Küresel finans otoriteleri ve kalkınma bankaları, jeopolitik krizlerin ve asrın felaketi olarak kayıtlara geçen depremlerin ardından Türkiye’nin ekonomik dayanıklılığını ve lojistik gücünü artırmak adına tarihin en büyük kredi ve hibe operasyonlarını devreye alıyor. Özbekistan’ın tarihi Semerkant kentinde düzenlenen stratejik zirvede Anadolu Ajansı (AA) muhabiri Mertkan Oruç’a çok özel ve çarpıcı açıklamalarda bulunan Asya Kalkınma Bankası (AKB) Orta ve Batı Asya Genel Direktörü Leah Gutierrez, Türkiye’nin küresel ulaşım koridorlarındaki "köprü" rolünü perçinleyecek dev ulaşım yatırımları ile depremin merkezi Kahramanmaraş’ın ekonomik ve fiziki ihyasını kapsayan devasa fon paketlerinin tüm şifrelerini paylaştı. Dünya Bankası’nın baş finansörlüğünü yürüttüğü ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nden geçerek Asya ile Avrupa’yı demir ağlarla birbirine bağlayacak olan toplam 6,75 milyar dolarlık "Kuzey Çevre Demir Yolu Projesi"ne AKB olarak 1,5 milyar dolarla ortak olduklarını belirten Gutierrez, Türkiye için 2026 yılından itibaren her yıl yaklaşık 3 milyar dolarlık sürdürülebilir bir finansman modelini işleteceklerini müjdeledi. İşte küresel ekonomiyi sarsan Orta Doğu’daki çatışmaların gölgesinde, Türkiye ve Kahramanmaraş ekonomisini uçuracak dev yatırım bütçelerinin tüm ayrıntıları…
KAHRAMANMARAŞ VE DEPREM BÖLGESİNE AKB’DEN DEV KORUMA KALKANI
Asya Kalkınma Bankası’nın Türkiye’deki faaliyetlerini "dayanıklılık" ve "bölgesel bağlantısallık" olmak üzere iki temel stratejik sütun üzerine inşa ettiğini vurgulayan Genel Direktör Leah Gutierrez, bankanın deprem bölgesine olan hassasiyetini ve sağlanan finansmanların büyüklüğünü anımsattı. Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin ardından şehrin ticari hayatının ve üretim kapasitesinin kesintiye uğramaması adına hızlıca harekete geçtiklerini ifade eden Gutierrez, "Depremlerden doğrudan etkilenen Kahramanmaraş ve bölgedeki ihracatçılarımızın küresel pazardaki rekabet gücünü koruyabilmesi amacıyla ilk etapta 500 milyon avroluk dev bir paketi devreye aldık. Bunun yanı sıra, bölgenin genel toparlanma ve kentsel altyapı süreçlerine doğrudan harcanmak üzere 150 milyon avro ve 150 milyon dolarlık ek finansmanları temin ettik" dedi. Türkiye'deki 2 özel bankaya da deprem bölgesindeki KOBİ'leri fonlamaları amacıyla kaynak aktarıldığını belirten Gutierrez, 2025 yılı taahhütlerinin kamu ve özel sektör genelinde 1,3 milyar doları aştığını, 2026 yılından itibaren ise bu rakamı yıllık 3 milyar dolar bandına taşıyarak Kahramanmaraş gibi üretim merkezlerini proaktif olarak desteklemeye devam edeceklerini kaydetti.
KUZEY ÇEVRE DEMİR YOLUNA 1,5 MİLYAR DOLAR: HAZİRAN'DA OYLANACAK
Türkiye'nin en büyük dış finansmanlı ulaştırma yatırımı niteliğini taşıyan Kuzey Çevre Demir Yolu Projesi'nin teknik detaylarını da paylaşan Gutierrez, projenin Asya ile Avrupa arasındaki kesintisiz lojistik akış için hayati olduğunu anlattı. Toplam 6,75 milyar dolarlık finansman öngörülen projede baş finansör olan Dünya Bankası’nın 2 milyar dolar sağlayacağını belirten Gutierrez, "AKB olarak biz de bu devasa projenin en büyük ortak finansörlerinden biriyiz. İşlemleri kolaylaştırmak adına Dünya Bankası’nın prosedürlerini kullanarak hükümetle tam bir uyum içinde çalışıyoruz. Bankamız, bu proje için toplam 1,5 milyar dolarlık finansman sağlamayı öneriyor. Bu dev bütçenin ilk 750 milyon dolarlık kısmını önümüzdeki ay, yani Haziran 2026'da AKB Yönetim Kurulu'nun resmi değerlendirmesine ve onayına sunacağız" şeklinde konuştu.
"VERİMLİLİK ÖNCELİKLİ STRATEJİDEN DAYANIKLILIK ÖNCELİKLİ STRATEJİYE"
Orta Doğu’da süregelen ABD/İsrail-İran çatışmalarının küresel emtia, gübre ve gıda piyasalarını aksattığına, Asya bölgesindeki kalkınma yollarını derinden etkilediğine işaret eden Gutierrez, ülkelerin artık iklim ve savaş krizlerine karşı daha dirençli yapılar kurması gerektiğini söyledi. Banka olarak bölgesel entegrasyonu artırmak adına 50 milyar doları enerji şebekelerine, 20 viyar doları ise dijital sistemlere olmak üzere toplam 70 milyar dolarlık küresel bir destek paketi açıkladıklarını hatırlatan Gutierrez, şu hayati uyarı ve tespitlerde bulundu: "Uzun süren çatışmalar ve jeopolitik gerilimler, ithal enerjiye bağımlı ekonomiler için kalkınmayı zorlaştırıyor. Bu durum, küresel ticaretin parçalanmasıyla birlikte Asya'nın ve bölgenin kalkınma yolunu yeniden şekillendiriyor. Artık dünya ekonomisinde 'verimlilik öncelikli' eski stratejilerin yerini, Kahramanmaraş'ta yaptığımız gibi afet ve krizlere karşı şehirleri koruyan 'dayanıklılık öncelikli' stratejilere bırakması kaçınılmaz bir zorunluluktur."
Kaynak: AA
