Brezilya’da devlet başkanlığı seçimleri öncesinde sosyal medyada yayılan yapay zeka içerikleri tartışmaların odağına yerleşti. Flávio Bolsonaro’yu destekleyen hesaplarla ilişkilendirilen paylaşımlarda, orta yaşlı erkeklerin yapay zeka aracılığıyla genç kadınlara dönüştürüldüğü izlenimi veren görüntüler dikkat çekti. “Bolsonaro Bombshell” adı verilen içerikler milyonlarca kez izlenirken, paylaşımların siyasi propaganda amacıyla mı yoksa takipçi kazanmak için mi hazırlandığı sorusu gündeme geldi.
Brezilyalı doğrulama kuruluşu Agência Lupa ile BBC Brasil tarafından yapılan araştırmalar, sosyal medyada yayılan bu tür içeriklerin boyutuna ilişkin çarpıcı bulgular ortaya koydu. İncelemelerde, yapay zeka kullanılarak oluşturulan kadın karakterlerin siyasi etkinliklerde yer alıyormuş gibi gösterildiği videolar ve farklı siyasi isimleri destekleyen sanal profiller tespit edildi.
Ancak söz konusu içeriklerin Flávio Bolsonaro’nun resmî seçim kampanyası tarafından hazırlandığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Bu nedenle videoların Bolsonaro’nun doğrudan talimatıyla üretildiği yönündeki değerlendirmeler kesinlik taşımıyor.
“Bolsonaro Bombshell” içerikleri milyonlara ulaştı
Sosyal medya kullanıcıları tarafından “Bolsonaro Bombshell” olarak adlandırılan görüntüler, yapay zeka teknolojisinin siyasi iletişimde kullanımına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Paylaşımlarda, genç ve çekici kadınlar olarak sunulan karakterlerin Bolsonaro’nun siyasi etkinliklerine katıldığı izlenimi oluşturuldu. Bazı videolarda gerçek etkinlik görüntülerindeki kişilerin yerine yapay zeka ile oluşturulmuş karakterlerin yerleştirildiği belirtildi.
Bu yöntemle sosyal medyada siyasi bir isme verilen desteğin daha geniş olduğu izleniminin oluşturulabileceği değerlendiriliyor. Bununla birlikte, içeriklerin hangi amaçlarla hazırlandığı ve siyasi destek görüntüsü oluşturmanın hesapların temel hedefi olup olmadığı her paylaşım için ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir konu olarak öne çıkıyor.
İki Instagram hesabındaki 28 video incelendi
Brezilyalı doğrulama kuruluşu Agência Lupa’nın 20 Ekim tarihli araştırmasında, iki Instagram hesabında yayımlanan içerikler incelendi.
Araştırmada, yapay zeka ile oluşturulmuş kadın karakterlerin Flávio Bolsonaro’nun seçim etkinliklerine katılmış gibi gösterildiği 28 video tespit edildi. Söz konusu videoların toplam görüntülenme sayısının 47,7 milyona ulaştığı bildirildi.
Ortaya çıkan rakam, yapay zeka ile hazırlanan siyasi içeriklerin sosyal medyada ne kadar geniş kitlelere ulaşabileceğini gösterdi. Gerçek görüntülerle yapay zeka ürünü karakterlerin bir arada kullanılması ise kullanıcıların karşılaştıkları içeriklerin doğruluğunu değerlendirmesini zorlaştırabilecek unsurlar arasında yer aldı.
Araştırmanın bulguları, sosyal medya platformlarında yüksek görüntülenme elde eden her içeriğin gerçek bir olayı yansıtmadığına yönelik tartışmaları da beraberinde getirdi.
Araştırmada ücretli yetişkin içeriklerine yönlendirme tespit edildi
İncelemelerde dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise bazı hesapların yalnızca siyasi içerik paylaşmakla sınırlı kalmaması oldu.
Araştırmaya göre, yapay zeka karakterleri üzerinden takipçi kazanan bazı profiller, kullanıcıları ücretli yetişkin içeriklerine yönlendirdi. Böylece siyasi içerik görünümü taşıyan paylaşımların aynı zamanda ticari amaçlarla da kullanıldığına ilişkin bulgular ortaya çıktı.
Bu durum, yapay zeka ile oluşturulan sanal kişiliklerin sosyal medya hesapları üzerinden gelir elde etmek için kullanılmasına ilişkin tartışmaları gündeme taşıdı. Siyasi destek görüntüsü veren içeriklerin takipçi çekmek amacıyla hazırlanması ve daha sonra kullanıcıların ücretli platformlara yönlendirilmesi, dijital içerik üretiminde şeffaflık konusunu da öne çıkardı.
Bununla birlikte, araştırmada incelenen hesapların faaliyetleri ile Flávio Bolsonaro’nun resmî kampanyası arasında doğrudan bir bağlantı kurulduğuna ilişkin doğrulanmış bir bulgu bulunmuyor.
BBC Brasil 37 sosyal medya profili belirledi
BBC Brasil tarafından yürütülen araştırmada ise yalnızca Flávio Bolsonaro’yla ilişkilendirilen içeriklere odaklanılmadı. İncelemede, hem Bolsonaro’yu hem de rakibi Luiz Inácio Lula da Silva’yı destekleyen yapay zeka kadın karakterlerine ait 37 sosyal medya profili belirlendi.
Bu bulgu, yapay zeka ile oluşturulan sanal karakterlerin farklı siyasi görüşleri temsil eden hesaplarda da kullanılabildiğini ortaya koydu.
Sosyal medya profillerinde gerçek bir kişi izlenimi veren karakterlerin kullanılması, kullanıcıların karşılarındaki hesabın gerçek bir bireye mi yoksa yapay zeka ürünü bir karaktere mi ait olduğunu anlamasını güçleştirebiliyor. Özellikle siyasi gündemin yoğunlaştığı dönemlerde bu tür hesapların paylaşımları, kamuoyundaki algının oluşmasında etkili olabilecek içerikler arasında değerlendiriliyor.
BBC Brasil’in tespitleri, söz konusu yöntemin yalnızca tek bir siyasi çevreyle sınırlı olmadığını gösterirken, yapay zeka destekli içeriklerin siyasi iletişimde nasıl kullanıldığına ilişkin daha kapsamlı incelemelere duyulan ihtiyacı da ortaya koydu.
Yapay zeka seçim kampanyalarında yeni bir tartışma başlattı
Brezilya’da gündeme gelen olay, üretken yapay zeka araçlarının siyasi iletişim ve sosyal medya pazarlaması üzerindeki etkisini bir kez daha tartışmaya açtı.
Yapay zeka teknolojileri, kısa sürede gerçekçi görüntüler ve videolar hazırlanmasına imkân tanıyor. Ancak bu teknolojilerin gerçek kişileri taklit etmek, gerçekte yaşanmamış olayları yaşanmış gibi göstermek veya sanal karakterlerle kamuoyunda belirli bir algı oluşturmak amacıyla kullanılması, içeriklerin doğruluğuna ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
Siyasi kampanyalarla ilişkilendirilen paylaşımlarda, görüntülerin kim tarafından üretildiğinin ve hangi amaçla yayımlandığının belirlenmesi önem taşıyor. Bir hesabın belirli bir siyasi ismi destekleyen içerikler paylaşması, tek başına o siyasi kişinin ya da resmî kampanya ekibinin söz konusu içerikleri hazırladığı anlamına gelmiyor.
“Bolsonaro Bombshell” adıyla gündeme gelen içerikler de bu ayrımın önemini gösteren örneklerden biri oldu. Araştırmalar, milyonlarca görüntülenmeye ulaşan yapay zeka videolarının arkasında siyasi içerik üretiminin yanı sıra takipçi kazanma ve ücretli platformlara yönlendirme gibi farklı amaçların da bulunabileceğine işaret etti.
Sosyal medyada içeriklerin doğruluğu nasıl anlaşılabilir?
Uzmanlar tarafından sıkça vurgulanan dijital okuryazarlık ilkeleri, özellikle seçim dönemlerinde karşılaşılan görüntülerin kaynağının kontrol edilmesini önemli hale getiriyor.
Bir videonun çok sayıda kişi tarafından izlenmesi veya paylaşılması, görüntülerin gerçek olduğunu kanıtlamıyor. Benzer şekilde, bir içeriğin siyasi bir etkinlikle ilişkilendirilmesi de görüntüdeki kişilerin gerçekten o etkinliğe katıldığını göstermiyor.
Kullanıcıların şüpheli içeriklerde paylaşımı yapan hesabın geçmişini incelemesi, görüntülerin başka kaynaklarda bulunup bulunmadığını araştırması ve güvenilir doğrulama kuruluşlarının değerlendirmelerini kontrol etmesi, yanıltıcı paylaşımların yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir.
Brezilya’da gündeme gelen yapay zeka videoları, dijital içeriklerin yalnızca eğlence veya tanıtım amacıyla değil, siyasi mesajlar ve ticari yönlendirmeler için de kullanılabildiğini gösterdi. Milyonlarca görüntülenmeye ulaşan paylaşımlar, yapay zeka teknolojisinin sunduğu imkânlarla birlikte içeriklerin kaynağını doğrulamanın ve siyasi bağlantılara ilişkin iddiaları dikkatle değerlendirmenin önemini bir kez daha ortaya koydu.
