UNESCO tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi” ilan edilen Türkiye’nin ilk ve tek tescilli masal anlatıcısı Fatma Önkol, Kahramanmaraş’ta düzenlenen anlamlı bir söyleşiyle anıldı. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi tarafından organize edilen etkinlikte, sözlü kültürün yaşayan temsilcisi olarak tanınan Fatma Önkol’un hayatı, masal geleneğine katkıları ve kültürel miras üzerindeki etkisi konuşuldu.
UNESCO tarafından “Edebiyat Şehri” ilan edilen Kahramanmaraş, bu tür etkinliklerle kültürel değerlerini geleceğe taşımaya devam ediyor. Necip Fazıl Kısakürek Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen söyleşiye; Dr. Öğr. Üyesi Aysun Ezgi Yılmaz, Dr. Öğr. Üyesi Kadirhan Özdemir ve Fatma Önkol’un oğlu Dr. Öğr. Üyesi Abdulkadir Önkol konuşmacı olarak katıldı. Program, edebiyat ve kültür çevrelerinden büyük ilgi gördü.
MASAL GELENEĞİNİN YAŞAYAN HAFIZASI
Programda, 1949 yılında Kahramanmaraş’ta doğan ve halk arasında “Masal Anası” olarak tanınan Fatma Önkol’un yaşam öyküsü, masal geleneğiyle kurduğu bağ ve kültürel aktarım süreci detaylı biçimde ele alındı. Konuşmacılar, masalların yalnızca çocuklara yönelik anlatılar olmadığını, toplumların hafızasını, değerlerini ve dilini taşıyan güçlü bir kültürel yapı olduğunu vurguladı.
2021 yılında UNESCO tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanıyla ödüllendirilen Fatma Önkol’un, anlatı geleneğini nasıl yaşattığı, masallarını nasıl özgün biçimde aktardığı katılımcılara örneklerle aktarıldı. Söyleşide, bu mirasın kuşaktan kuşağa aktarılmasının taşıdığı önem üzerinde duruldu.
TÜRKİYE’NİN İLK VE TEK TESCİLLİ MASAL ANLATICISI
Fatma Önkol, UNESCO’nun “Yaşayan İnsan Hazinesi” listesinde yer alan 92 Türk kültür mirası taşıyıcısı arasında, masal anlatıcısı unvanına sahip ilk ve tek kişi olma özelliğini taşıyor. Bu yönüyle sadece yerel değil, ulusal bir değeri de temsil eden Önkol, masalları aracılığıyla Anadolu’nun kültürel damarlarını bugüne taşımayı başaran ender isimlerden biri.
“FATMA ÖNKOL, SÖZLÜ KÜLTÜRÜN YAŞAYAN ARŞİVİDİR”
Başkent Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Aysun Ezgi Yılmaz, söyleşide yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı:
“Fatma Önkol yalnızca bir anlatıcı değil, sözlü kültürün yaşayan bir arşividir. Her masalıyla Anadolu’nun ortak hafızasını bugüne taşıyor. UNESCO’nun Yaşayan İnsan Hazinesi yaklaşımı da bu değerleri görünür kılmak üzerine kurulu. Fatma Hanım, masalı bir eğlence değil; bir direniş, bir aktarım ve kültürel süreklilik aracı haline getirmiştir.”
“KAHRAMANMARAŞ’IN YETİŞTİRDİĞİ EN ÖZGÜN KÜLTÜREL DEĞER”
KSÜ’den Dr. Öğr. Üyesi Kadirhan Özdemir ise Fatma Önkol’un kültürel misyonuna şu sözlerle dikkat çekti:
“Kahramanmaraş, sözlü kültür ve edebiyatın yoğrulduğu özel bir şehir. Fatma Önkol da bu mirasın doğal bir temsilcisi. Masallar aracılığıyla gelenek, ahlak, dil ve toplumsal hafıza aktarılıyor. Onun asıl gücü; bu geleneği akademik bir çerçeveye sığdırmadan, doğal haliyle, içinden geldiği gibi yaşatmasında yatıyor.”
“MASAL ANLATMAK ONUN İÇİN YAŞAM BİÇİMİYDİ”
Fatma Önkol’un oğlu Dr. Öğr. Üyesi Abdulkadir Önkol, annesinin masallara duyduğu bağlılığı şu sözlerle anlattı:
“Annem için masal anlatmak bir meslek değil, bir yaşam biçimiydi. Çocuklara umut, büyüklere geçmişi anlatıyordu. Evimizin içinde başlayan o anlatılar zamanla bir kültürel sorumluluğa dönüştü. UNESCO’nun verdiği unvan, annemin uzun yıllar boyunca özveriyle sürdürdüğü emeğin sessiz ama büyük yankısıdır.”
Kaynak: HABER MERKEZİ
