Dijital cihazların kontrolsüz ve yoğun kullanımı, zihinsel sağlık üzerinde ciddi riskler barındırıyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla Özcan, özellikle çocuk ve gençlerde artış gösteren “dijital demans” kavramına dikkat çekti.

Uzmanlara göre dijital demans; teknolojik cihazların aşırı ve bilinçsiz kullanımı sonucu ortaya çıkan, unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve bilişsel işlevlerde zayıflama ile kendini gösteren demans benzeri bir tablo olarak tanımlanıyor.

Dijital Demans Nedir?

Araştırmalar, uzun süreli ekran maruziyetinin bilişsel bozukluk riskini artırabileceğini ortaya koyuyor. Özcan’a göre özellikle akıllı telefon ve tabletlerle yoğun vakit geçiren bireylerde şu belirtiler görülüyor:

Bu belirtilerin erken dönem demans semptomlarıyla benzerlik gösterdiğine dikkat çekiliyor.

En Riskli Grup: Çocuklar ve Ergenler

Gelişim çağındaki çocuk ve ergenlerin dijital demans açısından en riskli gruplar arasında yer aldığını vurgulayan Özcan, aşırı ekran kullanımının kısa süreli hafızayı olumsuz etkilediğini belirtti.

Uzun süre ekrana maruz kalmanın dikkat süresini kısalttığını ve görev odaklı çalışmayı zorlaştırdığını ifade eden Özcan, dijital cihazların bilgiyi zahmetsiz sunmasının problem çözme ve eleştirel düşünme becerilerinin yeterince gelişmemesine yol açabileceğini kaydetti.

Ekran Süresi Beyni Nasıl Etkiliyor?

Aşırı ekran kullanımı:

  • Kısa süreli hafızayı zayıflatıyor

  • Dikkat süresini azaltıyor

  • Problem çözme ve analitik düşünme becerilerini düşürüyor

  • Yaratıcılığı olumsuz etkiliyor

Uzmanlara göre bu durum, uzun vadede bilişsel performansta belirgin düşüşlere neden olabiliyor.

Ruhsal Değişimler ve Uyku Sorunları

Özcan, dijital cihazlarla uzun süreli temasın ruh hali dalgalanmalarına, sinirlilik ve stres artışına yol açtığını belirtti.

Ekranlardan yayılan mavi ışığın melatonin salgısını baskıladığını ve bunun da uyku kalitesini düşürdüğünü ifade etti.

Dijital Demans’tan Korunmak Mümkün

Uzmanlara göre en temel çözüm “dijital detoks”.

  • Günlük ekran süresinin sınırlandırılması

  • Cihazların uyku alanından uzak tutulması

  • Belirli kullanım saatlerinin oluşturulması

  • Kitap okuma, bulmaca çözme ve yeni beceriler öğrenme gibi zihni aktif tutan aktiviteler

hafızayı ve dikkati korumada önemli rol oynuyor.

Özcan, ekran süresini kontrol etmekte zorlanmanın önemli bir uyarı işareti olduğunu belirterek, gerekirse psikoterapi desteği alınması gerektiğini sözlerine ekledi.

Kaynak: İGFA