Türkiye’de uzun süredir kamuoyunun gündeminde bulunan süresiz yoksulluk nafakası konusunda Anayasa Mahkemesi’nden önemli bir karar geldi. Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte, boşanma sonrasında nafaka uygulamasında yeni bir düzenlemenin önü açıldı.
AYM, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmederek söz konusu ibareyi iptal etti.
Karar, yalnızca belirli bir bölgeyi değil, Türkiye genelindeki boşanma davalarını ilgilendiriyor. Bu nedenle Kahramanmaraş’ta boşanma sürecinde olan veya ilerleyen dönemde boşanma davası açmayı planlayan çiftler açısından da kararın nasıl uygulanacağı önem taşıyor.
Ancak kararın “nafaka tamamen kaldırıldı” şeklinde yorumlanmaması gerekiyor. AYM'nin kararı, yoksulluk nafakasını ortadan kaldırmıyor. İptal edilen bölüm, nafakanın kanunda doğrudan “süresiz” olarak düzenlenmesini sağlayan ifade.
Karar hemen uygulanmayacak
Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün Resmi Gazete’de yayımlanmasının hemen ardından yürürlüğe girmesine karar vermedi.
AYM tarafından verilen karara göre iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Bu süre, yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi amacıyla tanındı. Böylece Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin, yoksulluk nafakasının hangi koşullarda ve ne kadar süreyle ödeneceğine ilişkin yeni bir düzenleme yapabilmesinin önü açılmış oldu.
Dolayısıyla bugün itibarıyla mevcut nafaka sisteminin bir anda ortadan kalktığını söylemek mümkün değil.
“Süresiz nafaka kaldırıldı” demek doğru mu?
Kararın ardından en çok merak edilen konulardan biri de bu oldu.
Hayır. AYM kararı yoksulluk nafakasını tamamen kaldırmıyor.
Mahkemenin iptal ettiği ifade, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresi.
Mevcut düzenlemede boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, belirli şartların bulunması halinde diğer taraftan mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebiliyor. Kanunda bu nafakanın “süresiz olarak” istenebileceği belirtiliyordu.
AYM'nin kararıyla birlikte bu ifadenin kanundan çıkarılması gerekiyor.
Bu nedenle yeni dönemde nafakanın süresinin nasıl belirleneceği konusunda TBMM’nin yapacağı düzenleme önem kazanıyor.
Kahramanmaraş’ta boşanma davalarında ne değişecek?
Kararın yürürlüğe gireceği tarihe kadar mevcut hukuki düzenlemenin uygulanmaya devam etmesi bekleniyor.
30 Haziran 2027’den sonra ise yeni yasal düzenlemenin içeriği belirleyici olacak.
Özellikle Kahramanmaraş’ta boşanma davalarında tarafların ekonomik durumları, boşanma sonrasında oluşabilecek yoksulluk ve nafaka ihtiyacının süresi gibi konuların yeni düzenlemeyle nasıl ele alınacağı merak ediliyor.
Burada önemli nokta, AYM’nin doğrudan “nafaka şu kadar yıl ödenecek” şeklinde yeni bir süre belirlememiş olması.
Mahkeme, kanundaki “süresiz olarak” ifadesini iptal etti. Bundan sonraki aşamada yoksulluk nafakasının süresine ilişkin esasların yasama organı tarafından belirlenmesi gerekiyor.
Yoksulluk nafakası nedir?
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin geçimini sürdürebilmesine yönelik olarak diğer eşten talep edebildiği nafaka türü.
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması koşuluyla nafaka talep edebileceği düzenleniyor.
Nafakanın miktarı belirlenirken ise nafaka yükümlüsünün mali gücü dikkate alınıyor. Kanundaki mevcut düzenlemede nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şartı da aranmıyor.
Bu nedenle AYM'nin verdiği karar, yalnızca nafaka ödeyen taraf açısından değil, boşanma sonrasında ekonomik olarak zor durumda kalabilecek taraf açısından da önem taşıyor.
Nafaka hangi durumlarda sona erebiliyor?
Mevcut Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesinde yoksulluk nafakasının sona ermesine ilişkin hükümler de bulunuyor.
Buna göre nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin hayatını kaybetmesi halinde nafaka kendiliğinden sona erebiliyor.
Bunun yanı sıra nafaka alan kişinin evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde nafakanın mahkeme kararıyla kaldırılması mümkün.
Tarafların ekonomik koşullarında değişiklik meydana gelmesi halinde ise nafakanın artırılması veya azaltılması da gündeme gelebiliyor.
Süresiz nafaka düzenlemesi ne zaman başlamıştı?
Yoksulluk nafakasının geçmişi Türkiye’de daha eski düzenlemelere kadar uzanıyor.
Türk Medeni Kanunu’nun günümüzdeki 175. maddesinde ise nafakanın “süresiz olarak” talep edilebilmesine ilişkin hüküm bulunuyordu. Anayasa Mahkemesi daha önce de aynı ibareye yönelik başvuruları incelemişti. 2012 tarihli bir AYM kararında da 175. maddedeki “süresiz olarak” ifadesi açık şekilde yer alıyordu.
27 Mart 2025 tarihli son kararda ise Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından yapılan başvuru üzerine söz konusu ibarenin Anayasa’ya uygunluğu yeniden gündeme geldi. AYM, 2025/91 esas ve 2025/82 karar sayılı dosyada “süresiz olarak” ibaresinin iptaline karar verdi.
Gözler şimdi TBMM’de
Anayasa Mahkemesi’nin kararı sonrasında gözler TBMM’ye çevrildi.
30 Haziran 2027’ye kadar yapılacak yasal düzenlemenin, yoksulluk nafakasının süresi ve hangi şartlarda uygulanacağı konusunda yeni kurallar getirmesi bekleniyor.
Bu nedenle “süresiz nafaka tamamen kaldırıldı” şeklindeki ifadeler yerine, AYM’nin süresiz nafakaya ilişkin yasal dayanak olan “süresiz olarak” ibaresini iptal ettiği ve yeni düzenleme için TBMM’ye süre tanındığı belirtilmeli.
Kahramanmaraş’ta da boşanma davalarını yakından ilgilendiren kararın ardından, özellikle nafaka talep eden ve nafaka ödeyen tarafların yeni yasal düzenlemenin içeriğini takip etmesi önem taşıyor.
