Nobel ödüllü Türk bilim insanı Aziz Sancar ve ekibinin glioblastoma (agresif beyin kanseri) üzerine yürüttüğü deneysel çalışma, kanser tedavisinde umut verici gelişmeler arasında gösteriliyor. Fareler üzerinde yapılan deneylerde, iki farklı ilacın birlikte kullanılması sonucunda tümörlerin tamamen ortadan kalktığı gözlemlendi. Bu başarı, “Kansere çözüm mü bulundu?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı. İşte detaylar...
GLİOBLASTOMA NEDİR VE NEDEN TEHLİKELİ?
Glioblastoma, beyin tümörleri arasında en ölümcül ve agresif olan türlerden biri. Mevcut tedavi yöntemlerine rağmen hastaların yalnızca %7’si beş yıl hayatta kalabiliyor. Bu nedenle geliştirilecek her yeni yöntem büyük önem taşıyor.
AZİZ SANCAR’IN BEYİN KANSERİ ÇALIŞMASI NEDİR?
Aziz Sancar ve ekibi, çalışmada iki temel bileşene odaklandı:
· Temozolomid (TMZ): Glioblastoma tedavisinde hâlihazırda kullanılan kemoterapi ilacı.
· EdU: Laboratuvar ortamında DNA sentezini takip etmek için kullanılan özel bir kimyasal.
Bu iki maddenin birlikte uygulanması, kanser hücrelerinin DNA onarım mekanizmalarını bozarak tümörlerin gelişimini engelledi. Fareler üzerinde yapılan deneylerde, 23. gün itibarıyla tümörlerin tamamen ortadan kalktığı ve farelerin 250 gün boyunca sağlıklı bir şekilde yaşamlarını sürdürdüğü gözlemlendi.
FARELERDE YÜZDE 100 BAŞARI SAĞLANDI
Yapılan deneylerde, EdU ve TMZ'nin birlikte kullanımıyla tümörler tamamen geriledi. Özellikle glioblastoma hastalarından alınan hücrelerle yapılan çalışmalarda, kanserli hücrelerin hedef alınırken sağlıklı beyin dokusunun korunması da dikkat çekti.
Aziz Sancar, “Farelerde başardık, ama insanlar için hâlâ yolun başındayız” diyerek kamuoyundaki büyük heyecana karşı temkinli olunması gerektiğini vurguladı.
İNSANLARDA TEDAVİ SÜRECİ NE ZAMAN BAŞLAR?
İnsanlar üzerinde deneylere başlanabilmesi için Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) onayı gerekiyor. Sancar, bu sürecin başlamasının en az iki yıl sürebileceğini belirtti.
Bu nedenle çalışma, henüz kesin bir “tedavi” olarak değil; öncü ve umut verici bir bilimsel gelişme olarak değerlendiriliyor.
BİLİMSEL YAYIN NEREDE PAYLAŞILDI?
Aziz Sancar’ın çalışması, dünyanın en saygın bilimsel dergilerinden biri olan PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences) tarafından yayımlandı. Bu da araştırmanın bilimsel güvenilirliğini ve uluslararası geçerliliğini ortaya koyuyor.
BU ÇALIŞMANIN FARKI NE?
· Sağlıklı dokular zarar görmeden tümör hücreleri yok edildi.
· Uzun vadeli takipte fareler sağlıklı kaldı.
· Kombinasyon tedavisi farklı modellerde de aynı başarıyı gösterdi.
UMUT VAR, AMA TEMKİNLİ İLERLENİYOR
Uzmanlar, bu gelişmenin bir tedavi devrimi olabileceğini, ancak insanlar üzerinde aynı başarıyı gösterip göstermeyeceğinin klinik deneylerle ortaya çıkacağını belirtiyor. Aziz Sancar da bu çalışmanın sadece glioblastoma değil, ileride diğer kanser türlerinde de uygulanabilir bir model olabileceğini vurguladı.
