Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı İbrecik Mahallesi'nde kullanılan yâlık kelimesi, çevresi oyalı, yazma biçimindeki renkli başörtülerini ifade ediyor. Yöresel giyim ve el sanatları sözlüğünde bulunan bu isim, Esra Kirik'in 2025 tarihli akademik araştırmasında kayıt altına alındı.
Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar başlıklı çalışmanın 34. sayfasında yâlık kelimesi, renkli eşarpların genel adı olarak açıklanıyor.
İbrecik Mahallesi'nden alınan konuşma örneğinde, başa bağlanan yâlıktan ve bu başörtüsüyle birlikte kullanılan altın süslemelerden söz ediliyor.
Bu kayıt, kelimenin yalnızca kumaşı değil, geleneksel kadın giyiminin belirli bir unsurunu anlattığını gösteriyor.
YÂLIK RENKLİ VE OYALI BAŞÖRTÜSÜNÜ ANLATIYOR
Akademik kaynakta yâlık, çevresi oyalı, yazma gibi renkli eşarpların genel adı olarak belirtiliyor.
Tanımda başörtüsünün renkli olması ve kenar süslemesi öne çıkıyor.
Ancak kullanılan kumaşın türü, ölçüleri veya süslemelerin hangi tekniklerle hazırlandığı araştırmada ayrıntılandırılmıyor.
Bu nedenle bütün yâlıkların aynı malzemeden üretildiği ya da aynı motiflerle süslendiği söylenemez.
İBRECİK MAHALLESİ'NDE KULLANIMI BELGELENDİ
Esra Kirik'in çalışmasında yâlık kelimesinin kullanıldığı yer İbrecik Mahallesi olarak gösteriliyor.
Tanık cümle, kelimenin kadınların günlük giyim ve süslenme kültürüyle ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
Ancak bu başörtüsünün yalnızca İbrecik'te kullanıldığı veya ilçenin bütün mahallelerinde aynı isimle bilindiği doğrulanmış değil.
Sözcüğün geçmişten günümüze kullanım sıklığı hakkında da sayısal veri bulunmuyor.
KAHRAMANMARAŞ'TA OYACILIK GELENEĞİ BULUNUYOR
Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı'nda yayımlanan Kahramanmaraş Oyacılık tanıtımında, iğne, mekik, firkete ve boncuk oyası gibi teknikler anlatılıyor.
Resmî kaynakta oyaların başörtüsü, eşarp ve çeşitli örtülerin kenarlarını süslemek için kullanıldığı belirtiliyor.
Ayrıca çiçek ve geometrik motiflerin yörede uygulanan süsleme örnekleri arasında bulunduğu açıklanıyor.
Bu bilgiler yâlık kelimesinin bağlantılı olduğu oyalı başörtüsü kültürünü destekliyor.
Ancak her oyalı başörtüsünün Kahramanmaraş'ta yâlık adıyla anıldığı söylenemez.
GELENEKSEL BAŞÖRTÜLERİ KÜLTÜREL KIYAFETLERDE YER ALIYOR
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün geleneksel giyim tanıtımında kadınların fes üzerine yazma veya tülbent kullandığı anlatılıyor.
Resmî kaynağa göre bu örtülerin kenarlarında pul işleme veya iğne oyası bulunabiliyor.
Bu kayıt, Kahramanmaraş'taki başörtüsü süsleme kültürünün tarihsel giyim içerisindeki yerini açıklıyor.
Ancak tanıtımda sözü edilen bütün tülbentlerin yâlık adıyla kullanıldığına ilişkin ayrı bir bilgi bulunmuyor.
Yâlık, Türkoğlu'nun İbrecik Mahallesi'nde renkli ve oyalı başörtülerini anlatan akademik olarak belgelenmiş yöresel giyim adlarından biri.
KAYNAKLAR:
Esra Kirik (2025), Kahramanmaraş/Türkoğlu Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar, s. 34:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5145211
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Oyacılık – Kahramanmaraş:
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kahramanmaras/kulturatlasi/oyacilik
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kahramanmaras/kulturatlasi/oyacilik
Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Geleneksel Giyim Kuşam:
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-152444/geleneksel-giyim-kusam.html
https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-152444/geleneksel-giyim-kusam.html
Muhabir: Sefa Başer





