zorunlu bir reçete ortaya koymuyor.
BULGUR VE YARMA GELENEKSEL YEMEĞİN TEMELİNDE
Kahramanmaraş'ın geleneksel tahıl kültüründe bulgur ve yarma farklı yemeklerin hazırlanmasında kullanılıyor.
Aş katmacının yöresel anlatımlardaki ayırt edici özelliği, hazırlanmış pilavın yoğurtla birlikte değerlendirilmesi.
Bu yönüyle sade döğme veya bulgur pilavından farklı bir yemek sunumu oluşturuyor.
Bununla birlikte yoğurdun hangi sıcaklıkta eklendiği, yemeğin bütün ailelerde aynı kıvamda hazırlandığı veya aynı çeşnelerle servis edildiği akademik kayıtlarda kesinleştirilmiş değil.
Dolayısıyla başka bir yörenin yoğurtlu pilav tarifi, Maraş aş katmacının özgün ve değişmez reçetesi olarak kullanılamaz.
GELENEKSEL MUTFAK BİLGİSİ ALTI İLÇEDE İNCELENDİ
Ademoğlu'nun çalışması Onikişubat, Dulkadiroğlu, Pazarcık, Göksun, Elbistan ve Afşin ilçelerindeki katılımcıları kapsıyor.
Katılımcılar, geleneksel yemeklerin hazırlanışına ilişkin bilgilerin yeni kuşaklar tarafından daha az öğrenilmesi üzerinde durdu.
Yemek yapmaya ayrılan zamanın değişmesi, malzemelerin bulunabilirliği ve tüketim alışkanlıklarının farklılaşması araştırmada değerlendirilen unsurlar arasında yer aldı.
Ancak sınırlı katılımcı grubundan elde edilen sonuçlar, Kahramanmaraş'taki bütün hanelerin yemek tercihlerini gösteren istatistiksel bir ölçüm olarak değerlendirilmemeli.
AİLE TARİFLERİNİN KAYDEDİLMESİ ÖNEM TAŞIYOR
Aş katmacının korunması açısından en önemli konulardan biri, geçmişte bu yemeği hazırlayan kişilerin uygulamalarının ayrıntılı biçimde belgelenmesi.
Pilavın hazırlanışı, yoğurdun kullanımı, servis biçimi ve yöresel farklılıkların karşılaştırılması, tarifin kültürel kimliğini daha açık biçimde ortaya koyabilir.
Bu araştırmada aş katmacı adına tamamlanmış ayrı bir coğrafi işaret tescili doğrulanmadı.
Buna karşılık 2022 ve 2025 tarihli akademik kayıtlar, yemeğin Kahramanmaraş gastronomi mirası içerisinde araştırılması gereken geleneksel lezzetlerden biri olduğunu gösteriyor.
Editör Kaynak Doğrulaması — Yayın Metnine Dâhil Değildir

Muhabir: Sefa Başer