Türkiye’de çalışma saatlarının kısaltılıp kısaltılmayacağı yeniden gündeme geldi. Haftalık çalışma süresinin düşürülmesi yönündeki tartışmalar sürerken çalışanlar, “Mesai saatleri azalacak mı?”, “Haftada kaç saat çalışılacak?” ve “Günlük çalışma süresi kaç saat olacak?” sorularına yanıt arıyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, dünyada katı çalışma saatlerinden uzaklaşılmaya başlandığını belirterek birçok ülkede haftalık çalışma sürelerinin azaltılması yönünde düzenlemeler yapıldığını ifade etti. Karakaş, Türkiye’de ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi kapsamında haftalık çalışma süresinin halen en fazla 45 saat olduğunu hatırlattı.
Verilen bilgilere göre Türkiye’de çalışma süresinin kaç saate düşürüleceğine ilişkin açıklanmış yeni bir düzenleme bulunmuyor. Mevcut uygulamada 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük 7,5 saat, 5 gün çalışılan yerlerde ise günlük çalışma süresi 9 saate kadar çıkabiliyor.
TÜRKİYE’DE MESAİ SAATLERİ AZALIYOR MU?
Mesai saatlerinin azaltılması konusu çalışma hayatının gündemindeki başlıklardan biri olmaya devam ediyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, dünyada birçok ülkenin haftalık çalışma sürelerini azaltma yönünde adımlar attığını belirtti. Karakaş, yalnızca Avrupa ülkelerinde değil farklı ülkelerde de çalışma saatlerinin yeniden düzenlendiğini ifade etti.
Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında çalışma hayatında verimliliğin öne çıktığını belirten Karakaş, gelişmiş ülkelerde emeğin miktarından çok niteliğinin ve veriminin önem kazandığını dile getirdi. Karakaş, Türkiye’de de çalışma sürelerinin yeniden ele alınması gerektiği görüşünü paylaştı. Ancak verilen bilgilerde Türkiye’de haftalık çalışma saatlerini düşüren yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme yer almıyor.
HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ ŞU ANDA KAÇ SAAT?
Türkiye’de mevcut yasal düzenlemeye göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saat. Karakaş, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine dikkat çekerek mevcut sınırın uzun süredir değişmediğini belirtti. Verilen bilgilere göre 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük çalışma süresi 7,5 saat olarak uygulanabiliyor.
Haftada 5 gün çalışılan yerlerde ise günlük çalışma süresi 9 saate kadar çıkabiliyor. Bu hesaplama haftalık toplam 45 saatlik çalışma süresi üzerinden yapılıyor. Dolayısıyla mevcut bilgiler doğrultusunda Türkiye’de çalışanlar için yeni ve daha düşük bir haftalık çalışma süresi henüz açıklanmış değil.
GÜNDE KAÇ SAAT ÇALIŞILACAK?
Çalışanların en çok merak ettiği başlıklardan biri günlük çalışma süresinin değişip değişmeyeceği. Mevcut sistemde haftalık çalışma süresi 45 saat olduğu için çalışma günlerinin dağılımına göre günlük süre farklılık gösterebiliyor. 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük 7,5 saatlik çalışma uygulanırken, 5 gün çalışılan iş yerlerinde günlük çalışma süresi 9 saate kadar ulaşabiliyor.
Çalışma süresinin azaltılması yönünde bir düzenleme yapılması halinde günlük mesainin nasıl değişeceğine ilişkin henüz açıklanmış bir rakam bulunmuyor. Bu nedenle “günde kaç saat çalışılacak?” sorusunun yeni sisteme ilişkin kesin cevabı, mevcut bilgiler ışığında henüz belli değil.
DÜNYADA ÇALIŞMA SAATLERİ NASIL DEĞİŞTİ?
İsa Karakaş, dünyada çalışma sürelerinin azaltılmasına yönelik uzun yıllardır çeşitli düzenlemeler yapıldığına dikkat çekti. 1919 yılında Milletlerarası Çalışma Teşkilatı tarafından günde 8, haftada 48 saatlik çalışma sınırı kabul edildi. 1935 yılında 40 saatlik haftalık çalışma süresi küresel bir hedef olarak tavsiye edildi. 1936 yılında Fransa’da haftalık 40 saatlik çalışma yasal güvence altına alındı. 1938 yılında ABD’de kabul edilen Adil Çalışma Standartları Yasası ile haftalık 40 saatlik sınır uygulamaya girdi.
Fransa’da 1998-2000 dönemindeki Aubry Yasaları ile haftalık çalışma süresi 35 saate çekildi. İzlanda’da 2015-2019 yılları arasında haftalık 35-36 saatlik çalışma modeli denendi. Karakaş’ın aktardığına göre bu uygulamada verim düşmedi ve çalışan sağlığında iyileşme görüldü.
KOLOMBİYA, ŞİLİ, MEKSİKA VE BREZİLYA DA SÜRELERİ DÜŞÜRDÜ
Çalışma saatlerini azaltan ülkeler arasında Kolombiya, Şili, Meksika ve Brezilya da bulunuyor. Kolombiya’da 2021-2026 döneminde haftalık 48 saatlik çalışma süresinin adım adım 42 saate indirildiği belirtildi. Şili’de 2023 yılında 45 saatlik çalışma süresinin kademeli olarak 40 saate düşürülmesi yasalaştı.
Meksika’da 2026 yılında haftalık 48 saatlik çalışma süresinin kademeli şekilde 40 saate indirilmesi süreci başlatıldı. Brezilya’da ise haftalık çalışma süresi 44 saatten 40 saate düşürüldü. Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre Brezilya’da çalışanlara ücret kesintisi yapılmadan haftada 2 gün dinlenme hakkı da tanındı.
TÜRKİYE AVRUPA’NIN ÜZERİNDE KALIYOR
Karakaş, ülkelerdeki çalışma sürelerini de karşılaştırdı. Buna göre Avrupa Birliği ülkelerinde haftalık çalışma süresi genel olarak 35 ile 40 saat arasında bulunuyor. İzlanda’da haftalık çalışma süresi 35-36 saat seviyesinde. Avustralya’da haftalık çalışma süresi 38 saat olarak uygulanıyor. Japonya, Güney Kore, Şili ve Brezilya’da ise haftalık çalışma süresi 40 saat seviyesinde bulunuyor. Türkiye’de ise mevcut haftalık çalışma süresi 45 saat olarak uygulanmaya devam ediyor.
ÇALIŞMA SÜRELERİNİN KISALTILMASI NEDEN GÜNDEMDE?
Karakaş, haftalık 45 saatlik çalışma süresinin düşürülmesinin bir lüks veya tembellik talebi olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Uzun çalışma saatlerinin çalışanlar üzerinde yorgunluk, tükenmişlik ve stres oluşturduğunu ifade eden Karakaş, bu durumun iş kazaları ve verimlilik açısından da olumsuz sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Çok uzun süre çalışmanın daha fazla üretim anlamına gelmediğini belirten Karakaş, dinlenen çalışanların daha verimli olabileceğini savundu. İzlanda ve Fransa örneklerine dikkat çeken Karakaş, çalışma süresinin kısaltılmasının hastalık izinleri, iş hataları ve kayıpların azaltılmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.
YENİ MESAİ DÜZENİ BELLİ OLDU MU?
Türkiye’de çalışma sürelerinin azaltılması yönündeki tartışmalar devam ediyor. Ancak paylaşılan bilgilerde haftalık 45 saatlik çalışma süresini düşüren yürürlüğe girmiş bir yeni düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle çalışanların haftada veya günde kaç saat çalışacağına ilişkin yeni bir süre henüz açıklanmış değil.Mevcut sistemde haftalık yasal sınır 45 saat olarak uygulanıyor.
Çalışma günlerinin dağılımına göre günlük çalışma süresi 6 günlük sistemde 7,5 saat, 5 günlük sistemde ise 9 saate kadar çıkabiliyor. Mesai sürelerinin düşürülmesine yönelik tartışmalar ise dünyadaki örneklerle birlikte Türkiye’de de gündemdeki yerini koruyor.
