Kahramanmaraş’ta emekli olduktan sonra çalışma hayatına devam eden vatandaşları ilgilendiren rapor parası uygulaması yeniden gündeme geldi. Emekli aylığını almaya devam ederek çalışanlar ile maaşını kestirip normal sigortalı statüsünde çalışmaya başlayanlar, sağlık raporu aldıklarında aynı koşullarda ödeme alamıyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında geçici iş göremezlik ödeneği olarak adlandırılan rapor parası, çalışanın sigortalılık durumuna ve raporun hangi nedenle düzenlendiğine göre belirleniyor. Özellikle emekli maaşını almaya devam ederek Sosyal Güvenlik Destek Primi kapsamında çalışanların hastalık nedeniyle aldıkları raporlarda ödeme hakkı bulunmaması, bu konuda dikkat edilmesi gereken ayrıntılar arasında yer alıyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre emekli olduktan sonra özel sektörde çalışmayı sürdüren vatandaşların önünde farklı sigortalılık seçenekleri bulunuyor. Bu seçenekler, yalnızca emekli aylığının devam edip etmemesini değil, geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanma koşullarını da etkiliyor.
EMEKLİ OLUP ÇALIŞANLARIN RAPOR PARASI HAKKI DEĞİŞİYOR
Emekli olduktan sonra iş hayatını sürdüren vatandaşların rapor parası konusunda öncelikle hangi sigorta kapsamında çalıştıklarını öğrenmeleri gerekiyor.
Emekli aylığını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi çalışanlar, mevzuatta belirtilen koşulları karşılamaları halinde hastalık nedeniyle aldıkları raporlarda geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor. Hastalık nedeniyle düzenlenen raporlarda ödeme genel olarak üçüncü günden itibaren yapılırken iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında ilk günden itibaren ödenek verilebiliyor.
Buna karşılık emekli maaşını almaya devam ederek SGDP kapsamında çalışanlar için farklı bir uygulama söz konusu. Bu kişiler, genel hastalıklar nedeniyle aldıkları istirahat raporları için geçici iş göremezlik ödeneği alamıyor. Ancak iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle rapor düzenlenmesi halinde ödenek hakkı doğabiliyor.
EMEKLİ MAAŞINI KESTİREREK ÇALIŞANLAR RAPOR PARASI ALABİLİYOR
Emekli aylığını kestirerek normal sigortalı statüsünde çalışmaya başlayan vatandaşlar, gerekli şartları sağlamaları halinde rapor parası alabiliyor.
Hastalık nedeniyle iş göremez duruma gelen sigortalılara, mevzuatta belirtilen koşullar çerçevesinde üçüncü günden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği veriliyor. İlk iki gün için hastalık kaynaklı rapor parası ödenmezken iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında farklı kurallar uygulanıyor.
İş kazası nedeniyle istirahat raporu alan sigortalılar, gerekli şartların sağlanması halinde raporun ilk gününden itibaren ödeme alabiliyor.
Bu nedenle emekli aylığını kestirerek çalışmaya başlayanların yalnızca emekli maaşlarının durumunu değil, sigortalılık kayıtlarını ve prim koşullarını da kontrol etmesi gerekiyor.
HEM EMEKLİ MAAŞI ALIP HEM ÇALIŞANLAR DİKKAT!
Emekli aylığını almaya devam ederek özel sektörde çalışmayı sürdüren vatandaşlar, çoğunlukla SGDP kapsamında sigortalı gösteriliyor. Bu statüde çalışanların hastalık nedeniyle aldıkları istirahat raporları, tek başına SGK'dan rapor parası alma hakkı sağlamıyor.
Grip, soğuk algınlığı ve benzeri hastalıklar nedeniyle sağlık kuruluşlarından rapor alan çalışan emekliler, bu raporlar için geçici iş göremezlik ödeneği alamayabiliyor. Analık nedeniyle düzenlenen raporlarda da SGDP kapsamında aynı ödenek hakkı bulunmuyor.
Dolayısıyla emekli maaşının kesilmeden alınması ve çalışma hayatının sürdürülmesi, her türlü sağlık raporu için SGK'dan ödeme alınabileceği anlamına gelmiyor.
Çalışan emeklilerin bu ayrıntıyı göz önünde bulundurarak sigortalılık statülerini öğrenmeleri ve haklarını buna göre değerlendirmeleri önem taşıyor.
İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞINDA ÖDEME YAPILABİLİYOR
SGDP kapsamında çalışan emekliler için önemli bir istisna bulunuyor. İş kazası geçiren veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamaz duruma gelen kişiler, ilgili koşulların sağlanması halinde geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor.
Bu durumda hastalık raporlarından farklı olarak ödeme, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle düzenlenen raporun ilk gününden itibaren yapılabiliyor.
Ancak olayın SGK mevzuatı kapsamında iş kazası ya da meslek hastalığı olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Bu nedenle her sağlık raporunun aynı kapsamda ele alınmaması önem taşıyor.
BAĞ-KUR EMEKLİLERİ İÇİN HANGİ KURALLAR GEÇERLİ?
Kendi işini sürdüren veya şirket ortaklığı bulunan Bağ-Kur emeklilerinin durumu da çalışma biçimlerine göre değerlendiriliyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre Bağ-Kur emeklileri, belirli koşullar çerçevesinde emekli aylıkları kesilmeden ticari faaliyetlerine devam edebiliyor.
Bununla birlikte ticari faaliyetin sürdürülmesi, hastalık nedeniyle rapor parası alınabileceği anlamına gelmiyor. Geçici iş göremezlik ödeneğine ilişkin haklar, kişinin tabi olduğu sigortalılık statüsüne ve yürürlükteki mevzuata göre belirleniyor.
Bu nedenle kendi işini yapan emeklilerin de rapor parası konusunda kendi durumlarına uygulanacak kuralları SGK üzerinden kontrol etmeleri gerekiyor.
MALULLÜK AYLIĞI ALANLARIN DURUMU FARKLI
Malullük aylığı alan vatandaşların yeniden çalışma hayatına katılması, diğer emekli gruplarından farklı kurallara tabi olabiliyor.
Karakaş'ın açıklamasına göre malullük aylığı alan kişiler, aylıklarını almaya devam ederek SGDP kapsamında çalışma seçeneğinden yararlanamıyor. Engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı bağlanan kişiler ise gerekli koşulları taşımaları halinde SGDP kapsamında çalışabiliyor.
Malullük aylığı kesilerek yeniden normal sigortalı statüsünde çalışmaya başlayanların rapor parası hakları da ilgili mevzuat ve sigortalılık şartlarına göre değerlendiriliyor.
Bu nedenle malullük aylığı veya engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı alan vatandaşların işe başlamadan önce kendilerine uygulanacak sosyal güvenlik kurallarını öğrenmeleri önem taşıyor.
KAMU KURUMLARINDA ÇALIŞAN EMEKLİLER İÇİN AYRI KURALLAR BULUNUYOR
Emekli olduktan sonra kamu kurumlarında çalışmaya başlayanların durumu, özel sektörde çalışanlardan farklı düzenlemelere tabi olabiliyor.
Kamu kurumunun niteliği, kişinin göreve başlama şekli ve tabi olduğu mevzuat, emekli aylığının devam edip etmeyeceği konusunda belirleyici olabiliyor. Aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışan kişiler, gerekli koşulları karşılamaları halinde hastalık ve iş kazası nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor.
Bu nedenle kamu sektöründe yeniden çalışmayı planlayan emeklilerin, işe başlamadan önce aylıklarının durumu ve sigortalılık hakları hakkında ilgili kurumlardan bilgi alması gerekiyor.
ÇALIŞAN EMEKLİLER İŞE GİRİŞ BİLDİRGELERİNİ KONTROL ETMELİ
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden vatandaşların dikkat etmesi gereken konuların başında sigortalılık statüsü geliyor.
İşe giriş bildirgesinde kişinin hangi sigorta kapsamında gösterildiği, geçici iş göremezlik ödeneği hakkının değerlendirilmesinde önem taşıyor. Emekli aylığını almaya devam ederek SGDP kapsamında çalışanlarla aylığını kestirerek normal sigortalı olanların hakları aynı değil.
Kahramanmaraş'ta emekli olduktan sonra çalışmayı sürdüren vatandaşların e-Devlet üzerinden sigortalılık kayıtlarını kontrol etmeleri, gerektiğinde SGK müdürlüklerinden bilgi almaları ve rapor parası koşullarını öğrenmeleri öneriliyor.
