Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde Bundibugyo türü Ebola virüsünün neden olduğu salgında bilanço ağırlaşıyor. Ülkede binlerce vaka ve 2 bini aşkın ölüm bildirilirken, teşhis sürecindeki gecikmeler ile sağlık sistemindeki sorunların salgının kontrol altına alınmasını zorlaştırdığı belirtiliyor.
Ebola salgınında bilanço ağırlaşıyor
Demokratik Kongo Cumhuriyeti, son yılların en ciddi Ebola krizlerinden biriyle karşı karşıya. Mayıs ayından bu yana devam eden salgında açıklanan resmi verilere göre 4 bin 945 vaka tespit edilirken, 2 bin 325 kişi yaşamını yitirdi. Salgının, ülkede daha önce görülen Ebola krizlerinden farklı bir tablo ortaya çıkardığı belirtiliyor. Özellikle virüsün nadir görülen Bundibugyo suşunun etkili olması, teşhis ve müdahale çalışmalarında önemli güçlükler yaşanmasına neden oluyor. Yetkililer, vakaların hızla artması üzerine sağlık ekiplerinin çalışmalarını yoğunlaştırırken, Dünya Sağlık Örgütü de gelişmeleri yakından takip ediyor.
Haftalık vaka ve ölüm sayılarında dikkat çeken artış
Salgının yayılma hızına ilişkin veriler endişeleri artırıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün paylaştığı verilere göre yalnızca son dönemde yüzlerce yeni vaka ve ölüm kayda geçti. Bir haftalık süreçte 579 yeni vaka ve 304 ölüm bildirilmesi, salgının ulaştığı boyutu gözler önüne serdi. Hastanelerde ve karantina merkezlerinde yüzlerce kişinin tedavi ve gözetim altında tutulduğu aktarılırken, iyileşenlerin sayısının da bini geçtiği belirtildi. Sağlık kuruluşları, özellikle salgının yoğun görüldüğü bölgelerde erken teşhisin ve hastaların hızlı şekilde izole edilmesinin kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Salgının merkezinde Bundibugyo suşu bulunuyor
Salgının en önemli özelliklerinden biri, Ebola virüsünün daha nadir görülen türlerinden Bundibugyo suşundan kaynaklanması. Virüsün bu türüne yönelik sağlık çalışmalarının devam ettiği belirtilirken, salgının merkez üssü olarak gösterilen Ituri eyaletinde aşı ve tedaviye ilişkin araştırmaların sürdüğü bildiriliyor. Ebola salgınlarında erken teşhis, hastaların izolasyonu ve temaslıların takibi bulaş zincirinin kırılmasında büyük önem taşıyor. Ancak bölgede sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar, ekiplerin çalışmalarını güçleştiriyor.
İlk vakaların tespitinde gecikme yaşandı
Salgının yayılmasında en önemli sorunlardan birinin hastalığın başlangıç aşamasında doğru şekilde teşhis edilememesi olduğu belirtiliyor. Bunia kentinde görev yapan bir sağlık çalışanının yüksek ateş, kusma ve kanama şikayetlerinin ardından hayatını kaybetmesi, bölgede Ebola şüphesini gündeme getirdi. Ancak salgının resmi olarak ilan edilmesiyle ilk ölüm arasında haftalar bulunduğu ifade edildi. Uzmanlar, virüsün resmi salgın açıklamasından daha önce bölgede dolaşıma girmiş olabileceğini değerlendiriyor. Bu süreçte hastalığın farklı enfeksiyonlarla karıştırılması, salgının erken aşamada kontrol altına alınmasını da zorlaştırdı.
Test kitleri Bundibugyo suşunu tespit edemedi
Salgının ilk döneminde kullanılan bazı test kitlerinin yalnızca Ebola virüsünün Zaire suşunu tespit edebilmesi, sağlık ekiplerinin karşılaştığı en önemli sorunlardan biri oldu. İlk testlerin negatif çıkmasının ardından hastaların sıtma ve salmonella gibi farklı hastalıklara sahip olduğu düşünüldü. Ancak özellikle ağır kanama gibi belirtilerin devam etmesi üzerine alınan örnekler daha gelişmiş laboratuvarlarda incelendi. Yapılan incelemeler sonucunda salgının arkasındaki virüsün Bundibugyo suşu olduğu belirlendi. Bu durum, salgın bölgelerinde kullanılacak tanı kitlerinin virüsün farklı türlerini tespit edebilmesinin önemini bir kez daha ortaya koydu.
Sağlık ekipleri yalnızca virüsle mücadele etmiyor
Bölgede görev yapan sağlık çalışanlarının karşı karşıya kaldığı riskler hastalıkla sınırlı değil. Sağlık personelinin maaş sorunları nedeniyle yaşanan grevlerin yanı sıra silahlı grupların oluşturduğu güvenlik tehdidi, kötü ulaşım koşulları ve salgına ilişkin yanlış bilgiler mücadeleyi zorlaştırıyor. Özellikle Ituri ve Kuzey Kivu eyaletlerinde bazı kişilerin Ebola'nın varlığını reddettiği belirtiliyor. Halk arasında yayılan yanlış bilgiler nedeniyle hastaların sağlık kuruluşlarına başvurmakta gecikebildiği ve temaslı takibinin de zorlaşabildiği ifade ediliyor. Sağlık yetkilileri ise salgının kontrol altına alınabilmesi için toplumun doğru bilgilendirilmesinin en az tıbbi müdahaleler kadar önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Ebola’dan kurtulan sağlık çalışanı tehditlerle karşılaştı
Bunia'da görev yapan 49 yaşındaki hemşire Etienne Ezo da salgın sırasında virüse yakalanan sağlık çalışanlarından biri oldu. Tedavi ve izolasyon sürecinin ardından hastalığı atlatan Ezo, iyileşmesine rağmen toplumdaki yanlış inanışların hedefi haline geldiğini anlattı. Hastanede çalıştığının bilinmesi nedeniyle bazı kişiler tarafından salgının parçası olmakla suçlandığını belirten Ezo, işe giderken tehditlerle karşılaştığını ve telefonuna öfkeli mesajlar gönderildiğini ifade etti. Ezo'nun yaşadıkları, Ebola salgınlarında hastalık kadar korku, damgalama ve yanlış bilginin de ciddi bir mücadele alanı oluşturduğunu gösteriyor.
Virüs iyileşme sonrasında da takip gerektiriyor
Ebola enfeksiyonundan kurtulan kişilerin de belirli sürelerle sağlık takibinde tutulması gerekiyor. Virüsün bazı vücut bölgelerinde uzun süre kalabileceği belirtilirken, özellikle gözler, merkezi sinir sistemi ve testisler bu açıdan yakından izleniyor. Bu nedenle Ebola'dan kurtulan kişiler için özel takip programları uygulanıyor. Bundibugyo türünden iyileşen kişilerin de uzun süreli sağlık kontrollerine dahil edildiği bildiriliyor.
Yetkililer salgının daha fazla büyümesinden endişeli
Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola salgını, yüksek vaka ve ölüm sayıları nedeniyle uluslararası sağlık kuruluşlarının gündeminde bulunuyor. Salgının daha geniş bölgelere yayılmasını önlemek için erken teşhis, temaslı takibi, izolasyon, güvenli sağlık hizmetleri ve toplumun doğru bilgilendirilmesi büyük önem taşıyor. Sağlık ekiplerinin önündeki en büyük sınav ise yalnızca virüsün yayılma hızını azaltmak değil, aynı zamanda hastalığa ilişkin yanlış inanışları kırmak ve salgın bölgelerinde sağlık hizmetlerine erişimi sürdürülebilir hale getirmek.
