Sonbahar ve yağışlı dönemlerde doğada mantar arayışının artması, zehirlenme tehlikesini de yeniden gündeme taşıyor. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, özellikle uzman olmayan kişiler tarafından toplanan yabani mantarların ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğine dikkat çekti. Bozkır, mantarın yenilebilir olup olmadığını anlamak için kullanılan halk arasındaki yöntemlerin bilimsel bir dayanağının bulunmadığını vurguladı.
Mantarın zehirli olduğu tadından veya renginden anlaşılmıyor
Mantarlarla ilgili toplumda yaygın olarak kabul gören bazı inanışların son derece tehlikeli olduğunu belirten Prof. Dr. Hamza Bozkır, hayvanların tükettiği mantarların insanlar için de güvenli olduğu düşüncesinin yanlış olduğunu ifade etti.
Bozkır, insanlarda ölümcül zehirlenmelere neden olabilen Amanita phalloides türünün salyangozlar ve bazı böcekler tarafından tüketilebildiğini, ancak bu durumun mantarın insanlar için güvenli olduğu anlamına gelmediğini söyledi.
Mantarın soğanla veya gümüş kaşıkla pişirilmesi sırasında renk değiştirmesinin de zehir tespiti açısından herhangi bir güvenilirliği bulunmadığını belirten Bozkır, bu değişimin mantar içerisindeki enzimlerin oksijenle etkileşmesinden kaynaklanabildiğini aktardı.
Uzman isim, hoş kokulu veya lezzetli mantarların da zehirli olabileceğini hatırlatarak tat, koku ve renk üzerinden güvenlik değerlendirmesi yapılamayacağının altını çizdi.
Sakarya ormanlarında karşılaşılabilecek tehlikeli mantarlar
Prof. Dr. Hamza Bozkır, Sakarya ve çevresindeki ormanlık alanlarda görülebilen bazı zehirli mantar türlerine ilişkin de önemli bilgiler paylaştı.
Türkiye'de mantar kaynaklı ölüm vakalarında öne çıkan türlerden biri olan Amanita phalloides (evcikkıran), özellikle meşe ve kestane ağaçlarının bulunduğu bölgelerde yetişebiliyor. Şapkasının rengi zeytin yeşilinden sarı tonlarına kadar değişebilen bu mantar, yenilebilir türlerle karıştırılabilmesi nedeniyle büyük tehlike oluşturuyor.
Bir diğer riskli tür olan Amanita muscaria (sinek mantarı), kırmızı şapkası ve üzerindeki beyaz lekelerle tanınıyor. İçerdiği nörotoksik ve halüsinojenik maddeler nedeniyle insan sağlığı açısından tehlike taşıyor.
Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) ise çoğunlukla ağaç diplerinde ve odun kalıntılarının çevresinde kümeler hâlinde görülebiliyor. Görünüşü nedeniyle bazı yenilebilir mantarlarla karıştırılabilen bu türün tüketilmesi ciddi zehirlenmelere neden olabiliyor.
Mantarın türünü belirlemek uzmanlık gerektiriyor
Yabani mantarların birbirine benzeyen dış görünümlerinin yanlış karar verilmesine neden olabileceğini belirten Bozkır, doğru teşhis için bilimsel incelemenin şart olduğunu söyledi.
Bir mantarın türünün belirlenmesinde yalnızca şapkasına veya rengine bakılmasının yeterli olmadığını ifade eden Bozkır; spor özellikleri, lamel yapısı, mikroskobik incelemeler ve gerekli durumlarda kimyasal analizlerin değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Geçmişte aynı mantarı tüketmiş olmanın bugün de güvenle tüketilebileceği anlamına gelmediğine dikkat çeken uzman isim, kulaktan dolma bilgilerin ciddi sonuçlara yol açabileceğini dile getirdi.
Bozkır ayrıca zehirlenme sonrasında tüketilen mantarın türünün bilinmemesinin ve elde örnek bulunmamasının sağlık ekiplerinin doğru değerlendirme yapmasını zorlaştırabileceğini belirtti.
Yabani mantar zehirlenmesi organ yetmezliğine kadar ilerleyebilir
Mantar zehirlenmelerinin hafife alınmaması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Hamza Bozkır, bazı türlerin karaciğer ve böbreklerde ağır hasara neden olabildiğini, ciddi vakalarda organ naklinin gündeme gelebildiğini ve ölüm riskinin bulunduğunu ifade etti.
Vatandaşlara doğadan mantar toplama konusunda temkinli davranmaları çağrısında bulunan Bozkır, türü kesin olarak tanımlanamayan yabani mantarların tüketilmemesi gerektiğini söyledi.
Mantar tüketiminde en güvenli yaklaşımın, üretim koşulları ve gıda güvenliği denetimleri belli olan ürünleri tercih etmek olduğunu belirten Bozkır, şu mesajı verdi:
Doğada mantar toplama uğruna insan hayatının riske atılmaması gerektiğini hatırlatan uzman isim, güvenilir satış noktalarından alınan kültür mantarlarının tercih edilmesinin daha doğru bir seçenek olduğunu vurguladı.
Kaynak: Haber merkezi
