Son dönemde teknolojinin günlük hayata entegrasyonuyla birlikte hayatımızın her alanında karşımıza çıkan yapay zeka sistemleri, bu kez otomotiv sektöründe büyük bir tartışmanın merkezine oturdu. Sosyal medya platformlarında hızla yayılan ve “Yapay Zekaya Göre Türkiye’den Hangi İllerden Araba Alınır veya Alınmaz” başlığıyla servis edilen bir harita, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki illerde yaşayan vatandaşlar ve sektör temsilcileri tarafından tepkiyle karşılandı.
GAZİANTEP HARİTADA YOK, KAHRAMANMARAŞ İSE HEDEFTE
Yapay zekanın nem oranı, trafik yoğunluğu, geçmiş hasar kayıtları ve yol koşulları gibi verileri analiz ederek oluşturduğu iddia edilen bu harita, yayınlandığı ilk andan itibaren büyük bir şaşkınlığa yol açtı. Haritada Türkiye genelindeki pek çok il renk kodlarıyla sınıflandırılırken, Kahramanmaraş’ın "Kesinlikle uzak durulması gereken bölge" olarak işaretlenmesi, kentteki otomobil piyasasını olumsuz etkileyebilecek bir algı oluşturdu.
Daha da ilginç olanı ise, bölgenin en büyük ticaret ve otomotiv merkezlerinden biri olan Gaziantep’in haritada tamamen yok sayılmasıydı. Komşu ilimizin haritaya dahil edilmemesi, verilerin doğruluğu ve analiz sürecinin güvenilirliği konusundaki soru işaretlerini zirveye taşıdı. Bazı illerin haritada mükerrer olarak yer alması ise, sistemin karmaşıklığını ve hazırlanan çalışmanın amatörce bir algoritmaya dayandığını düşündürdü.
GALERİCİLER VE ARAÇ SAHİPLERİ TEPKİLİ
Kahramanmaraş’taki galericiler ve sektör temsilcileri, bu haritanın hiçbir bilimsel gerçekliğe dayanmadığını belirterek duruma sert tepki gösterdi. Yıllardır otomotiv ticaretinin kalbinin attığı Kahramanmaraş’ta, araçların özenle bakıldığını ve piyasadaki araç sirkülasyonunun son derece sağlıklı olduğunu vurgulayan esnaflar, bu tür haritaların sadece algı yönetimi olduğunu ifade etti.
Bir galeri sahibi, "Biz burada aracımızı alırken ekspertiz yapıyoruz, her türlü hasar kaydını inceliyoruz. Sadece bir yapay zeka algoritmasının şehrimizi 'uzak durulması gereken' bölge ilan etmesi, sektörel bir karalamadan başka bir şey değildir. Bu tür asılsız içerikler, bölge insanını ve piyasayı zan altında bırakmaktadır" şeklinde konuştu.
YAPAY ZEKA MI, ALGI OPERASYONU MU?
Konunun uzmanları ise yapay zeka sistemlerinin eğitim verilerine dikkat çekiyor. Bir yapay zekanın veri analizi yaparken tarafsız kalması gerekirken, hazırlanan haritanın içinde barındırdığı hatalar (bir ilin yazılmaması, bazılarının iki kez yazılması gibi), verinin "kirli" veya manipüle edilmiş olma ihtimalini gündeme getiriyor. "Yapay zekaya göre" ifadesinin bir kılıf olarak kullanılarak, otomotiv piyasasında belirli bölgelere yönelik bir algı operasyonu yürütüldüğü iddiası da tartışılan konular arasında.
VERİLERİN KAYNAĞI ŞÜPHELİ
Söz konusu haritayı inceleyen bilgisayar mühendisleri, sistemin kullandığı parametrelerin ne kadar güncel olduğunun belli olmadığını söylüyor. Özellikle Kahramanmaraş gibi deprem sonrası yapılaşmanın ve ekonomik dinamiklerin hızla değiştiği bir kentte, geçmişe dönük verilerin kullanılması, yapay zekanın yanlış sonuçlar üretmesine yol açmış olabilir. Ancak, bu sonuçların sosyal medyada hızla yayılarak galeri ve alıcılar arasında bir güvensizlik oluşturması, dijital bilginin denetimsizliğinin de bir kanıtı olarak görülüyor.
SÜRÜCÜLERE UYARI: "BU LİSTELERE İTİBAR ETMEYİN"
Otomobil almak isteyen sürücülere yönelik tavsiyelerde bulunan uzmanlar, hiçbir zaman dijital haritalara veya sosyal medya paylaşımlarına dayanarak büyük bir yatırım yapılmaması gerektiğini hatırlatıyor. Uzmanlar, "Araç alırken plaka sorgulaması, TRAMER kaydı, TSE onaylı ekspertiz raporu ve kurumsal yetkili servis görüşü en güvenilir verilerdir. Bir algoritmanın çizdiği haritaya göre değil, aracın teknik kondisyonuna göre karar verilmelidir" diyerek vatandaşları uyarıyor.
GAZİANTEP VE KAHRAMANMARAŞ EKONOMİSİ ETKİLENİR Mİ?
Gaziantep’in haritada hiç yer almaması ve Kahramanmaraş’ın olumsuz bir kodla gösterilmesi, bölge ticaretine yönelik bir suikast olarak nitelendiriliyor. Yerel ticaret odalarının ve otomotiv derneklerinin bu konuyla ilgili resmi bir açıklama yapıp yapmayacağı merak edilirken, vatandaşlar sosyal medyada yapay zekanın bu "hatalı" haritasına karşı bir karşı-kampanya başlatmaya hazırlanıyor.
Dijital dünyada üretilen bilginin bir anda gerçeğe dönüşebildiği bu çağda, Kahramanmaraşlı vatandaşlar kendi piyasalarına sahip çıkıyor. Sürücüler, şehrin otomotiv sektörünün her zamankinden daha güvenli olduğunu ve bu tür "ölü" veya "tehlikeli" olarak adlandırılan listelerin, bölgeye yatırım yapılmasını engellemek için üretildiğini düşünüyor. Sonuç olarak, yapay zeka teknolojisi ilerledikçe bu tür manipülasyonlara karşı daha dikkatli olunması gerektiği bir kez daha kanıtlanmış oldu.
