Türkiye’nin yakın tarihine akademik çalışmaları, siyasi duruşu ve laiklik vurgusuyla damga vuran isimlerden Bahriye Üçok, 1990 yılında Ankara’da uğradığı bombalı suikast sonucu hayatını kaybetti. Aradan geçen yıllara rağmen Üçok’un neden hedef alındığı, suikastın failleri ve cinayetin arka planı kamuoyunda merak edilmeye devam ediyor.
Bahriye Üçok Kimdir?
Bahriye Üçok, 1919 yılında Trabzon’da dünyaya geldi. Aslen Gümüşhaneli olan Üçok, ilk ve orta öğrenimini Ordu’da tamamladı. İstanbul Kandilli Kız Lisesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Ortaçağ Türk-İslam Tarihi Bölümünde lisans eğitimini bitirdi. Aynı dönemde Devlet Konservatuvarı Opera Bölümünü de tamamlayarak çok yönlü bir akademik altyapı edindi.
Türkiye’nin İlk Kadın İlahiyat Akademisyeni
Üniversite eğitiminin ardından Samsun ve Ankara’da 11 yıl lise öğretmenliği yapan Bahriye Üçok, 1953 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde akademik hayata başladı. Bu göreviyle, ilahiyat fakültelerinde ders veren ilk kadın akademisyen olarak kayıtlara geçti.
1957’de doktorasını tamamlayan Üçok, 1964 yılında “İslam Devletlerinde Kadın Hükümdarlar” adlı çalışmasıyla doçent unvanını aldı.
Siyasi Hayatı ve Laiklik Vurgusu
Bahriye Üçok, akademik kimliğinin yanı sıra siyasi alanda da aktif rol üstlendi. 1971 yılında Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından Cumhuriyet Senatosu üyeliğine atandı ve beş yıl boyunca Divan Üyeliği yaptı.
1977’de CHP’ye katılan Üçok, 12 Eylül darbesi sonrası Halkçı Parti’nin kurucuları arasında yer aldı. 1983 seçimlerinde Ordu milletvekili olarak TBMM’ye girdi, daha sonra SHP’de siyaset yaptı.
İslam’ı Kur’an merkezli, çağdaş ve akılcı bir yaklaşımla yorumlayan Üçok, özellikle kadın hakları, laiklik ve irtica tehlikesi konularındaki açıklamalarıyla dikkat çekti. Bu görüşleri nedeniyle uzun yıllar tehditler aldığı ve akademik çalışmalarına bir süre ara vermek zorunda kaldığı biliniyor.
Bahriye Üçok Ne Zaman ve Nasıl Öldürüldü?
Bahriye Üçok, 6 Ekim 1990 tarihinde Ankara Çankaya’daki evine gönderilen bir kitap paketini teslim aldı. Üzerinde “İlmi Araştırmalar Vakfı” ibaresi bulunan paketten şüphelenen Üçok, paketi kapısının önünde açmak isterken içine yerleştirilen bomba patladı.
Ağır yaralanan Üçok, Hacettepe Tıp Fakültesi Hastanesi’ne kaldırıldı ancak aynı gün saat 20.00 sıralarında, 71 yaşında hayatını kaybetti.
Suikastın Arkasında Kimler Vardı?
Suikast, “İslami Hareket” adlı örgüt tarafından üstlenildi. Olay, Türkiye’nin 1990’lı yıllardaki faili meçhul siyasi cinayetleri arasında yer aldı. Cinayetle ilgili süreçte net bir yargı sonucuna ulaşılamaması, olayın halen tartışılmasına neden oluyor.
Bahriye Üçok’un cenazesi, 9 Ekim 1990’da Maltepe Camii’nden kaldırılarak Karşıyaka Mezarlığı’na defnedildi.
Bahriye Üçok Neden Hedef Alındı?
Uzmanlara göre Üçok’un, İslam’ı çağdaş bir bakış açısıyla yorumlaması, kadınların toplumdaki rolüne dair görüşleri ve laiklik konusundaki sert uyarıları, onu radikal çevrelerin hedefi haline getirdi. Üçok’un ölümünden sonra da benzer görüşlere sahip birçok aydın ve akademisyen tehdit almaya devam etti.
Bahriye Üçok’un Eserleri
Bahriye Üçok, Türk-İslam tarihi ve kadın çalışmaları alanında birçok önemli esere imza attı. Başlıca kitapları şunlardır:
-
İslam Devletlerinde Kadın Hükümdarlar
-
İslam’dan Dönenler ve Yalancı Peygamberler
-
İslam Devletlerinde Türk Naibeler ve Kadın Hükümdarlar
-
İslam Tarihi: Emeviler – Abbasiler
-
Atatürk’ün İzinde Bir Arpa Boyu
-
Şeriat Sarmalında Türkiye
