Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), birçok riskli meslekte çalışan vatandaşlara erken emeklilik hakkı sağlıyor. Kurum, “yıpranma payı” uygulaması sayesinde belirli mesleklerde çalışanların 5 yıla kadar erken emekli olabileceğini açıkladı.
Yıpranma Payı Nedir?
SGK’nın fiilî hizmet süresi zammı olarak bilinen “yıpranma payı”, çalışanların mesleklerinin zorluk ve risk derecesine göre ek prim ve erken emeklilik hakkı elde etmesini sağlayan bir uygulamadır. Buna göre bir çalışan, 12 ay fiilen görev yaptığında mesleğine göre 15 ya da 18 ay çalışmış kabul ediliyor. Böylece hem prim gün sayısı artıyor hem de emeklilik yaşı geriye çekilebiliyor.
Uzmanlar, yıpranma payının, çalışanların iş hayatındaki fiziksel ve zihinsel yorgunluklarını telafi etmek amacıyla düzenlendiğini belirtiyor.
Hangi Meslekler Kaç Gün Yıpranma Hakkına Sahip?
SGK, meslekleri tehlike derecelerine göre iki gruba ayırıyor: 180 günlük ve 90 günlük yıpranma hakkı.
180 Günlük Yıpranma Hakkı Olan Meslekler:
-
Madenciler
-
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli
-
Emniyet mensupları
-
MİT çalışanları
-
Sahil Güvenlik personeli
-
Ceza infaz koruma memurları
-
Radyoaktif ortamlarda çalışan personel
90 Günlük Yıpranma Hakkı Olan Meslekler:
-
Gazeteciler ve TRT çalışanları
-
Cam, çimento ve döküm işçileri
-
İtfaiyeciler
-
Diş hekimleri, eczacılar ve hemşireler gibi sağlık çalışanları
Kamu ve Özel Sektörde Uygulama Farkı
8 Eylül 1999’dan önce göreve başlayan kamu görevlileri, kazandıkları yıpranma sürelerinin tamamını primlerine ekleyebiliyor ve bu süre kadar emeklilik yaşını öne çekebiliyor. Örneğin altı yıl yıpranma hakkı olan bir subay, üç yıl erken emekli olabiliyor.
Özel sektörde 4A kapsamında çalışanlar da benzer bir uygulamadan faydalanıyor. 3600 prim gününü dolduran bir çalışan, kazandığı yıpranma süresinin yarısı kadar erken emekli olabiliyor.
5 Yıla Kadar Erken Emeklilik Mümkün
Her yıl 180 gün yıpranma hakkı kazanan bir çalışan, 20 yıllık hizmetin sonunda 3600 ek prim günü elde ediyor. Bu da yaklaşık 5 yıllık erken emeklilik anlamına geliyor. Örneğin, 60 yaşında emekliliğe hak kazanan bir çalışan, yıpranma payı sayesinde 55 yaşında emekli olabilecek.
Ağır İşlerde Çalışanlara Büyük Avantaj
SGK’nın düzenlemesi, ağır ve riskli mesleklerde görev yapan milyonlarca kişi için önemli bir avantaj sağlıyor. Hem erken emeklilik hakkı hem de ek prim fırsatı, yıllardır zorlu koşullarda görev yapan çalışanlar için nefes aldıracak bir uygulama olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, özellikle fiziksel ve psikolojik açıdan yıpratıcı işlerde çalışan vatandaşların bu hakları mutlaka takip etmesi gerektiğini vurguluyor.
