Kahramanmaraş'ın köklü el sanatları arasında yer alan kalaycılık, teknolojinin gelişmesi ve değişen yaşam alışkanlıkları nedeniyle unutulmaya yüz tutan meslekler arasına girdi. Tarihi Bakırcılar Çarşısı'nda 40 yılı aşkın süredir kalaycılık yapan usta Bünyamin Özdek, mesleğin geleceğinden endişe duyduklarını belirterek yeni neslin zanaatkârlığa ilgi göstermediğini söyledi. Yüzyıllardır bakır mutfak eşyalarının sağlıklı ve uzun ömürlü kullanılmasını sağlayan kalaycılık, geçmişte çarşının en hareketli mesleklerinden biri olarak öne çıkarken bugün ise birkaç usta tarafından yaşatılmaya çalışılıyor.
"Çırak bulamıyoruz"
İlkokul yıllarında kalaycılık mesleğine adım attığını anlatan Kalaycı Ustası Bünyamin Özdek, aradan geçen 40 yılı aşkın sürede mesleğin büyük değişim yaşadığını ifade etti. Özdek, en büyük sorunlarının çırak yetiştirememek olduğunu belirterek şunları söyledi:
"İlkokul yıllarında bu mesleğe başladım ve o günden bugüne kadar devam ediyorum. Ancak bugün geldiğimiz noktada eleman bulma şansımız neredeyse kalmadı. Gençler artık kalaycılığı tercih etmiyor. Bu nedenle mesleğimiz yavaş yavaş yok olma noktasına geldi."
Bir kap onlarca işlemden geçiyor
Vatandaşların yapılan işin zorluğunu çoğu zaman fark etmediğini dile getiren Özdek, küçük bir bakır kabın bile uzun ve zahmetli bir süreçten geçtiğini söyledi. Kalaylama işleminin büyük emek istediğini ifade eden usta Özdek, her ürünün temizleme, zımparalama, ateşte ısıtma ve kalay kaplama gibi birçok aşamadan geçtiğini belirterek, kaliteli bir işçiliğin zaman aldığını vurguladı.
"Eskiden kömür ateşinde çalışıyorduk"
Mesleğe başladığı yıllardaki çalışma şartlarının bugüne göre çok daha ağır olduğunu anlatan Özdek, geçmişte kömür ateşi ve körük kullanıldığını söyledi. Ustalarının disiplinli bir eğitim verdiğini ifade eden Özdek, "O dönemlerde kömür ateşi vardı. Körük kullanırdık, ellerimiz yanardı. En küçük hatamızda ustamız bizi uyarırdı. O disiplin sayesinde mesleği öğrendik." dedi.
"Gençler masa başı iş istiyor"
Yeni neslin zorlu el sanatlarına yönelmediğini söyleyen Özdek, gençlerin daha rahat çalışma koşullarını tercih ettiğini belirtti. Eskiden ücret düşünmeden meslek öğrenmeye çalıştıklarını anlatan Özdek, şöyle konuştu:
"Biz haftalık ne alacağız diye sormazdık. Ustamız ne verirse onu alır, yaz-kış çalışırdık. Ellerimiz kışın soğuktan buz tutardı, yazın ise sıcaktan çalışamaz hale gelirdik. Bugünkü gençler ise klimalı, masa başında çalışabilecekleri işleri tercih ediyor. Bu yüzden bizim mesleğe gelen olmuyor."
Kültürel mirasın yaşatılması isteniyor
Kalaycı Ustası Bünyamin Özdek, yüzlerce yıllık geçmişe sahip kalaycılık sanatının tamamen ortadan kalkmaması için mesleğe ilgi gösterilmesi gerektiğini belirterek, geleneksel el sanatlarının desteklenmesi ve çırak yetiştirilmesine yönelik çalışmaların artırılmasının büyük önem taşıdığını ifade etti. Tarihi Bakırcılar Çarşısı'nda faaliyet gösteren son ustalar, hem mesleklerini yaşatmaya hem de kültürel mirası gelecek nesillere aktarmaya çalışırken, kalaycılığın geleceği ise yeni ustaların yetişmesine bağlı olarak görülüyor.
