Kahramanmaraş'ın Nurhak ilçesindeki yaylalar, küçükbaş hayvancılık ve göçer üretim kültürünün sürdürüldüğü kırsal alanlar arasında bulunuyor. İlçenin dağlık coğrafyasında faaliyet gösteren yetiştiriciler, mevsimlik üretim koşullarını sürdürürken taşınabilir güneş enerjisi sistemlerinden de yararlanıyor.
Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı tarafından 3 Temmuz 2025'te açıklanan projeyle Nurhak'ta 90 küçükbaş hayvan yetiştiricisine şebekeden bağımsız güneş enerjisi sistemleri temin edildi. Yaklaşık bin kişilik nüfusu kapsayan uygulamada yaylalardaki üretim ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi hedeflendi.
Nurhak'ın geleneksel üretim kültüründe keçi sütünden yapılan peynir, deri çökeleği ve tereyağı gibi ürünler yer alıyor. Enerji desteğinin bu ürünlerin üretim ve saklama koşullarına katkı sağlaması amaçlanıyor.
Ancak 20 Kasım 2026 itibarıyla bütün sistemlerin çalışma durumunu ve üreticilerin güncel gelirlerindeki değişimi gösteren yeni bir etki değerlendirmesi doğrulanamadı. Bu nedenle proje sonuçlarıyla hedeflenen ekonomik kazanımlar birbirinden ayrı ele alınmalı.
DOĞAKA+2
NURHAK YAYLALARINDA KÜÇÜKBAŞ HAYVANCILIK YAŞATILIYOR
Nurhak, Kahramanmaraş'ın dağlık coğrafyaya sahip ilçelerinden biri.
İlçe kaymakamlığının tanıtımında bölgenin ortalama yükseltisi yaklaşık 1500 metre olarak belirtiliyor.
Çevresindeki mera ve yayla alanları, küçükbaş hayvancılık faaliyetleri açısından önem taşıyor.
Yetiştiriciler, hayvanların otlatılması ve süt üretimi gibi faaliyetleri mevsimlik koşullara göre sürdürüyor.
Yaylacılık yalnızca hayvanların yüksek kesimlere çıkarılmasından ibaret değil. Bu yaşam biçimi üretim alanları, barınma, suya ulaşım ve ürünlerin muhafazası gibi farklı ihtiyaçları da beraberinde getiriyor.
Özellikle elektrik altyapısının bulunmadığı alanlarda üretimin yürütülmesi, yetiştiriciler için ek güçlükler oluşturabiliyor.
Nurhak'ta gerçekleştirilen enerji desteği, bu ihtiyaçlardan birine yönelik çözüm olarak planlandı.
90 ÜRETİCİYE TAŞINABİLİR GÜNEŞ ENERJİSİ DESTEĞİ
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında Nurhak yaylalarındaki üreticiler için enerji projesi hazırlandı.
Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansının desteği ve Nurhak İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün yürütücülüğünde hayata geçirilen uygulamada 90 üreticiye taşınabilir güneş enerjisi sistemleri sağlandı.
Sistemlerin şebeke bağlantısı olmadan kullanılabilmesi, elektrik altyapısının yetersiz olduğu yayla bölgelerinde önem taşıyor.
Proje kapsamında üretim ve barınma alanlarının enerji ihtiyacının karşılanması hedeflendi.
2025 yılında yayımlanan açıklamalarda proje maliyetinin yüzde 75'inin kalkınma ajansı desteğiyle, yüzde 25'inin ise üreticilerin katkısıyla karşılandığı belirtildi.
Bununla birlikte güneş enerjisi sistemlerinin her üretici için aynı miktarda elektrik ürettiği veya bütün yaylalardaki enerji sorununu tamamen çözdüğü yönünde bir değerlendirme yapılamıyor.
GELENEKSEL SÜT ÜRÜNLERİ YAYLA KÜLTÜRÜNÜN PARÇASI
Nurhak'ın kırsal üretim yapısında keçi sütünden elde edilen yöresel ürünler yer alıyor.
Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı, proje kapsamında Nurhak peyniri, deri çökeleği ve tereyağı üretiminin korunmasına dikkat çekiyor.
Bu ürünler, yöredeki hayvancılık kültürünün yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda geleneksel bilgi ve üretim yöntemleriyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Süt ürünlerinin güvenli şekilde saklanması ve işlenmesi, üretim koşullarında önem taşıyor.
Yaylalarda elektrik imkânlarının geliştirilmesi de soğutma ve temel ekipman kullanımı bakımından üreticilere katkı sağlayabilecek bir uygulama.
Ancak belirli bir ürünün coğrafi işaret tesciline sahip olduğu veya bütün üreticilerin aynı standartta üretim yaptığı yönünde ek bir doğrulama bulunmuyor.
Bu nedenle ürünler yerel kültürün parçası olarak ele alınıyor; tescilli marka veya sertifikalı üretim iddiasında bulunulmuyor.
DAĞLIK COĞRAFYA ULAŞIM VE ÜRETİMİ ETKİLİYOR
Nurhak'ın dağlık arazisi ve karasal iklimi, yaylalardaki yaşam koşullarını belirleyen önemli unsurlar arasında bulunuyor.
İlçe kaymakamlığına göre bölgede kış ayları soğuk ve kar yağışlı geçiyor. Yağışlar özellikle ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde etkili olabiliyor.
Bu nedenle yayla alanlarına ulaşım her mevsim aynı koşullarda mümkün olmayabiliyor.
Güneş enerjisi sistemleriyle desteklenen üretim modeli, kırsal yaşamın mevsimsel ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirilmek zorunda.
20 Kasım tarihi itibarıyla Nurhak'ın belirli bir yaylasındaki kar örtüsü, yol açıklığı veya göçerlerin güncel konumu hakkında yeni bir saha tespiti bulunmuyor.
Bu nedenle bütün yaylaların bugün ziyarete açık olduğu veya buralara normal binek araçlarla ulaşılabildiği yönünde kesin bilgi verilemiyor.
DEPREM SONRASI KIRSAL YAŞAMIN SÜRDÜRÜLMESİ ÖNEMLİ
6 Şubat 2023 depremleri, Kahramanmaraş'ta şehir merkezleriyle birlikte kırsal yerleşimleri de etkiledi.
Nurhak'taki üretim alanlarının ve barınma koşullarının geliştirilmesi, deprem sonrasında kırsal yaşamın devamlılığı bakımından önem taşıyor.
Ancak güneş enerjisi projesinin deprem nedeniyle zarar gören bütün üretim tesislerini yenilediği veya tüm yayla barınaklarını onardığı yönünde açıklanmış bir sonuç bulunmuyor.
Proje, esas olarak enerji altyapısı bulunmayan yayla ve meralarda yetiştiricilerin üretim koşullarını geliştirmeyi amaçlıyor.
Bu yönüyle geleneksel üretim faaliyetleriyle yeni enerji teknolojilerinin bir araya geldiği yerel bir uygulama örneği oluşturuyor.
NURHAK'IN YAYLACILIK KÜLTÜRÜ KORUNMAYI BEKLİYOR
Nurhak'taki yaylacılık kültürü, küçükbaş hayvancılıktan yerel süt ürünlerine kadar geniş bir üretim birikimini kapsıyor.
Bu yaşam biçiminin sürdürülmesi, üreticilerin ekonomik koşullarının yanında mera alanlarının korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımıyla da bağlantılı.
Doğal çevrenin korunması, otlatma planlaması ve kırsal altyapının geliştirilmesi üretim faaliyetlerinin devamlılığında önem taşıyor.
Nurhak yaylaları bu özellikleriyle yalnızca doğal manzaralarıyla değil, geleneksel kırsal yaşamı ve üretim bilgisini barındırmasıyla da Kahramanmaraş'ın yerel keşif dosyasında ayrı bir yer tutuyor.
KAYNAK BAĞLANTILARI
Muhabir: Sefa Başer



