Türkiye, son yıllarda dikkat çekici bir demografik dönüşüm yaşıyor. Doğurganlık oranları giderek düşerken, kadınların ilk anne olma yaşı artıyor ve çocuk sahibi olma eğilimi geriliyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın açıklamalarına göre, Türkiye'de doğurganlık hızı 2,1 olan nüfus yenileme eşiğinin altına indi. Peki Türkiye'de doğum oranı ne kadar? Hangi illerde doğurganlık daha yüksek? Yıllara göre Türkiye'nin nüfus ve doğum istatistikleri haberimizde.
TÜRKİYE’DE DOĞUM ORANI YÜZDE KAÇ?
2024 verilerine göre Türkiye’de doğurganlık hızı 1,51'e kadar gerilemiş durumda. Bu oran, bir kadının doğurganlık dönemi boyunca doğurması beklenen çocuk sayısını ifade ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, bu oran 2001 yılında 2,38 iken, 2024 itibarıyla 1,51’e düştü. Aynı dönemde kadınların ilk doğum yaşı da 25,8’den 29,3’e yükseldi. Aile yapısındaki bu değişim, Türkiye nüfusunun geleceğine dair önemli bir işaret veriyor.
DOĞURGANLIK ORANI YILLARA GÖRE NASIL DEĞİŞTİ?
Türkiye’de doğurganlık oranı, 2000’li yılların başından itibaren istikrarlı bir düşüş eğilimi sergiliyor. 2010 yılında 2,05 olan toplam doğurganlık hızı, 2020’de 1,76’ya, 2024’te ise 1,51’e kadar indi. Uzmanlar, bu düşüşün devam etmesi halinde 2100 yılına gelindiğinde Türkiye nüfusunun 54 milyonun altına inebileceğini öngörüyor. Bu tablo, doğurganlık konusunun yalnızca demografik değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir mesele olduğunu gösteriyor.
HANGİ İLLERDE DOĞUM ORANI DAHA YÜKSEK?
Doğurganlık oranı iller bazında da önemli farklılıklar gösteriyor. 2024 yılı verilerine göre Şanlıurfa, toplam doğurganlık hızı 3,4 ile Türkiye’nin en yüksek oranına sahip ili konumunda. Onu sırasıyla Şırnak (3,2), Ağrı (2,9) ve Muş (2,8) takip ediyor. Buna karşılık İstanbul’da bu oran 1,4, Ankara’da ise 1,5 olarak ölçüldü. Bu veriler, doğum oranlarının büyükşehirlerde kırsal bölgelere kıyasla belirgin şekilde daha düşük olduğunu ortaya koyuyor.
NÜFUS DÜŞÜŞÜNE BEKA VURGUSU
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Göktaş, doğurganlık oranlarındaki düşüşü değerlendirirken “Güçlü aile olmadan güçlü toplum, güçlü toplum olmadan güçlü devlet olmaz” ifadelerini kullandı. Hanelerin %57’sinde çocuk bulunmadığını belirten Bakan, bu durumun toplumsal yapımızda sessiz ama derin bir dönüşüm anlamına geldiğini vurguladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan da doğum oranlarındaki düşüşü “bir felaket” olarak nitelendirmişti.
DEVLET DESTEKLİ DOĞUM YARDIMLARINDA YENİ DÖNEM
Aile politikalarını yeniden yapılandıran Bakanlık, doğum oranlarını artırmak için yeni destek paketlerini hayata geçirdi. Yeni dönemde geçerli olacak doğum destekleri şöyle:
· İlk çocuk için tek seferlik ödeme: 5.000 TL
· İkinci çocuk için aylık destek: 1.500 TL
· Üçüncü ve sonraki çocuklar için aylık destek: 5.000 TL
Bu ödemeler, çocuğun 5 yaşına kadar annelerin hesaplarına düzenli olarak aktarılıyor. Şu ana kadar 721 bin çocuk için toplam 8,7 milyar TL destek ödemesi yapıldı.
2026–2035 AİLE VE NÜFUS ON YILI BAŞLIYOR
Bakan Göktaş, 2026–2035 dönemini “Aile ve Nüfus On Yılı” ilan ettiklerini açıkladı. Bu kapsamda yeni stratejik planlamalar yapılacak, yerel yönetimlerle iş birliği içinde projeler yürütülecek. Aile ve gençlik desteklerinin kapsamı genişletilecek. Projenin lansmanının önümüzdeki ay Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın katılımıyla yapılması bekleniyor.
YAŞLILARA YÜZDE 30 ÜCRETSİZ BAKIM DESTEĞİ
Türkiye’nin yaşlanan nüfusu da demografik değişimin bir parçası. Bakanlık, yaşlı bireylerin evlerinde ve aile ortamlarında desteklenmesini hedefliyor. Buna göre:
· Devlete bağlı huzurevlerinde 14.885 kişiye hizmet veriliyor.
· Özel huzurevlerinde 13.740 yaşlı kalıyor.
· Yaşlıların %30’una ücretsiz bakım sağlanıyor.
· 2025 itibarıyla 517 bin yaşlı ve yakını, evde bakım desteği kapsamında aylık 11.702 TL ödeme alacak.
