Türkiye, “asrın felaketi” olarak nitelendirilen 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin 3’üncü yıl dönümünde kaybettiği canları dualarla anarken, o karanlık gecelerde yayılan dezenformasyon dalgası da yeniden hafızalara geldi.
Depremin vurduğu 11 ilde acı hâlâ tazeliğini korurken, anma programları gece saatlerinden itibaren başladı. Camilerde dualar edildi, mezarlıklarda hüzünlü ziyaretler gerçekleştirildi, şehir meydanlarında anma törenleri düzenlendi.
Felaketle Birlikte İkinci Bir Mücadele Başladı
6 Şubat gecesi enkaz altındaki vatandaşlara ulaşmak için zamanla yarışılırken, sosyal medya ve bazı mecralarda yayılan asılsız iddialar, kamu kurumlarını ikinci bir mücadele alanına sürükledi. Arama kurtarma faaliyetleri devam ederken, moral bozmayı ve kaos oluşturmayı hedefleyen yüzlerce yalan haber servis edildi.
Kurumlar bir yandan soğuk hava, ulaşım zorlukları ve enkazla mücadele ederken, diğer yandan kamuoyunu yanlış yönlendirmeye yönelik dezenformasyonla karşı karşıya kaldı.
200 Asılsız İddia Tespit Edildi
T.C. İletişim Başkanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), deprem sürecinde yayılan iddiaları anlık olarak takip etti. DMM’nin açıklamalarına göre, askerin sahaya inmediğinden iş makinelerinin engellendiği iddialarına kadar toplam 200 yalan haber tespit edilerek kamuoyuyla paylaşıldı.
Yetkililer, bu yalanların bazılarının bilinçli şekilde üretildiğini, bazılarının ise paniğin etkisiyle yayıldığını belirtti.
Hafızalara Kazınan Deprem Yalanlarından Bazıları
DMM tarafından yalanlanan iddialar arasında şunlar yer aldı:
-
“Afet bölgesinde arama kurtarma yapılmıyor”
-
“TSK sahaya inmedi”
-
“AFAD büyük bir deprem beklendiğini açıkladı”
-
“Atatürk Barajı’nda çatlak oluştu”
-
“Hatay Barajı patladı”
-
“Depremzedelere yardım yapılmadan GBT yapılıyor”
-
“Cenazeler numarayla gömülüyor”
-
“Yabancı kurtarma ekipleri engellendi”
-
“Çadırlar dağıtılmadı”
-
“Salgın hastalık başladı, şehirler boşaltılacak”
-
“Bağışlara el konuldu”
-
“Hasar tespitleri imamlar ve öğretmenler tarafından yapılıyor”
-
“Refakatsiz çocuklar cemaatlere verildi”
Bu ve benzeri iddiaların tamamının resmi kurumlarca asılsız olduğu belgelendi.
Yetkililerden Uyarı: Bilgi Kirliliğine Karşı Dikkat
Uzmanlar, afet dönemlerinde bilgi kirliliğinin en az fiziki yıkım kadar tehlikeli olduğuna dikkat çekiyor. Dezenformasyonun, toplum psikolojisini olumsuz etkilediği ve yardım çalışmalarını sekteye uğratabildiği vurgulanıyor.
Yetkililer, vatandaşlara yalnızca resmi kurumların açıklamalarını dikkate almaları ve doğrulanmamış bilgileri paylaşmamaları çağrısında bulunuyor.
3 Yılda Yeniden Ayağa Kalkma Mücadelesi
Aradan geçen 3 yılda binlerce konut inşa edilirken, yüz binlerce depremzede yeniden hayata tutunmaya çalıştı. Ancak hem yıkımın hem de o günlerde yayılan yalanların bıraktığı izler, toplumsal hafızada hâlâ canlılığını koruyor.
