Çinli elektrikli otomobil devi BYD, Brezilya’da ortaya çıkan işçi hakları ihlalleri skandalıyla gündeme oturdu. Brezilya Çalışma Bakanlığı, BYD’yi “işçileri köleliğe benzer koşullara maruz bırakan” şirketler listesine ekleyerek, markayı Güney Amerika’daki kritik pazarda ciddi bir itibar krizine sürükledi. Bu gelişme, yalnızca yerel operasyonları değil, küresel yatırım ve büyüme planlarını da gölgeledi.
BYD Olayı Nedir? Brezilya’da Yaşanan Skandalın Detayları
Aralık 2024’te Bahia eyaletinin kuzeydoğusundaki BYD Auto do Brasil fabrikasında yaşanan olay, 163 işçinin “köleliğe benzer” koşullarda çalıştırıldığı iddialarını gündeme taşıdı. Brezilya işçi hakları yetkilileri, şantiyede Çinli işçilerin çalıştırıldığı projede ciddi bir güvencesizlik ve çalışma koşullarında bozulma tespit etti.
Yetkililer, inşaat işlerini yürüten yüklenici firmanın ihmalleri sonucu, çalışanların güvenliğinin riske atıldığını ve işçi haklarının göz ardı edildiğini belirtti. Bu tespit, Brezilya hükümeti tarafından yayımlanan kara listeye BYD’nin eklenmesine yol açtı.
Kara Listeye Alınmanın Sebepleri
Brezilya Çalışma Bakanlığı, kara listeye alınmayı yaptırım olarak değil, şeffaflığı sağlamak amacıyla uyguluyor. Şirketler, listeye dahil olduktan sonra faaliyetlerini sürdürmeye devam edebiliyor; ancak kamu finansmanı ve devlet destekleri açısından daha sıkı denetimlerden geçiyor.
BYD cephesi ise skandal sonrası açıklama yaptı: “İnsan hakları ve çalışma yasalarına tam bağlılık gösteriyoruz. Brezilya yetkilileriyle işbirliği yapıyoruz.” Ayrıca, iddiaları reddeden Jinjiang Construction Brazil ile olan sözleşmenin feshedildiği belirtildi. Medya raporlarına göre, BYD sözcüsü, markanın karalama kampanyasına maruz kaldığını savundu.
Finansal ve İtibari Etkiler
Brezilya’daki kara liste haberi, BYD’nin küresel piyasalardaki değerini de etkiledi. Shenzhen’de BYD hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybederken, Hong Kong borsası tatil nedeniyle kapanmıştı. Uzmanlar, markanın 200 milyondan fazla potansiyel müşteriye sahip Brezilya pazarındaki itibarının sarsılabileceğini belirtiyor.
Geleceğin Fabrikası Projesi Skandalın Gölgelerinde
BYD, Brezilya’daki 4,6 milyon metrekarelik (645 futbol sahasına eşdeğer) kompleksi “geleceğin fabrikası” olarak tanımlıyordu. Proje, başlangıçta 150 bin ünite üretim kapasitesine sahip olacak ve aşamalı olarak genişleyerek 20 bin kişiye istihdam sağlayacaktı. Ancak yaşanan işçi hakları skandalı, projenin prestijini ve yatırımcı güvenini olumsuz etkiledi.
Türkiye Yatırımı da Etkilenebilir
BYD, Türkiye’de Manisa’da kurmayı planladığı fabrikada henüz somut bir adım atmadı. Mart ayında yalnızca 833 adet satış gerçekleştiren BYD Türkiye, yılın ilk çeyreğinde toplam 6 bin 127 adet araç satabildi. Brezilya skandalının küresel yatırım planları üzerindeki etkisi, bu verilerle paralellik gösteriyor.
