Çocukların eğitim, sağlık, barınma, güvenlik ve yaşama haklarının korunması amacıyla anılan Dünya Çocuk Hakları Günü, her yıl 20 Kasım'da dünya genelinde çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. Birleşmiş Milletler (BM) tarafından belirlenen bu tarih, çocuk hakları açısından tarihi öneme sahip iki uluslararası belgenin kabul edildiği gün olması nedeniyle tercih edildi.

1959 yılında Çocuk Hakları Bildirgesi'nin, 1989 yılında ise Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin aynı tarihte kabul edilmesi, 20 Kasım'ı çocuk hakları mücadelesinin simge günlerinden biri haline getirdi. 2026 yılında Dünya Çocuk Hakları Günü, 20 Kasım Cuma günü kutlanıyor.

Dünya Çocuk Hakları Günü neden 20 Kasım'da kutlanıyor?

Dünya Çocuk Hakları Günü'nün 20 Kasım'da kutlanmasının temelinde Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen iki önemli karar bulunuyor.

BM Genel Kurulu, 20 Kasım 1959 tarihinde Çocuk Hakları Bildirgesi'ni kabul etti. Çocukların özel olarak korunması, sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi ve temel haklarının güvence altına alınması amacıyla hazırlanan bildirge, çocuk hakları konusunda uluslararası düzeyde önemli bir adım oldu.

Aradan geçen 30 yılın ardından 20 Kasım 1989 tarihinde Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kabul edildi. Böylece 20 Kasım, hem çocuk hakları mücadelesinin tarihsel dönüm noktası hem de dünya genelinde farkındalık oluşturulan özel bir gün haline geldi.

Dünya Çocuk Hakları Günü niçin ilan edildi?

Dünya Çocuk Hakları Günü, çocukların yetişkinlerle aynı temel insan haklarına sahip olduğunun hatırlatılması ve çocuklara özgü ihtiyaçların uluslararası düzeyde korunması amacıyla gündeme geldi.

1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, insan haklarının temel çerçevesini çizse de çocukların ihtiyaçlarına yönelik özel ve kapsamlı düzenlemelere duyulan gereksinim devam etti.

TOKİ Balıkesir 500 Bin Sosyal Konut Kurası Sonuçları! İsim Listesi Sorgulama Ekranı
TOKİ Balıkesir 500 Bin Sosyal Konut Kurası Sonuçları! İsim Listesi Sorgulama Ekranı
İçeriği Görüntüle

Bu ihtiyaç doğrultusunda Birleşmiş Milletler, 1954 yılında Evrensel Çocuk Günü'nü ilan etti. Günün temel hedefleri arasında çocuklar arasında dayanışmayı geliştirmek, çocuk haklarına yönelik toplumsal bilinci artırmak ve çocukların yaşam koşullarını iyileştirmek yer aldı.

20 Kasım tarihinin seçilmesiyle birlikte çocukların karşı karşıya kaldığı sorunların uluslararası gündemde daha fazla yer bulması hedeflendi.

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hangi hakları kapsıyor?

20 Kasım 1989'da kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocukların yaşamlarının her alanını ilgilendiren temel hakları güvence altına almayı amaçlıyor.

Sözleşmeye göre 18 yaşını doldurmamış her birey çocuk kabul ediliyor. Devletlere çocukların haklarını koruma ve geliştirme konusunda sorumluluklar yükleyen sözleşmede öne çıkan haklar şöyle:

  • Yaşama hakkı: Her çocuğun yaşamını sürdürme ve sağlıklı gelişme hakkı bulunuyor.

  • Eğitim hakkı: Çocukların eğitim alabilmesi ve fırsat eşitliğinden yararlanması gerekiyor.

  • Sağlık hakkı: Çocukların sağlık hizmetlerine ulaşabilmesi ve sağlıklı koşullarda büyümesi güvence altına alınıyor.

  • Barınma ve beslenme hakkı: Her çocuğun temel ihtiyaçlarının karşılanması önem taşıyor.

  • Şiddetten korunma hakkı: Çocukların fiziksel, psikolojik ve cinsel istismara karşı korunması gerekiyor.

  • Oyun ve dinlenme hakkı: Çocukların oyun oynama, dinlenme ve sosyal etkinliklere katılma hakları bulunuyor.

  • Düşüncelerini ifade etme hakkı: Çocukların kendilerini ilgilendiren konularda görüşlerini özgürce dile getirebilmesi gerekiyor.

  • Ayrımcılığa uğramama hakkı: Dil, din, ırk, cinsiyet veya sosyal durum nedeniyle çocuklara farklı muamele yapılamıyor.

Türkiye Çocuk Hakları Sözleşmesi'ni ne zaman imzaladı?

Türkiye, Birleşmiş Milletler tarafından 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'yi 14 Eylül 1990 tarihinde imzaladı.

Sözleşmenin Türkiye tarafından onaylanmasına ilişkin süreç ise 1994 yılında tamamlandı. TBMM, 4058 sayılı kanunla sözleşmenin onaylanmasını uygun buldu. Kanun, 11 Aralık 1994 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlandı.

Türkiye, sözleşmenin 17, 29 ve 30. maddelerine ilişkin çekince koydu. Söz konusu maddelerin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve Lozan Antlaşması hükümleri doğrultusunda yorumlanacağını bildirdi.

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü'nde hangi etkinlikler düzenleniyor?

Dünya Çocuk Hakları Günü kapsamında Türkiye'de ve dünyanın farklı ülkelerinde çocuklara yönelik çeşitli etkinlikler gerçekleştiriliyor.

Okullarda düzenlenen programlar, farkındalık çalışmaları, çocuk şenlikleri, söyleşiler ve sosyal sorumluluk projeleriyle çocukların haklarına dikkat çekiliyor.

Ayrıca çocuk işçiliği, eğitimden mahrum kalma, akran zorbalığı, istismar, yoksulluk ve çocukların güvenli yaşam alanlarına erişimi gibi konular da bu özel günde gündeme taşınıyor.

Dünya Çocuk Hakları Günü, yalnızca çocukları kutlamak için değil, her çocuğun güvenli, sağlıklı, eşit ve özgür bir yaşam sürdürebilmesi gerektiğini hatırlatmak için de önem taşıyor.

Kaynak: Haberler.com