Son günlerde sosyal medyada ve çeşitli haber platformlarında gündeme gelen "gri pasaport kaldırılıyor" iddiaları, hizmet pasaportu sahipleri ile yurt dışına çıkmayı planlayan vatandaşların dikkatini çekti. Avrupa Parlamentosu'nun (AP) Türkiye ile ilgili hazırladığı son rapor taslağında yer alan değerlendirmeler, gri pasaport uygulamasının geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Ancak şu an itibarıyla Türkiye'de hizmet pasaportlarının kaldırılmasına yönelik alınmış resmi bir karar bulunmuyor. Kamuoyunda gri pasaport olarak bilinen hizmet pasaportları, belirli kamu görevlileri ve kamu hizmeti kapsamında yurt dışına gönderilen kişilere veriliyor. Schengen Bölgesi başta olmak üzere birçok ülkeye vizesiz seyahat imkânı sağlayan bu pasaportlar, son yıllarda yaşanan bazı usulsüzlük iddiaları nedeniyle Avrupa Birliği'nin de gündeminde yer alıyor. Peki gri pasaport kaldırılacak mı, askıya alınması söz konusu mu?
GRİ PASAPORT KALDIRILMA OLAYI NE?
Tartışmaların merkezinde Avrupa Parlamentosu'nun hazırladığı Türkiye Raporu taslağı bulunuyor. Raporda, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında yıllardır devam eden vize serbestisi sürecine değinilirken, hizmet pasaportlarının kullanımına ilişkin bazı eleştiriler de yer aldı. Özellikle geçmiş yıllarda bazı belediyeler ve kurumlar üzerinden ortaya çıkan gri pasaport usulsüzlükleri, Avrupa'daki karar vericilerin dikkatini çekmişti. Bazı kişilerin hizmet pasaportuyla Avrupa ülkelerine gidip geri dönmemesi nedeniyle yaşanan tartışmalar, AB kurumlarının konuya daha yakından bakmasına neden oldu. Bu gelişmeler sonrasında Avrupa Parlamentosu raporunda gri pasaport uygulamasına ilişkin denetimlerin artırılması gerektiği yönünde değerlendirmeler yer aldı.
GRİ PASAPORT ASKIDA MI?
Hayır. Şu an için gri pasaportların askıya alınmasına ilişkin alınmış resmi bir karar bulunmuyor. Türkiye Cumhuriyeti tarafından verilen hizmet pasaportları geçerliliğini koruyor ve mevcut uygulama devam ediyor. Ayrıca Avrupa Birliği tarafından da gri pasaport sahiplerinin vizesiz seyahat hakkının askıya alındığına dair herhangi bir resmi açıklama yapılmış değil. Sosyal medyada dolaşan "gri pasaportlar kaldırıldı" veya "hizmet pasaportları iptal edildi" yönündeki iddialar gerçeği yansıtmıyor. Mevcut durumda uygulama aynı şekilde sürüyor.
AVRUPA PARLAMENTOSU RAPORUNDA NE DENİLDİ?
Avrupa Parlamentosu'nun taslak raporunda Türkiye'nin Schengen vizesi konusunda yaşadığı sorunlara geniş yer verildi.
Raporda:
- Türk vatandaşlarının vize başvurularında yaşadığı zorluklar
- Artan başvuru sayıları
- Sistemin kötüye kullanıldığı yönündeki endişeler
- Vize serbestisi kriterlerinin tamamlanması gerekliliği
gibi başlıklar ele alındı. Ayrıca hizmet pasaportlarının kullanım amacı dışında kullanıldığı yönündeki iddialara da dikkat çekildi. Bu nedenle denetimlerin artırılması gerektiği vurgulandı.
VİZESİZ SEYAHAT HAKKI RİSK ALTINDA MI?
Raporda doğrudan bir kaldırma veya askıya alma kararı yer almıyor. Ancak Avrupa Parlamentosu, olası usulsüzlüklerin sürmesi halinde Avrupa Birliği'nin mevcut uygulamaları yeniden değerlendirebileceğine işaret ediyor. Uzmanlara göre bu durum şu an için alınmış bir karar değil, geleceğe yönelik olası bir değerlendirme olarak görülüyor. Dolayısıyla gri pasaport sahiplerinin mevcut vizesiz seyahat haklarında bugün itibarıyla herhangi bir değişiklik bulunmuyor.
GRİ PASAPORT NEDİR? KİMLERE VERİLİR?
Hizmet pasaportu olarak bilinen gri pasaport, devlet adına görev yapan ancak diplomatik pasaport hakkı bulunmayan kişilere veriliyor.
Bu pasaporttan yararlanabilen kişiler arasında:
- Kamu görevlileri
- Belediye personelleri
- Resmi görevle yurt dışına gönderilen kişiler
- Bazı kamu kurumlarının çalışanları
yer alabiliyor. Pasaport, yalnızca görev amacıyla yapılan yurt dışı seyahatlerinde kullanılabiliyor.
VİZE SERBESTİSİ SÜRECİ NEDEN ÖNEMLİ?
Türkiye ile Avrupa Birliği arasında uzun yıllardır devam eden vize serbestisi görüşmeleri henüz tamamlanmadı. AB, Türkiye'nin vize serbestisi için belirlenen kriterlerin tamamını karşılamasını bekliyor. Avrupa Parlamentosu'nun son raporunda da bu sürece dikkat çekilirken, gerekli şartların sağlanması halinde vize serbestisi konusunda ilerleme kaydedilebileceği ifade edildi. Uzmanlar, hem teknik kriterlerin tamamlanmasının hem de karşılıklı güven ortamının güçlendirilmesinin sürecin geleceği açısından kritik önem taşıdığını belirtiyor.
GRİ PASAPORT HAKKINDA MERAK EDİLENLER
|
Soru |
Yanıt |
|
Gri pasaport kaldırıldı mı? |
Hayır |
|
Askıya alındı mı? |
Hayır |
|
Resmi karar var mı? |
Yok |
|
Tartışmanın nedeni ne? |
AP Türkiye Raporu |
|
Vizesiz seyahat devam ediyor mu? |
Evet |
|
Pasaport türü |
Hizmet Pasaportu |
|
Kimlere veriliyor? |
Kamu görevlilerine |
|
AB'den karar çıktı mı? |
Hayır |



