Kahramanmaraş’ta özellikle 6 Şubat depremlerinin ardından hız kazanan bina yenileme ve kentsel dönüşüm çalışmalarını yakından ilgilendiren yeni yıkım kuralları gündemde. Binaların yıkımına ilişkin mevzuatta yapılması planlanan değişiklikler, yıkım firmalarından mühendislerin görevlerine, yüksek yapılardan patlayıcı kullanılan çalışmalara kadar birçok alanda yeni şartlar getiriyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliği taslağı, sektör temsilcilerinin görüşüne açıldı. Düzenleme, özellikle deprem riski bulunan kentlerde bina yıkımlarının daha kontrollü ve güvenli yürütülmesini hedefliyor. Kahramanmaraş’ta deprem sonrası devam eden kentsel dönüşüm ve yapı yenileme çalışmaları dikkate alındığında, yeni yıkım standartları kentteki uygulamalar açısından da büyük önem taşıyor.
YIKIM YETKİSİ VE TEKNİK YETERLİLİK
Yeni düzenleme, bina yıkımında görev alacak firmalar için teknik yeterlilik şartlarını öne çıkarıyor. Yıkım işlemlerini gerçekleştirecek müteahhitlerin mevzuatta belirtilen yetki belgesine ve işin niteliğine uygun yeterliliğe sahip olması gerekiyor. Yıkım sürecinde görev alan teknik personelin sorumlulukları da binanın özelliklerine göre değişiyor.
Özellikle Kahramanmaraş gibi deprem sonrası yapı stokunun yenilendiği kentlerde, yıkım işleminin yalnızca binanın kontrollü şekilde ortadan kaldırılmasından ibaret olmaması hedefleniyor. Çevredeki yapılar, altyapı, yaya ve araç güvenliği de sürecin önemli parçaları arasında yer alıyor.
PATLAYICI KULLANIMINA GETİRİLEN YENİ ŞARTLAR
Yönetmelik değişikliği, patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilen bina yıkımlarında daha kapsamlı teknik şartlar öngörüyor. Bu tür çalışmalarda görev alacak mühendislerin inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisliği alanlarından birinde lisans eğitimi alması gerekiyor. Ayrıca mühendislerin patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlık tarafından verilen yetkilendirilmiş sertifikaya veya ilgili alanda tezli yüksek lisans derecesine sahip olması şartı getiriliyor.
Patlatma işlemini gerçekleştirecek ateşleyicinin ise B sınıfı yeterlik belgesine sahip olması gerekiyor. Yıkımdan sorumlu mühendis ile projeyi hazırlayan inşaat mühendisinin de işlem sırasında sahada bulunması zorunlu tutuluyor.
GÜVENLİK İÇİN KAMERA VE SENSÖR DÖNEMİ
Yeni düzenlemede patlayıcıyla yıkımlarda teknik ölçüm ve kayıt şartları da öne çıkıyor. Ekiplerin yıkım öncesinde meteorolojik koşulları değerlendirmesi gerekiyor. Yıkım sırasında oluşabilecek titreşim ve hava şoku dalgalarının özel sensörlerle ölçülmesi planlanıyor.
Yıkım anının yüksek hızlı kameralarla kaydedilmesi de düzenlemede yer alan şartlar arasında bulunuyor. Gerekli görülen durumlarda ekipler, asıl yıkımdan önce test patlatması gerçekleştirebilecek. Bu uygulamalar, özellikle yapıların birbirine yakın olduğu bölgelerde çevredeki binaların ve altyapının korunması açısından büyük önem taşıyor.
KÜÇÜK YAPILARDA FİRMALAR VE DENETİM
Düzenleme, fenni mesuliyet konusunda da farklı kriterler getiriyor. Bina yüksekliği 18,50 metrenin altında olan yapılarda kural olarak fenni mesuliyet aranmayacak. Ancak binanın bitişik nizamda bulunması, karma taşıyıcı sisteme sahip olması veya yapısal düzensizlik taşıması durumunda ilgili idare fenni mesuliyet isteyebilecek. Sağlık ve eğitim tesisleri ile tarihi yapıların yakınındaki yıkımlarda da ek teknik sorumluluk getirilebilecek.
