KAHRAMANMARAŞ'TA MANTAR ZEHİRLENMESİNE KARŞI KRİTİK UYARI
Kahramanmaraş'ta sonbahar yağışlarının ardından doğada kendiliğinden yetişen mantarlara yönelik ilginin artması, zehirlenme tehlikesini yeniden gündeme taşıdı. Kentte mantar zehirlenmesi vakalarının arttığı yönündeki uyarılar dikkat çekerken, uzmanlar doğadan toplanan ve türü kesin olarak bilinmeyen mantarların tüketilmemesi gerektiğini vurguladı.
Bursa İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Mustafa Çetin, mantar zehirlenmelerinin özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında daha sık görülebildiğini belirterek vatandaşları uyardı. Çetin, zehirli mantarların yalnızca dış görünüşlerine bakılarak güvenilir biçimde ayırt edilemeyeceğine dikkat çekti.
Uzmanlara göre mantar zehirlenmesinin belirtileri tüketilen mantarın türüne göre değişebiliyor. Bazı zehirlenmelerde ilk iki saat içerisinde bulantı, kusma, terleme ve baş dönmesi görülürken, bazı tehlikeli türlerde belirtiler altı saatten sonra ortaya çıkabiliyor.
Özellikle altı saatten sonra başlayan bulantı, kusma, ishal ve şiddetli karın ağrısı, karaciğer ve böbrek hasarıyla ilişkili ciddi zehirlenmelerin habercisi olabiliyor.
Mantar tüketiminin ardından zehirlenmeden şüphelenen kişilerin belirti beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istemesi ve sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor.
SONBAHAR YAĞIŞLARIYLA MANTAR ZEHİRLENMESİ RİSKİ ARTIYOR
Sonbahar aylarında yağışların artmasıyla birlikte ormanlık alanlarda, çayırlarda ve nemli topraklarda kendiliğinden yetişen mantarlar daha fazla görülüyor.
Doğada yetişen mantarların bazıları yenilebilir özellik taşırken bazı türleri insan sağlığı açısından son derece tehlikeli toksinler içerebiliyor.
Mantarların birbirine benzeyen türleri bulunması nedeniyle yalnızca rengine, büyüklüğüne, kokusuna veya şekline bakılarak güvenli olup olmadıklarına karar verilmesi mümkün değil.
Kahramanmaraş'ta da doğadan mantar toplama alışkanlığı bulunan vatandaşların bu riske karşı dikkatli olması gerekiyor.
Uzmanlar, türü güvenilir biçimde belirlenmemiş yabani mantarların tüketilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Özellikle aile içinde birden fazla kişinin aynı mantarı tüketmesi durumunda zehirlenme birden fazla kişiyi etkileyebiliyor.
Bu nedenle yalnızca belirti gösteren kişinin değil, aynı mantarı tüketen diğer bireylerin de sağlık kuruluşuna başvurması önem taşıyor.
MANTAR ZEHİRLENMESİNDE İLK 2 SAATTE GÖRÜLEN BELİRTİLER
Bursa İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Mustafa Çetin, mantar zehirlenmesinin tüketilen türe göre farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini açıkladı.
Çetin'in verdiği bilgilere göre mantar tüketiminin ardından ilk iki saat içerisinde şu belirtiler görülebiliyor:
-
Sersemlik ve baş dönmesi
-
Uyku hali
-
Tansiyon düşüklüğü
-
Bulanık görme
-
Yüz ve boyun bölgesinde kızarıklık
-
Kalp atışlarında hızlanma
-
Ağızda metalik tat
-
Bulantı ve kusma
-
Aşırı terleme
Bu belirtilerin tamamı her zehirlenme vakasında görülmeyebilir.
Belirtilerin şiddeti ve ortaya çıkış süresi tüketilen mantarın türüne, miktarına ve kişinin sağlık durumuna göre değişebilir.
Önemli olan, belirtilerin hafif olmasının zehirlenmenin tehlikesiz olduğu anlamına gelmemesidir.
Mantar tüketiminden sonra olağan dışı bir belirti yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden tıbbi yardım alması gerekiyor.
6 SAATTEN SONRA BAŞLAYAN BELİRTİLER DAHA TEHLİKELİ OLABİLİYOR
Mantar zehirlenmelerinde en önemli risklerden biri, bazı zehirli türlerin etkilerinin gecikmeli olarak ortaya çıkması.
Bursa İl Sağlık Müdürü Mustafa Çetin, özellikle altı saatten sonra başlayan zehirlenmelerde ciddi sağlık sorunları gelişebileceğine dikkat çekti.
Bu tür vakalarda bulantı, kusma, ishal ve şiddetli karın ağrısı gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Bazı ağır zehirlenmelerde karaciğer ve böbrek yetmezliği gelişebiliyor.
Ancak belirtilerin yalnızca altı saatten sonra başlaması ağır zehirlenme yaşandığını kesin olarak göstermediği gibi, ilk saatlerde ortaya çıkması da tehlikenin bulunmadığı anlamına gelmiyor.
Mantar zehirlenmesinin ciddiyeti yalnızca belirtilerin başlangıç saatine bakılarak belirlenemez.
Bu nedenle şüpheli mantar tüketiminde belirtilerin başlamasını beklemek yerine sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
TEK BİR ZEHİRLİ MANTAR BİLE HAYATİ RİSK OLUŞTURABİLİR
Doğada yetişen bazı mantar türleri, düşük miktarlarda tüketildiğinde bile ciddi zehirlenmelere neden olabilen toksinler içeriyor.
Özellikle karaciğer ve böbrekleri etkileyen zehirlenmeler, zamanında müdahale edilmediğinde hayati tehlikeye yol açabiliyor.
Bursa İl Sağlık Müdürü Mustafa Çetin de tek bir zehirli mantarın bile ağır sağlık sorunlarına neden olabileceği konusunda uyardı.
Zehirli mantarların yenilebilir türlerle karıştırılması, zehirlenmelerin önemli nedenleri arasında yer alıyor.
Mantarın daha önce aynı bölgede toplanmış olması veya benzer görünümlü bir mantarın geçmişte tüketilmiş olması, yeni toplanan mantarın güvenli olduğunu göstermiyor.
Doğadan toplanan mantarların tüketilmeden önce yalnızca fotoğrafa veya halk arasında kullanılan ayırt etme yöntemlerine göre değerlendirilmesi de güvenilir kabul edilmiyor.
MANTARI PİŞİRMEK ZEHİRİ HER ZAMAN ORTADAN KALDIRMIYOR
Mantar zehirlenmelerine ilişkin toplumda yaygın olan yanlış inanışlardan biri, zehirli mantarların pişirilerek güvenli hale getirilebileceği düşüncesi.
Ancak bazı mantar toksinleri yüksek sıcaklığa dayanıklı olabiliyor.
Bu nedenle mantarın kaynatılması, kızartılması veya uzun süre pişirilmesi bütün zehirli maddelerin etkisiz hale gelmesini sağlamıyor.
Benzer şekilde kurutma ve dondurma işlemleri de zehirli mantarları güvenli hale getiren yöntemler değil.
Mantarın tadının güzel olması veya kötü bir koku taşımaması da yenilebilir olduğunu kanıtlamıyor.
Uzmanlar, doğadan toplanan ve türünden emin olunmayan mantarların hiçbir şekilde tüketilmemesi gerektiğini vurguluyor.
KÜLTÜR MANTARI TÜKETİRKEN AMBALAJ VE SON KULLANMA TARİHİNE DİKKAT
Bursa İl Sağlık Müdürü Mustafa Çetin, mantar tüketiminde güvenilir üretim ve satış koşullarının önemine dikkat çekti.
Kontrollü koşullarda yetiştirilen ve denetimden geçmiş kültür mantarlarının tercih edilmesi gerektiğini belirtti.
Ancak kültür mantarlarının da uygun koşullarda saklanması gerekiyor.
Satın alınan ürünlerde ambalajın sağlamlığı, son tüketim tarihi ve mantarın tazeliği kontrol edilmeli.
Ambalajı zarar görmüş, bozulma belirtileri gösteren veya uygun olmayan koşullarda saklanmış mantarlar tüketilmemeli.
Ayrıca kültür mantarları da bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabiliyor.
Nadir durumlarda ciddi alerjik reaksiyonlar gelişebileceğinden mantar tüketiminin ardından nefes darlığı, boğazda şişme veya bayılma gibi belirtiler görülmesi halinde acil tıbbi yardım alınması gerekiyor.
MANTAR ZEHİRLENMESİ ŞÜPHESİNDE NE YAPILMALI
Mantar zehirlenmesi şüphesinde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Şüpheli mantar tüketen kişinin kendisini iyi hissetmesi, zehirlenme ihtimalini ortadan kaldırmıyor.
Bazı mantar türlerinde belirtiler saatler sonra ortaya çıkabildiğinden erken tıbbi değerlendirme büyük önem taşıyor.
Zehirlenmeden şüphelenildiğinde şu noktalara dikkat edilmeli:
-
Derhal 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istenmeli.
-
Belirtilerin başlaması beklenmemeli.
-
Aynı mantarı tüketen diğer kişiler de sağlık kuruluşuna başvurmalı.
-
Sağlık personeline mantarın ne zaman ve ne kadar tüketildiği bildirilmeli.
-
Varsa mantarın kalan kısmı veya örneği, sağlık ekibinin değerlendirmesi için muhafaza edilmeli.
-
Sağlık personeli önermedikçe kişi kusturulmamalı ve evde tedavi yöntemleri uygulanmamalı.
Mantar zehirlenmelerinde tedavi, tüketilen mantarın türüne ve hastanın klinik durumuna göre değişebiliyor.
Bu nedenle evde uygulanacak yöntemlerle zaman kaybedilmemesi gerekiyor.
ULUSAL ZEHİR DANIŞMA MERKEZİ 114 HATTINDAN DESTEK VERİYOR
Türkiye'de zehirlenme vakalarıyla ilgili danışmanlık hizmeti Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) tarafından sağlanıyor.
114 numaralı telefon hattı, zehirlenmeler konusunda 7 gün 24 saat danışmanlık hizmeti sunuyor.
Bursa İl Sağlık Müdürü Mustafa Çetin, mantar zehirlenmelerinde sağlık kuruluşlarının gerekli tedavi yöntemleri ve uygun antidotların temini konusunda UZEM'den destek alabileceğini belirtti.
Ancak acil bir zehirlenme şüphesinde 114 hattından bilgi alınması, 112 Acil Çağrı Merkezi'ne başvurmanın veya hastaneye gitmenin yerine geçmiyor.
Özellikle ciddi belirtilerin bulunduğu durumlarda acil sağlık hizmetlerine ulaşılması gerekiyor.
KAHRAMANMARAŞ'TA VATANDAŞLARA YABANİ MANTAR UYARISI
Kahramanmaraş'ta sonbahar döneminde doğada yetişen mantarlara ilginin artması, bilinçsiz tüketim riskini de beraberinde getiriyor.
Özellikle kırsal alanlarda toplanan mantarların güvenilir biçimde tanımlanmadan tüketilmesi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Uzmanların uyarıları, yalnızca Kahramanmaraş için değil, doğadan yabani mantar toplanan bütün bölgeler açısından önem taşıyor.
Vatandaşların doğada buldukları mantarları görünüşlerine veya geçmiş deneyimlerine güvenerek tüketmemesi gerekiyor.
Aile bireyleriyle birlikte tüketilen mantarlarda zehirlenme şüphesi oluşması halinde herkesin sağlık kuruluşunda değerlendirilmesi önem taşıyor.
Mantar zehirlenmelerinde erken tıbbi müdahale hayat kurtarabilir. Belirti ortaya çıkmasını beklemeden sağlık kuruluşuna başvurmak, ciddi komplikasyonların önlenmesi açısından kritik önem taşıyor.
Muhabir: Sefa Başer
