Türkiye’de ABD üsleri var mı sorusu, son dönemde artan jeopolitik gerilimlerle birlikte yeniden kamuoyunun gündemine taşındı. Özellikle Orta Doğu’daki gelişmeler ve NATO’nun bölgesel faaliyetleri, Türkiye’de bulunan askerî tesislerin statüsünü daha fazla tartışılır hale getirdi. Türkiye ile ABD arasındaki askerî iş birliği, doğrudan ikili anlaşmaların yanı sıra NATO çerçevesinde yürütülüyor. Bu nedenle “Türkiye’de ABD üssü var mı?” sorusunun yanıtı, yalnızca fiziki varlığa değil, hukuki statüye ve kullanım modeline bakılarak veriliyor.
TÜRKİYE’DE ABD ÜSSÜ VAR MI? HUKUKİ STATÜ NEYİ GÖSTERİYOR?
Türkiye’de ABD üsleri var mı sorusuna verilecek en net yanıt şu: Türkiye sınırları içinde doğrudan ABD egemenliğinde bağımsız bir askerî üs bulunmuyor. Ancak NATO anlaşmaları ve Türkiye ile ABD arasındaki savunma iş birliği çerçevesinde bazı tesislerde ABD personeli görev yapıyor.
Bu tesislerin bir bölümü Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait olup ortak kullanım esasına dayanıyor. Diğer bazı noktalar ise NATO bünyesinde faaliyet gösteren komutanlık merkezleri ya da savunma sistemleri olarak görev yapıyor. ABD personeli bu merkezlerde NATO görevi kapsamında bulunuyor.
Dolayısıyla Türkiye’de ABD üsleri var mı sorusu, “ABD’ye ait bağımsız üs yok; ancak NATO ve ortak kullanım kapsamında tesisler var” şeklinde yanıtlanıyor.
TÜRKİYE’DE ABD ÜSLERİ NEREDE? İNCİRLİK HAVA ÜSSÜ DETAYLARI
Türkiye’de ABD üsleri nerede sorusunun ilk yanıtı Adana’daki İncirlik Hava Üssü oluyor. 1955 yılından bu yana NATO çerçevesinde kullanılan bu üs, Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait bir tesis. Ancak ortak kullanım esasına dayanıyor.
İncirlik Hava Üssü; hava operasyonları, lojistik destek, keşif ve gözetleme faaliyetleri ile insani yardım operasyonlarında aktif rol üstleniyor. ABD personeli burada NATO görevleri kapsamında bulunuyor. Üssün Orta Doğu’ya yakın stratejik konumu, onu NATO açısından kritik merkezlerden biri haline getiriyor. Bu nedenle İncirlik, Türkiye’de ABD üsleri var mı tartışmalarında en çok adı geçen tesis olmayı sürdürüyor.
KÜRECİK RADAR ÜSSÜ NEREDE VE NE İŞE YARIYOR?
Türkiye’de ABD üsleri nerede sorusuna verilen bir diğer yanıt Malatya’daki Kürecik Radar Üssü oluyor. Kürecik’te konuşlu radar sistemi, 2012 yılında NATO’nun füze savunma sistemi kapsamında aktif hale getirildi.
Bu tesis, balistik füze tehditlerine karşı erken uyarı sistemi olarak görev yapıyor. NATO’nun kolektif savunma altyapısının bir parçası olan radar sistemi, bölgesel güvenlik stratejisinde önemli bir rol üstleniyor. Tesiste ABD personeli görev yapsa da hukuki statü NATO çerçevesinde tanımlanıyor. Yani Kürecik, doğrudan ABD’ye ait bir üs değil; NATO sistemine entegre bir savunma noktası.
İZMİR NATO KARA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI (LANDCOM)
Türkiye’de ABD üsleri var mı sorusunun gündeme getirdiği bir diğer merkez ise İzmir’de konuşlu NATO Kara Kuvvetleri Komutanlığı (LANDCOM). Bu yapı, NATO’nun kara kuvvetleri komutanlığı merkezi olarak faaliyet yürütüyor.
LANDCOM’da ABD dahil olmak üzere birçok müttefik ülkeden subay ve askerî personel görev yapıyor. Komutanlık, NATO’nun kara operasyonlarının planlanması ve koordinasyonunda kritik rol üstleniyor. İzmir’deki bu merkez de doğrudan bir “ABD üssü” değil; NATO komuta yapısının parçası.
ABD ÜSLERİ KAÇ TANE? TÜRKİYE’DEKİ ASKERÎ NOKTALAR
“ABD üsleri kaç tane?” sorusu kamuoyunda sıkça araştırılıyor. Türkiye’de ABD ile bağlantılı olarak anılan başlıca üç askerî nokta bulunuyor:
· İncirlik Hava Üssü (Adana)
· Kürecik Radar Üssü (Malatya)
· NATO Kara Kuvvetleri Komutanlığı – LANDCOM (İzmir)
Bu tesislerin her biri farklı görev tanımları ve hukuki statülerle faaliyet gösteriyor. İncirlik ortak kullanım modeliyle çalışırken, Kürecik NATO radar sistemi olarak görev yapıyor. İzmir’deki LANDCOM ise NATO’nun kara komutanlığı merkezi niteliğinde.
NATO ÇERÇEVESİNDE ASKERÎ İŞ BİRLİĞİ
Türkiye, 1952’den bu yana NATO üyesi bir ülke olarak kolektif savunma sisteminin parçası. Bu kapsamda çeşitli askerî tesisler NATO görevleri için kullanılıyor. ABD personelinin bu tesislerde bulunması da NATO yükümlülükleri ve uluslararası anlaşmalar doğrultusunda gerçekleşiyor.
Türkiye’de ABD üsleri nerede ve Türkiye’de ABD üssü var mı soruları, esas olarak bu hukuki çerçeve ve NATO iş birliği bağlamında yanıt buluyor. Tesislerin yönetimi ve kullanım esasları, Türkiye’nin egemenlik hakları çerçevesinde belirleniyor.
