Kahramanmaraş’ta bir dönem çarşıların en canlı mesleklerinden biri olan kalaycılık, bugün sessizce ayakta kalma mücadelesi veriyor. 27 yaşındaki kalay ustası Cumali Doğan, mesleğini sürdürmeye çalışan sayılı isimlerden biri. Henüz 11 yaşındayken çırak olarak atölyeye adım atan Doğan, yıllar içinde ustalaşarak kendi iş yerini açtı. Ancak genç ustaya göre asıl sorun artık ustalık değil, çırak bulamamak. “Biz bu ateşi yakmaya devam ediyoruz ama çırak yetişmezse yakında bu ocak tamamen sönecek” sözleri, mesleğin içinde bulunduğu tabloyu özetliyor.
KAHRAMANMARAŞ’TA KALAYCILIK MESLEĞİ ÇIRAK BULAMIYOR
Kahramanmaraş’ta uzun yıllar boyunca özellikle çarşı kültürünün önemli bir parçası olan kalaycılık, bugün sayılı ustayla varlığını sürdürüyor. Cumali Doğan, geçmişte neredeyse her çarşıda bir kalaycı dükkânı bulunduğunu, şimdi ise ustaların birer birer mesleği bıraktığını söylüyor.
Gençlerin el sanatlarına yönelmemesi ve uzun süren çıraklık döneminin tercih edilmemesi, mesleğin en büyük sorunu olarak gösteriliyor. Doğan’a göre kalaycılık sabır, dikkat ve yıllar süren deneyim gerektiriyor. Ancak hızlı kazanç beklentisi ve farklı sektörlere yönelim, bu zanaate ilgiyi her geçen gün azaltıyor.
KAPALI ÇARŞI’DA SAYI BİR ELİN PARMAKLARINI GEÇMİYOR
Kahramanmaraş Kapalı Çarşı’da geçmişte onlarca kalay ustasının çalıştığını belirten Doğan, bugün ise bu sayının 6-7 kişiye kadar düştüğünü ifade ediyor. Bakır mutfak eşyalarına olan ilginin son yıllarda yeniden artmasına rağmen kalay ustası sayısının azalması dikkat çekiyor.
Bakır kapların sağlıklı kullanım için düzenli olarak kalaylanması gerektiğini hatırlatan genç usta, talep olmasına rağmen işi sürdürecek yeni neslin yetişmemesinin büyük bir risk oluşturduğunu dile getiriyor. Ona göre mesele sadece bir iş kolunun kaybı değil, aynı zamanda kültürel bir mirasın da silinmesi.
GELENEKSEL YÖNTEMLERLE YAŞATILAN BİR ZANAAT
Kalaylama işlemi tamamen el emeğine dayanıyor. Bakır kap önce ateşte ısıtılıyor, ardından kalay madeni özel akı maddesiyle eritilerek yüzeye uygulanıyor. Kalayın eşit şekilde yayılması için ise geleneksel yöntemle tavuk tüyü kullanılıyor. Bu incelikli süreç, ustalık kadar deneyim de gerektiriyor.
Cumali Doğan, kalaycılığın Osmanlı’dan da önceye uzanan köklü bir geçmişe sahip olduğunu vurgulayarak, mesleğin yalnızca ekonomik değil kültürel bir değer taşıdığını söylüyor. “Biz bu ateşi yakmaya devam ediyoruz ama çırak yetişmezse yakında bu ocak tamamen sönecek” diyen Doğan, destek ve ilgi olmaması halinde kalaycılığın tamamen tarihe karışabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: İHA
