Türkiye’nin muz ihtiyacının önemli bir kısmını karşılayan Mersin’in Bozyazı ve Anamur ilçeleri, bugünlerde derin bir ekonomik krizin sancılarını çekiyor. Yıllarca alın teriyle, büyük fedakarlıklarla yetiştirilen muz, bu sezon üreticisinin cebini doldurmak yerine, adeta borç batağına sürükledi. Bölgedeki binlerce üretici, bahçeden çıkış fiyatı ile marketlerdeki etiket rakamları arasındaki o devasa uçurumun nedenlerini sorgularken, sektörde acil bir müdahale beklentisi hakim.
KARA BORSAYA DÖNEN FİYATLAR ÜRETİCİYİ BİTİRİYOR
Bozyazılı muz üreticisi İrfan Özcan, yaşadıkları durumu "sürdürülemez" olarak nitelendirerek, birkaç ay öncesine kadar 50 TL bandında seyreden kilogram fiyatının bugün 25 TL gibi komik bir rakama gerilediğini belirtti. Tarımsal üretimin temel direği olan gübre, ilaç, sulama, elektrik ve işçilik gibi maliyet kalemleri her geçen gün yükselirken, satış fiyatının dibi görmesi üreticiyi çaresiz bıraktı. Üretici Özcan, "Biz burada her gün zararına üretim yapıyoruz. Bir kilo muzun maliyeti belli, bizim satış fiyatımız belli. 25 TL ile ne gübreyi karşılayabiliyoruz ne de çalışanımızın hakkını verebiliyoruz. Emeğimizin karşılığını almak bir yana, her geçen gün daha da borçlanıyoruz" ifadelerini kullandı.
İTHAL MUZ SEVDASI YERLİ ÜRETİCİNİN SONU MU?
Fiyatlardaki bu sert ve açıklanamaz düşüşün en büyük günah keçisi olarak ithal muz girişleri gösteriliyor. Yerli üretici, kendi toprağının bereketli ürünüyle dünya standartlarında bir kaliteye sahipken, piyasayı istila eden ithal muzun yerli ürünü değersizleştirdiğini savunuyor. "Türkiye'nin kendi ihtiyacını karşılayabilecek kapasitesi varken, neden dışarıya bağımlı kalıyoruz?" diye soran üreticiler, ithal muzun pazardaki hakimiyetinin yerli üreticiyi saf dışı bıraktığını iddia ediyor. Yerli üretimin sadece sözde değil, fiiliyatta da desteklenmesi gerektiğini vurgulayan üreticiler, ithalata yönelik sıkı denetimlerin elzem olduğunun altını çiziyor.
ARADAKİ O 5 KATLIK FİYAT UÇURUMU KİMİN CEBİNE GİRİYOR?
Mersinli üreticilerin zihnindeki en büyük soru işareti; bahçede 25 TL’ye alıcı bulan muzun, şehir merkezlerindeki market raflarında nasıl olup da 120 TL’ye satılabildiği. Bu aradaki 5 katlık fark, tarımsal ekonominin en karanlık noktalarından biri olarak dikkat çekiyor. Üretici, "Bu 95 TL'lik fark kimin cebine gidiyor? Arada bu kadar komisyoncu, bu kadar vurguncu mu var?" diyerek tepkisini dile getiriyor. Tüketici de pahalıya muz alırken, üretici ucuza satarak zarar ediyor. Kazananın sadece aracılar olduğu bu sistemin adil olmadığını savunan üreticiler, devletin piyasa üzerindeki denetimlerini artırmasını ve bu fiyat makasını acilen kapatmasını bekliyor.
TARIM EKONOMİSİ ÇÖKÜŞÜN EŞİĞİNE GELDİ
Bölge ekonomisinin can damarı olan muz üretimi, sadece bir ticaret değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi. Bozyazı ve Anamur'da binlerce aile geçimini buradan sağlıyor. Eğer fiyatlar bu şekilde dengesiz ve üreticinin aleyhine seyretmeye devam ederse, önümüzdeki sezon birçok bahçenin terk edileceği, üretimin sekteye uğrayacağı ve bölge ekonomisinde ciddi bir çöküş yaşanacağı öngörülüyor. Sürdürülebilirlik ilkesiyle tarım yapmanın artık imkansız hale geldiğini belirten üreticiler, "Piyasa yeniden dengelenmezse, gelecek yıl muz üretecek çiftçi bulamayacaksınız" diyerek yetkililere son uyarılarını yapıyorlar.
ACİL EYLEM PLANI VE DENETİM ŞART
Üreticiler, yaşanan bu fiyat istikrarsızlığının giderilmesi için acil bir eylem planı talep ediyor. "Emek verdiğimiz, alın teri döktüğümüz ürünün değerini bulmasını istiyoruz" diyen çiftçiler, fiyatların üreticiyi memnun edecek seviyelere çıkması, ithal muz üzerindeki baskının artırılması ve aracılık sistemindeki spekülasyonların bitirilmesi noktasında kararlı. Mersin’in dört bir yanından yükselen bu isyan sesi, artık sadece bir geçim derdi değil, Türkiye’nin yerli tarım politikasının geleceğine dair bir çığlık niteliği taşıyor.
Kaynak: İHA
