Kahramanmaraş'ın geleneksel yemeklerinden ekşili aya sulusu, küçük kıyma köfteleri, nohut ve sumak ekşisinin bir araya getirilmesiyle hazırlanıyor. Özellikle kış sofralarıyla ilişkilendirilen yemek, köftelerin avuç içerisinde tek tek yuvarlanması nedeniyle kendine özgü bir ad taşıyor.
Anadolu Ajansının 19 Mart 2026 tarihinde yayımladığı Memleket Sofrası araştırmasında, Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Cihan Canbolat, ekşili aya sulusunun hazırlanma aşamalarını anlattı.
Canbolat'ın verdiği tarifte köftelerin nohut büyüklüğünde hazırlanması ve sumak ekşisinin pişirmenin son bölümünde ilave edilmesi öne çıkıyor.
Yemek, Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yöresel mutfak listesinde de ekşili aya köftesi adıyla yer alıyor.
KÖFTELER NOHUT BÜYÜKLÜĞÜNDE HAZIRLANIYOR
Ekşili aya sulusunun temel özelliği, yağsız kıymadan hazırlanan küçük köfteler.
Anadolu Ajansının 2026 tarihli beş kişilik tarifinde 500 gram yağsız kıyma bulunuyor.
Kıymaya tuz, karabiber ve pul biber eklenerek harç hazırlanıyor.
Karışımdan küçük parçalar alınarak avuç içinde yuvarlanıyor. Hazırlanan köfteler hafifçe unlanmış tepsiye yerleştiriliyor.
Bu yöntem, köftelerin birbirine yapışmasını önlemek amacıyla kullanılıyor.
Aynı zamanda tepsiye serpilen unun yemek suyuna kıvam verdiği belirtiliyor.
GELENEKSEL HAZIRLIKTA İMECE KÜLTÜRÜ BULUNUYOR
Ekşili aya sulusu, hazırlama sürecindeki el emeğiyle dikkat çekiyor.
Anadolu Ajansının araştırmasında, Kahramanmaraş'ta kadınların bir araya gelerek küçük köfteleri birlikte hazırladığı aktarılıyor.
Bu uygulama, yöresel yemeklerin yalnızca tüketim biçiminden ibaret olmadığını, hazırlık aşamasında ortak çalışma alışkanlıklarıyla da bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Geleneksel yöntemde küçük parçalar halinde hazırlanan köftelerin birbirine yakın büyüklükte olması önem taşıyor.
Böylece yemek pişerken köftelerin aynı kıvamda hazırlanmasına yönelik bir düzen oluşturuluyor.
Bu işlem, kıyma harcının hazırlanmasından pişirme aşamasına kadar belirli bir emek gerektiriyor.
NOHUT VE SALÇAYLA YEMEĞİN TEMELİ OLUŞUYOR
Ekşili aya sulusunun hazırlanmasında kıymanın yanı sıra nohut, soğan ve salça kullanılıyor.
Anadolu Ajansının beş kişilik tarifinde iki su bardağı haşlanmış nohut, bir soğan ve bir buçuk ila iki yemek kaşığı salça yer alıyor.
Öncelikle yemeklik doğranan soğan yağda kavruluyor.
Ardından salça ve baharatlar ekleniyor.
Hazırlanan küçük köfteler tencereye alınarak kısa süre kavruluyor.
Bu aşamada köftelerin ezilmemesine ve unun tencerenin tabanına yapışmamasına dikkat edilmesi gerekiyor.
Daha sonra sıcak su ve haşlanmış nohut eklenerek pişirme işlemine geçiliyor.
SUMAK EKŞİSİ SON AŞAMADA EKLENİYOR
Ekşili aya sulusunun yöresel lezzetini oluşturan önemli malzemelerden biri sumak ekşisi.
Kahramanmaraş'ta sumak ekşisi farklı yemeklerde kullanılan geleneksel bir çeşni olarak biliniyor.
Maraş Sumak Ekşisi Akıtı, Türk Patent ve Marka Kurumunca coğrafi işaretle korunan ürünler arasında bulunuyor.
Ekşili aya sulusu tarifinde ise yemeğin ilk aşamasında değil, pişirme sonuna doğru sumak ekşisi ekleniyor.
Anadolu Ajansına tarif veren Dr. Öğr. Üyesi Cihan Canbolat, bu uygulamanın ekşinin aromasını korumak bakımından önemli olduğunu belirtiyor.
Tarife göre köfteler ve nohut yaklaşık 20-25 dakika kaynatılıyor. Ardından ekşilik ayarlanarak pişirme kısa süre daha sürdürülüyor.
2026 YILINDA ÜNİVERSİTE UZMANI TARİFİ BELGELEDİ
Ekşili aya sulusunun hazırlanışına ilişkin 2026 yılında yayımlanan Anadolu Ajansı dosyası, Kahramanmaraş'ın yaşayan yemek kültürüne ilişkin güncel bir saha kaydı oluşturuyor.
Memleket Sofrası Projesi kapsamında hazırlanan haber, 19 Mart 2026'da yayımlandı ve 27 Nisan 2026'da güncellendi.
Yemek daha önce de Kahramanmaraş'ın yöresel mutfak listelerinde bulunuyordu.
2026 tarihli araştırmanın önemi, tarifi bir üniversite uzmanının anlatımıyla yeniden kayıt altına alması.
Ekşili aya sulusu için bu araştırmada ayrı bir coğrafi işaret tescili doğrulanmadı. Üründe kullanılan sumak ekşisinin tescilli olması, yemeğin kendisinin de tescilli olduğu anlamına gelmiyor.
Küçük köfteler, nohut ve sumak ekşisinin bir araya geldiği yemek, Kahramanmaraş'ın belgelenmiş geleneksel mutfak mirasında yerini koruyor.
Araştırma kaynakları: Anadolu Ajansı 19 Mart 2026 tarihli saha araştırması, Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü mutfak listesi ve Yerel tarif ve malzeme karşılaştırması.
Muhabir: Sefa Başer
