Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) sorumluluğunda bulunan önemli köprü ve otoyolların geleceğine ilişkin yeni karar Resmi Gazete’de yayımlandı. Kararla birlikte 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü başta olmak üzere bazı otoyol, çevre yolu ve bağlantı güzergahları özelleştirme kapsamına alındı.
Düzenleme kapsamında söz konusu ulaşım altyapılarının mülkiyeti devredilmeyecek. Kamuya ait taşınmaz ve tesislerin mülkiyeti korunurken, işletme hakkının belirli bir süre için özel sektöre devredilmesi seçenekler arasında bulunuyor.
İşletme hakkı devri için öngörülen süre ise 30 yıl olarak belirlendi.
Hangi köprü ve otoyollar kapsamda?
Cumhurbaşkanı Kararı ile KGM'nin sorumluluğundaki bazı önemli ulaşım güzergahları özelleştirme kapsam ve programına dahil edildi.
Yeni düzenlemede;
- Niğde-Pozantı Otoyolu,
- Gaziantep Çevre Otoyolu,
- Bursa Çevre Otoyolu'nun Çağlayan Kavşağı ile Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü
yer aldı.
Bu güzergahların yanı sıra bağlantı yolları, bakım ve işletme tesisleri, hizmet alanları, ücret toplama merkezleri, ticari alanlar ve yük aktarma merkezleri gibi ulaşım sisteminin tamamlayıcı unsurları da özelleştirme kapsamında değerlendirilebilecek.
2010 yılında programa alınan yollar da yeniden gündemde
Kararla birlikte 2010 yılında özelleştirme kapsam ve programına alınan bazı köprü ve otoyollar da düzenlemede yer aldı.
Bu güzergahlar arasında Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun, Gaziantep-Şanlıurfa, İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyolları bulunuyor.
Ayrıca İzmir ve Ankara çevre otoyolları ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü de ilgili kapsam içerisinde değerlendiriliyor.
Köprü ve otoyollara bağlı çevre yolları, bağlantı güzergahları, hizmet tesisleri, bakım ve işletme merkezleri, ücret toplama noktaları ve diğer mal ve hizmet üretim birimleri de düzenlemenin kapsamına dahil edildi.
İşletme hakkı hangi yöntemlerle devredilecek?
Kararda, özelleştirmenin tek bir yöntemle gerçekleştirilmesi zorunluluğu getirilmedi. Köprü, otoyol ve bağlantılı tesislerin durumuna göre farklı modellerin tek başına veya birlikte uygulanabilmesinin önü açıldı.
Buna göre;
- İşletme hakkının devri,
- Kiralama,
- Mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi,
- Gelir ortaklığı modeli,
- İşin niteliğine uygun diğer yöntemler
kullanılabilecek.
Böylece hangi güzergah için hangi modelin uygulanacağı, özelleştirme sürecinin ilerleyen aşamalarında belirlenecek.
Mülkiyet devri yapılmayacak
Kararın en dikkat çeken noktalarından biri ise köprü ve otoyolların mülkiyetinin özel sektöre geçirilmemesi oldu.
Özelleştirme kapsamında değerlendirilmeleri, söz konusu varlıkların doğrudan satılacağı anlamına gelmeyecek. Kamu mülkiyeti korunurken, belirli bir süre boyunca işletme hakkının devredilmesi modeli üzerinde durulacak.
İşletme hakkının devrine ilişkin sözleşme süresi 30 yıl olarak belirlendi.
Özelleştirme işlemlerinin ise 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması planlanıyor.
Bakım ve onarım çalışmalarını kim yapacak?
Özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar köprü, otoyol ve bağlantılı tesislerin bakım ve onarım çalışmalarından Karayolları Genel Müdürlüğü sorumlu olmaya devam edecek.
İşletme hakkının devredilmesinden sonra ise işletmeci şirketlerin yerine getirmek zorunda olduğu bakım, onarım ve diğer sorumluluklar kamu tarafından belirlenecek.
Özel işletmecilerin kendilerine verilen yükümlülükleri yerine getirip getirmediği de ilgili kamu kurumları tarafından denetlenecek.
Ücretlere zam yapılacak mı?
Özelleştirme kararı sonrasında vatandaşların en fazla merak ettiği konulardan biri köprü ve otoyol geçiş ücretleri oldu.
Özelleştirme İdaresi Başkanlığının açıklamasına göre, söz konusu düzenleme ücretsiz yolların ücretli hale getirileceği anlamına gelmiyor.
Ayrıca mevcut geçiş ücretlerine bu karar kapsamında ilave bir zam yapılmasına ilişkin alınmış bir karar bulunmadığı bildirildi.
Açıklamada, uygulamanın temel hedefleri arasında hizmet kalitesinin artırılması, bakım ve yatırım süreçlerinin hızlandırılması ve işletme verimliliğinin yükseltilmesinin bulunduğu belirtildi.
Yeni modelin amacı ne?
Köprü ve otoyolların işletme hakkının devrine yönelik planlamada temel hedefin yalnızca işletme modelinin değiştirilmesi olmadığı ifade edildi.
Kamu tarafından yapılan değerlendirmelerde; ulaşım altyapısındaki bakım çalışmalarının daha etkin yürütülmesi, yatırımların hızlandırılması, hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve işletme süreçlerinde verimliliğin artırılması amaçlanıyor.
Bununla birlikte kamu kurumlarının denetim yetkisi devam edecek. Böylece işletme hakkı özel sektöre devredilse dahi köprü ve otoyollar üzerindeki kamu denetiminin sürdürülmesi planlanıyor.
