Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yürütülen kapsamlı bilimsel araştırmalar, depremin yıkıcı etkisine dair kritik bir gerçeği ortaya çıkardı. Bursa Teknik Üniversitesi Deprem Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Eyübhan Avcı’nın 3 yıl boyunca sahada ve laboratuvarda yürüttüğü çalışmalar, yapıların dayanıklılığının yalnızca mühendislik hesaplarıyla değil, bulunduğu zeminle doğrudan ilişkili olduğunu gözler önüne serdi. Araştırma sonuçlarına göre, zayıf ve sıvılaşabilir zeminler deprem etkisini katlayarak hasarı ciddi ölçüde artırabiliyor. Uzmanlar, özellikle Marmara Bölgesi için benzer risklere dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu.
HATAY’DAKİ AĞIR YIKIMIN PERDE ARKASI ORTAYA ÇIKTI
Araştırmalar, depremin merkez üssü Kahramanmaraş olmasına rağmen en büyük yıkımın Hatay’da yaşanmasının nedenini ortaya koydu.
Prof. Dr. Eyübhan Avcı’nın saha incelemelerine göre, Hatay ve özellikle İskenderun bölgesinde zemin sıvılaşması ciddi rol oynadı.
Bu durum, yapıların taşıyıcı sistemleri güçlü olsa bile zeminin etkisiyle ağır hasar almasına neden oldu.
Uzmanlar, bu bulgunun Türkiye’deki birçok şehir için önemli bir uyarı niteliği taşıdığını vurguluyor.
ZAYIF ZEMİN DEPREM ETKİSİNİ 3-4 KAT ARTIRIYOR
Yapılan analizler, özellikle alüvyon ve yumuşak zeminlerin deprem dalgalarını büyüttüğünü ortaya koydu.
Bu tür zeminlerde yapıların maruz kaldığı yükün ciddi şekilde arttığı tespit edildi.
Prof. Dr. Avcı, bu durumu “Deprem etkisini 3-4 kat artırabiliyor” sözleriyle özetledi.
Bu nedenle zemin etüdü ve iyileştirme çalışmalarının ihmal edilmemesi gerektiği vurgulandı.
KÖTÜ ZEMİNDE BİNA NE KADAR YENİ OLURSA OLSUN RİSK VAR
Araştırmanın en dikkat çeken sonuçlarından biri de yapı yaşıyla ilgili algıyı değiştiren bulgular oldu.
Uzmanlara göre zemin zayıfsa, bina ne kadar yeni olursa olsun risk ortadan kalkmıyor.
Ayrıca kötü zeminlerde bina yüksekliği arttıkça riskin de arttığı belirtildi.
Bu nedenle yapı güvenliğinin yalnızca bina kalitesiyle değil, zemin özellikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
MARMARA İÇİN UYARI! BİRÇOK İL ETKİLENEBİLİR
Araştırmanın Marmara Bölgesi’ne yönelik sonuçları ise dikkat çekici.
Uzmanlara göre olası büyük bir depremde sadece İstanbul değil, çevredeki birçok il de etkilenebilir.
Kocaeli, Yalova ve Bursa gibi bölgelerde zemin kaynaklı risklerin yüksek olduğu ifade edilirken, etkinin İzmir ve Çanakkale’ye kadar yayılabileceği değerlendiriliyor.
Fay hattına uzak bölgelerin bile zemin yapısı nedeniyle ciddi hasar alabileceği vurgulandı.
UZMANLARDAN NET MESAJ! ARTIK YAPI STOKUNA ODAKLANIN
Prof. Dr. Eyübhan Avcı, artık deprem olup olmayacağını tartışmak yerine yapıların dayanıklılığına odaklanılması gerektiğini söyledi.
Mevcut yapı stokunun güçlendirilmesi ve zemin analizlerinin doğru yapılması gerektiği vurgulandı.
Uzmanlara göre doğru planlama ve bilinçlendirme çalışmaları ile deprem riskinin etkileri azaltılabilir.
Araştırma sonuçları, Türkiye’de deprem gerçeğinin en kritik unsurunun zemin olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Kaynak: DHA
