Mevzuata göre bazı masrafları kiracılar değil, doğrudan ev sahipleri karşılamak zorunda. İşte ödemelerdeki ayrım ve merak edilen detaylar...
Türkiye genelinde konut giderlerinin yükselmesi, hem kiracıların hem de ev sahiplerinin gündeminde yer almaya devam ediyor. Kira bedellerinin yanı sıra apartman ve site aidatlarında yaşanan artışlar, vatandaşların bütçesini zorlayan önemli giderler arasına girdi.
Geçtiğimiz yıl 117 bini aşkın kişinin yüksek kira ve aidat maliyetleri nedeniyle yaşadığı evi terk ettiği belirtilirken, apartman masraflarının kim tarafından karşılanacağı da yeniden tartışılmaya başlandı. Mevzuatta yer alan düzenlemeler ise kiracıların her türlü apartman giderinden sorumlu olmadığını ortaya koyuyor. Binanın değerini artıran ve uzun süre kullanılmasını sağlayan yatırımların bedelini ev sahiplerinin karşılaması gerekiyor.
Bakanlık fahiş aidat artışlarına karşı harekete geçti
Özellikle büyükşehirlerdeki apartman ve sitelerde aidat tutarlarının yükselmesi, barınma maliyetlerini daha da artırıyor. Güvenlik, temizlik, personel ve ortak alan hizmetleri için belirlenen ücretlerin yanı sıra kapsamlı yenileme çalışmalarının da aidatlara yansıtılması, kiracılar açısından ek bir mali yük oluşturabiliyor.
Kontrolsüz aidat artışlarına yönelik şikayetlerin çoğalmasının ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da konuyu gündemine aldı. Bakan Murat Kurum, aidat zamlarının enflasyon oranını aşmaması gerektiğine dikkat çekerken usulsüz fiyatlandırma yapan yönetim şirketlerine yönelik denetimler de önem kazandı.
Hangi apartman masraflarını ev sahipleri ödeyecek?
Apartman giderlerinde kiracı ile mülk sahibinin sorumlulukları birbirinden ayrılıyor. Binanın günlük işleyişini sürdürmek amacıyla yapılan harcamalar kiracıların sorumluluğunda bulunabiliyor. Ancak yapının fiziki durumunu iyileştiren, kullanım ömrünü uzatan ve gayrimenkulün değerini artıran kalıcı yatırımların bedeli ev sahibine ait oluyor.
Kiracıların karşılamak zorunda olmadığı başlıca harcamalar arasında şunlar bulunuyor:
Binanın dış cephe boyası, mantolama ve kapsamlı yalıtım çalışmaları.
Çatının büyük çaplı onarımı ve yenilenmesi.
Asansör motorunun değiştirilmesi ve merkezi ısıtma sistemindeki kapsamlı yenilemeler.
Binanın depreme karşı güçlendirilmesi için gerçekleştirilen çalışmalar.
Jeneratör ve hidrofor gibi ortak kullanım demirbaşlarının tamamen yenilenmesi.
Siteye sonradan eklenen sosyal tesislerin ve yeni yapıların inşaat masrafları.
Emlak vergisi ödemeleri ve DASK poliçesi primleri.
Kiracılar hangi aidat giderlerini ödemekle yükümlü?
Kiracıların sorumluluğu ise ağırlıklı olarak apartmanın günlük işletme giderlerini kapsıyor. Güvenlik hizmetleri, ortak alanların temizliği, apartman görevlisinin maaşı ve merdiven aydınlatması gibi düzenli harcamalar bu kapsamda değerlendiriliyor.
Bu nedenle aidat makbuzlarında yer alan bütün tutarların aynı şekilde ele alınmaması gerekiyor. Günlük hizmetlerin karşılığı olan işletme giderleri ile binaya kalıcı değer kazandıran yatırım harcamalarının birbirinden ayrılması, hem kiracıların hem de ev sahiplerinin hak kaybı yaşamaması açısından önem taşıyor.
Yanlışlıkla ödenen masraflar kiradan düşülebilir mi?
Kiracılar, sorumluluklarında bulunmayan bina yenileme veya yatırım giderlerini aidat içerisinde ödemiş olabilir. Böyle bir durumda ödenen tutarın ev sahibinden talep edilmesi ve hukuki şartları oluştuğunda kira borcundan mahsup edilmesi gündeme gelebiliyor.
Uzmanların dikkat çektiği en önemli noktalardan biri, aidat dökümlerinin her ay ayrıntılı şekilde kontrol edilmesi. Makbuzlarda demirbaş yenileme, kapsamlı tadilat veya yatırım harcaması gibi kalemler görülmesi halinde kiracıların öncelikle mülk sahibiyle görüşmesi gerekiyor. Taraflar arasında anlaşmazlık yaşanması durumunda ise ödeme belgeleri ve gider dökümleri üzerinden yasal hakların aranması mümkün olabiliyor.
Bu ayrımın bilinmesi, kiracıların kendilerine ait olmayan masrafları üstlenmesini önlerken ev sahiplerinin de yasal sorumluluklarını doğru şekilde yerine getirmesine yardımcı oluyor.
