2 Ekim 2018… Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı, evlilik işlemleri için girdiği Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu’ndan bir daha çıkamadı. Olay, dünya basınında büyük yankı uyandırırken, Kaşıkçı’nın yaşamı, siyasi duruşu ve öldürülme biçimi hala tartışılmaya devam ediyor. “Kalemiyle özgürlük isteyen bir adam” olarak anılan Kaşıkçı, yalnızca yazdıklarıyla değil, susturulma biçimiyle de hafızalara kazındı. Peki, Cemal Kaşıkçı kimdir, kaç yaşındaydı ve neden hedef alındı? İşte ayrıntılar…
CEMAL KAŞIKÇI KİMDİR?
Cemal Kaşıkçı, 13 Ekim 1958’de Suudi Arabistan’ın Medine kentinde doğdu. Kökeni beş yüzyıl öncesine uzanan Türk asıllı bir aileye mensup olan Kaşıkçı’nın dedesi, Suudi Arabistan’ın kurucusu Kral Abdülaziz Al Suud’un özel doktoruydu.
Lise eğitimini Suudi Arabistan’da tamamladıktan sonra ABD’ye giderek Indiana Üniversitesi Gazetecilik Bölümü'nden 1983 yılında mezun oldu. Gazetecilik kariyerine İngilizce yayımlanan Saudi Gazette gazetesinde başladı. Ardından Şarkul Avsat, Arab News ve Vatan gibi önemli medya kuruluşlarında çalıştı. Özellikle Afganistan Savaşı, Körfez Savaşı ve El Kaide gibi sıcak başlıklarda sahadan yaptığı haberlerle adını duyurdu.
El Kaide lideri Usame Bin Ladin ile röportaj yapan nadir gazetecilerden biri olan Kaşıkçı, aynı zamanda diplomatik düzeyde önemli görevlerde de yer aldı. 2003-2007 yılları arasında Suudi Arabistan’ın Londra ve Washington büyükelçisi Prens Turki Faysal’a basın danışmanlığı yaptı.
“SUUDİ ARABİSTAN’IN EN ÖNEMLİ GAZETECİSİ”
2007 yılında yeniden Vatan gazetesinin genel yayın yönetmeni olarak atanan Kaşıkçı, reform yanlısı yayın çizgisi nedeniyle 2010 yılında görevden alındı. 2008’de Kral Abdullah tarafından İngiltere ziyareti sırasında Kraliçe II. Elizabeth’e “Suudi Arabistan’ın en önemli gazetecisi” olarak tanıtıldı.
2015’te kurulan ve yalnızca 24 saat yayında kalabilen El Arab televizyonunun da kurucuları arasında yer aldı. Kanalın kısa sürede kapanması, Kaşıkçı’nın Suudi yönetimiyle arasındaki görüş ayrılıklarını daha da derinleştirdi.
ABD’YE GÖÇ VE MUHALİF DURUŞ
2017 yılında Suudi Arabistan’daki baskı ortamı nedeniyle ABD’ye yerleşen Kaşıkçı, burada The Washington Post için köşe yazıları kaleme almaya başladı. Özellikle Veliaht Prens Muhammed bin Selman’a yönelik eleştirileri dikkat çekti. Suudi Arabistan’daki ifade özgürlüğü, tutuklamalar ve Yemen savaşı gibi konulara odaklanan yazıları, Kaşıkçı’yı rejimin hedefi hâline getirdi.
Suudi yönetimi, Kaşıkçı’nın temsil yetkisi olmadığını belirten resmi açıklamalar yayınladı ve kendisine 9 ay boyunca yazı yasağı getirdi.
İSTANBUL BAŞKONSOLOSLUĞU’NDA PLANLI CİNAYET
2018 yılında, nişanlısıyla evlilik işlemleri için İstanbul’daki Suudi Arabistan Başkonsolosluğu’na başvuran Cemal Kaşıkçı’ya 2 Ekim günü saat 13.08 için randevu verildi. Aynı gün, 15 kişilik suikast timi Kaşıkçı’dan önce konsolosluk binasına giriş yaptı. Kaşıkçı içeri girdikten sonra bir daha çıkmadı.
Olay sonrası başlatılan soruşturmada Kaşıkçı’nın içeride boğularak öldürüldüğü ve cesedinin parçalandığı bilgisine ulaşıldı. Cesedin ne yapıldığı ise hala belirsizliğini koruyor.
KAŞIKÇI KAÇ YAŞINDAYDI?
Cemal Kaşıkçı, öldürüldüğü 2 Ekim 2018 tarihinde 59 yaşındaydı.
ULUSLARARASI TEPKİ VE YARGI SÜRECİ
Suudi Arabistan yönetimi, olaydan 18 gün sonra cinayeti resmen kabul etti, ancak uluslararası kamuoyunu tatmin edecek netlikte açıklamalarda bulunmadı. Olayla ilgili bazı alt düzey yetkililer görevden alınırken, Kaşıkçı’nın öldürülmesinde rol oynadığı iddia edilen üst düzey isimlere yönelik yaptırımlar hayata geçirilmedi.
Birleşmiş Milletler, 2019 yılında yayımladığı raporda bu cinayeti açıkça "devlet destekli yargısız infaz" olarak tanımladı. Türkiye'de de 26 sanıklı bir dava açıldı; Suudi istihbarat yetkilileri Ahmet Asiri ve Suud Kahtani hakkında ağırlaştırılmış müebbet talep edildi.
CEMAL KAŞIKÇI’NIN MİRASI
Cemal Kaşıkçı, sadece Suudi Arabistan’ın değil, Ortadoğu’da ifade özgürlüğü için bedel ödeyen en önemli figürlerden biri olarak anılmaktadır. Kalemiyle verdiği mücadele, özellikle baskıcı rejimlerde gazeteciliğin ne denli tehlikeli bir meslek olduğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir.
