Kahramanmaraş’ta bayram ikilemi: Önce eşin ailesi mi, kendi aileniz mi?

Kurban Bayramı, Türkiye’nin dört bir yanında olduğu gibi Kahramanmaraş’ta da büyük bir coşkuyla karşılanıyor. Bayramların en yoğun gündemi ise şüphesiz “hangi aileye önce gidilecek” sorusu oluyor. Kahramanmaraş’ta Bugün gazetesi ekibi olarak, sokağın nabzını tuttuk ve vatandaşlara bu kadim ikilemi sorduk. Ortaya çıkan yanıtlar, şehrin geleneksel yapısı ile değişen modern aile dinamiklerini gözler önüne serdi.

Sorduğumuz vatandaşların büyük bir çoğunluğu, bayramın ilk günü önceliğin “büyük” olana verilmesi gerektiği konusunda hemfikir. Ancak burada “büyük” tanımı, kişinin ailevi durumuna göre şekilleniyor. İlerleyen yaşlardaki baba veya anne, ziyaret listesinin en başında yer alıyor.

Bir vatandaşımız, “Benim babam yaşlı, ilk olarak onun yanına gitmeyi tercih ediyoruz” diyerek, yaşlılığın getirdiği önceliğe dikkat çekiyor. Başka bir vatandaşımız ise “Eskiden kayınvalidem sağken önce oraya giderdik, şimdi en büyük babam olduğu için rotamız önce orası oluyor” ifadeleriyle, ailenin en kıdemli üyesinin ziyaret programını belirlediğini vurguluyor.

Görüşmelerimizde dikkat çeken bir başka nokta ise gelinlerin ve eşlerin tercihi oldu. Bazı vatandaşlarımız, özellikle bayramın ilk günlerinde eşin ailesine gitmenin nezaket gereği olduğunu savunuyor. Bir katılımcı, “Evvela ona (kayınvalideye) giderim. İlk bayram onun yanına giderim. Görümceme de uğrarım. Annem zaten anne, o her zaman kabul eder ama eşin annesine gitmek daha önemli” diyerek toplumsal bir nezaket kuralına vurgu yapıyor. Bu yaklaşım, aslında Anadolu kültüründe “kız tarafı” olarak adlandırılan ailelerin, bayramın daha sonraki günlerinde ziyaret edilmesini bir tür fedakarlık ve saygı ifadesi olarak gördüğünü kanıtlıyor.

Genç kuşaklarda ise durum biraz daha farklı. “Her iki tarafın ailesi de sağ ise nasıl bir yol izleniyor?” sorusuna verilen yanıtlar, genellikle denge odaklı. Erkek tarafına gitmenin bir gelenek haline geldiğini belirten genç bir çift, bu durumun bir “sıralama” meselesi olduğunu, önemli olanın kırgınlıkları bitirmek ve bayramlaşmak olduğunu belirtiyor.

Kahramanmaraşlılar için bayram ziyaretleri sadece bir formalite değil, aynı zamanda hayır duası alma aracı. Vatandaşlar, hangi tarafa önce giderse gitsin, “büyüklerin gönlünü hoş tutmanın” bayramın asıl amacı olduğunu ifade ediyor. İster eşin ailesi, isterse kendi aileleri olsun, ziyaretlerin sonunda aile büyüklerinin elinin öpülüp hayır dualarının alınması, bayramın vazgeçilmez bir ritüeli olarak devam ediyor.

Birçok vatandaş, bayramın ilk günü yaşanan bu “öncelik” tartışmasını en aza indirmek için belirli bir planlama yaptığını söylüyor. İlk gün en yaşlı aile büyüklerine yapılan ziyaretlerin ardından, ikinci ve üçüncü günlerde diğer akrabaların ziyaret edilmesiyle tüm programın tamamlandığını belirten aileler, bu şekilde kırgınlıkların önüne geçildiğini belirtiyor.

Bugün, Kurban Bayramı’nın ikinci günü olması sebebiyle ziyaretler tüm hızıyla devam ediyor. Kahramanmaraş genelindeki mahallelerde, bayramın ilk günkü telaşının yerini daha sakin ve huzurlu ev ziyaretlerine bıraktığı gözlemleniyor. Vatandaşlar, bayramın bereketiyle geçmesi için bu ziyaretlerin hayati önem taşıdığını vurguluyor.