Kahramanmaraş Kapalı Çarşı’da 42 yıldır yüncülük yapan Yılmaz Kıraç, unutulmaya yüz tutan mesleğini yaşatmaya çalışıyor. Bir dönem düğün hazırlıklarının vazgeçilmezleri arasında yer alan yün yatak ve yorganlar, günümüzde hazır ürünlerin yaygınlaşmasıyla eski günlerini arıyor. Teknolojinin ve hazır ürünlerin hayatın her alanına girmesiyle birlikte geleneksel meslekler de birer birer kayboluyor. Kahramanmaraş Kapalı Çarşı’da 42 yıldır yüncülük yapan Yılmaz Kıraç da mesleğinin son dönemlerini yaşadığını söylüyor. Eskiden özellikle evlilik hazırlığı yapan çiftlerin çeyizlerinde yün yatak, döşek ve yorganların önemli bir yeri olduğunu belirten Kıraç, bugün ise bu geleneğin büyük ölçüde geride kaldığını ifade ediyor.
Bir zamanlar düğünlerin vazgeçilmeziydi
Yüncülüğün geçmişte özellikle düğün hazırlıklarında önemli bir yere sahip olduğunu anlatan Kıraç, evlenecek çiftler için yün yatak ve yorgan hazırlanmasının adeta bir gelenek olduğunu dile getiriyor. Kıraç, geçmişte kız ve erkek taraflarının birlikte hareket ederek yün yıkama işlemlerini yaptığını belirterek, o günlerin artık geride kaldığını söylüyor. Eskiden yünün temizlenmesi için uygun alanların bulunduğunu ve bu işi yapacak insanların da olduğunu ifade eden Kıraç, günümüzde ise hem yıkama alanlarının hem de bu geleneksel işi sürdürecek kişilerin azaldığına dikkat çekiyor.
“Şimdiki gençler hazır ürünlere alıştı”
Yılmaz Kıraç'a göre yüncülüğün gerilemesindeki en önemli nedenlerden biri insanların hazır ürünlere yönelmesi. Geçmişte evlenecek çiftler için birden fazla kat yün yatak ve yorgan hazırlanırken, günümüzde ihtiyaçların çok daha sınırlı hale geldiğini belirten Kıraç, artık çoğunlukla bir döşek ve bir yorgan hazırlandığını anlatıyor. Hazır ürünlerin kolay ulaşılabilir olması nedeniyle gençlerin de geleneksel yün ürünlerinden uzaklaştığını ifade eden Kıraç, bunun sonucunda yüncülüğün kullanım alanının giderek daraldığını söylüyor.
“Mesleğimiz son dönemlerini yaşıyor”
42 yıldır aynı işi sürdüren Yılmaz Kıraç, yüncülüğün artık eski günlerindeki yoğunluğa sahip olmadığını belirtiyor. Kıraç, mesleğinin günümüzde kullanım alanının neredeyse tamamen bittiğini ifade ederek, “Son dönemlerimizi yaşıyoruz” değerlendirmesinde bulunuyor. Geleneksel mesleklerin yeni kuşaklara aktarılmasının önemine de dikkat çeken Kıraç, gençlerin geçmişten kalan bu ürünlerin özelliklerini yeterince bilmediğini düşünüyor.
Yünün doğal yapısına dikkat çekti
Yün ürünlerinin doğal yapısına da değinen Kıraç, özellikle sağlık açısından yünün tercih edilmesini tavsiye ediyor. Yünün doğal bir malzeme olduğunu belirten Kıraç, geçmiş nesillerin yün kullanımının özelliklerini daha iyi bildiğini ifade ediyor. Yünün bakteri üretmediğini ve vücuttaki elektriği aldığı yönündeki geleneksel inanışa da dikkat çeken Kıraç, sağlığına önem verenlerin doğal yün ürünlerini tercih edebileceğini söylüyor.
Eskiden beş-altı kat hazırlanıyordu
Yün yatak ve yorganların hazırlanma şeklinin de zaman içerisinde değiştiğini anlatan Kıraç, geçmişte çok daha fazla sayıda ürün hazırlandığını belirtiyor. Özellikle düğün hazırlıklarında beş-altı kat yün yatak ve yorgan yapılırken, günümüzde bu sayının oldukça azaldığını ifade eden Kıraç, artık genellikle tek bir döşek ve bir yorganla yetinildiğini söylüyor. Bu değişimin yalnızca tüketim alışkanlıklarından kaynaklanmadığını belirten Kıraç, geleneksel üretim ve yıkama yöntemlerinin de giderek unutulduğuna işaret ediyor.
“Yıkayacak yer de insan da kalmadı”
Yüncülüğün en zahmetli aşamalarından biri olan yıkama işleminin de geçmişte farklı bir kültür oluşturduğunu anlatan Kıraç, kız ve erkek taraflarının bir araya gelerek yünleri birlikte yıkadığını aktarıyor. Bugün ise şehirleşme ve yaşam koşullarının değişmesiyle bu geleneğin sürdürülemediğini belirten Kıraç, yünü yıkamak için uygun alanların azaldığını ve bu işi yapacak insanların da kalmadığını ifade ediyor.
Geleneksel yün ürünleri 100-125 lira arasında değişiyor
Kahramanmaraş Kapalı Çarşı'da yün ürünlerinin fiyatlarının ise ürünün niteliğine göre değiştiğini belirten Kıraç, fiyatların yaklaşık 100 ila 125 lira arasında olduğunu söylüyor.
Ancak fiyatların yanı sıra asıl sorunun talebin azalması olduğunu vurgulayan Kıraç, geçmişte yoğun şekilde kullanılan yün ürünlerinin bugün daha çok geleneksel ürünleri bilen kişiler tarafından tercih edildiğini dile getiriyor.
Kahramanmaraş’ta bir meslek daha zamana direniyor
Kahramanmaraş Kapalı Çarşı'da 42 yıldır yüncülük yapan Yılmaz Kıraç'ın anlattıkları, yalnızca bir mesleğin değil, aynı zamanda geçmişten bugüne taşınan bir yaşam kültürünün nasıl değiştiğini de ortaya koyuyor. Bir dönem düğünlerin olmazsa olmazları arasında bulunan yün yatak ve yorganlar, hazır ürünlerin yaygınlaşmasıyla günlük hayattaki yerini büyük ölçüde kaybetti. Kıraç ise tüm bu değişime rağmen mesleğini sürdürmeye devam ediyor. Onun için yüncülük yalnızca geçim kaynağı değil, 42 yıldır yaşattığı bir gelenek ve Kahramanmaraş'ın Kapalı Çarşı'sında kaybolmaya yüz tutmuş bir meslek olarak önemini koruyor.
